Google, Meta ve TikTok'un haber içeriklerinin kullanımı karşılığında yayıncılara ödeme yapılmasını öngören düzenlemelere yönelik itirazları, dijital dünyada telif hakkı tartışmasını büyüttü. Endonezya'da gündeme gelen yasa değişikliğinin ardından Türkiye'deki Dijital Telif Yasası çalışmaları da yeniden gündeme geldi.
Gazetecilerin araştırma yaparak, kaynaklarla görüşerek ve sahada çalışarak hazırladığı haberlerin dijital platformlarda kullanılması, elde edilen gelirin nasıl paylaşılması gerektiği sorusunu beraberinde getiriyor. Özellikle yapay zekâ sistemlerinin haber içeriklerini işlemesi ve kullanması, telif haklarına ilişkin yeni düzenleme ihtiyacını artırıyor.
Konuya ilişkin TGRT Haber konuşan Avukat Hadi Dündar, dijital platformların hukuki sorumluluklarından gazetecilerin haklarına kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu.
GOOGLE, META VE TİKTOK NEDEN TELİF DÜZENLEMESİNE KARŞI ÇIKIYOR?
Endonezya'da gündeme gelen telif hakkı düzenlemesi, dijital platformların haber içeriklerini kullanmaları karşılığında yayıncılara ödeme yapmasını öngörüyor. Teklifte yapay zekâ sistemlerinin telifli içerik kullanımına ilişkin hükümler de bulunuyor.
Google, Meta ve TikTok temsilcileri, 11 Kasım'da Endonezya'da yapılan görüşmelerde düzenlemeye yönelik itirazlarını dile getirdi.
Google, haber bağlantılarının gösterilmesi karşılığında ödeme zorunluluğu getirilmesinin kullanıcıların habere erişimini sınırlandırabileceğini savundu. Meta ise böyle bir düzenlemenin yayıncıların okuyucu trafiğini ve reklam gelirlerini olumsuz etkileyebileceği görüşünü bildirdi.
TikTok da yapay zekânın yalnızca yardımcı araç olarak kullanıldığı durumlarla tamamen içerik ürettiği durumların birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti.
Söz konusu gelişmelerin ardından dijital platformların gazetecilik emeği karşısındaki sorumlulukları yeniden tartışılmaya başlandı.
Avukat Hadi Dündar, dijital platformların haber içeriklerinden ekonomik değer elde etmesinin yalnızca telif hakkı açısından değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bu konuyu yalnızca bir telif hakkı sorunu olarak değil, dijital ekonomide emeğin korunması ve adil gelir paylaşımı meselesi olarak değerlendirmek gerekiyor. Gazeteciler haberin ortaya çıkması için araştırma yapıyor, sahaya çıkıyor, kaynaklarla görüşüyor ve ciddi bir emek ortaya koyuyor. Küresel dijital platformları ise bu içeriklerden ekonomik değer elde edebiliyor. Ancak içerik üreticisinin bu ekonomik değerden hak ettiği payı alamaması önemli bir hukuki ve ekonomik dengesizlik oluşturuyor."
Teknoloji şirketlerinin faaliyetlerinin engellenmesinin çözüm olmadığını ifade eden Dündar, haber bağlantılarının paylaşılmasının da yasaklanmaması gerektiğini vurguladı.
"Elbette teknoloji şirketlerinin faaliyetlerini engellemek veya haber bağlantılarının paylaşımını yasaklamak doğru değildir. Ancak ticari kazanç elde edilen yerde emeğin ve fikrî mülkiyetin karşılığı da korunmalıdır."
Dündar, dijital platformların haber içeriklerinden ticari kazanç sağlamaları halinde yayıncı ve gazetecilere karşı sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.
"Temel yaklaşım şu olmalıdır: Dijital platformlar gazetecilik emeğinden ekonomik değer elde ediyorsa bu değerin oluşmasına katkı sağlayan yayıncı ve gazetecilere karşı da hukuki ve ekonomik sorumluluk üstlenmelidir."
TÜRKİYE'DE DİJİTAL TELİF YASASI NE ZAMAN ÇIKACAK?
Türkiye'de dijital yayıncılık alanındaki telif haklarını düzenlemeye yönelik çalışmalar da devam ediyor.
2 Ekim 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunulan 2/3909 esas numaralı Dijital Telif Hakları Kanun Teklifi, Meclis komisyonlarında görüşülmeyi bekliyor.
Teklifin amacı, dijital ortamlarda telif haklarının korunmasına ve ifade özgürlüğünün güvence altına alınmasına yönelik düzenleme yapılması olarak belirtiliyor. Ancak teklifin ne zaman yasalaşacağı henüz belli değil.
Türkiye'de uygulanacak düzenlemenin yalnızca büyük medya kuruluşlarının ekonomik çıkarlarını değil, haber üretiminde çalışan gazetecilerin haklarını da kapsaması gerektiğini belirten Avukat Hadi Dündar, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Türkiye'de çıkarılacak Dijital Telif Yasası, yalnızca medya kuruluşlarının gelirlerini koruyan bir düzenleme olmamalıdır. Gazetecinin emeğini, bağımsız basını, çoğulculuğu ve toplumun doğru haber alma hakkını güvence altına almalıdır."
Haber üretiminin devamlılığı için gazetecilerin ekonomik haklarının korunmasının önemine işaret eden Dündar, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Burası çok önemli. Özellikle insanların emek vererek haber ve içerik üretebilmesi, bunun için zaman harcayabilmesi ve üretimini sürdürebilmesi güvence altına alınmalıdır. Çünkü gazetecilik emeğini korumak, yalnızca gazeteciyi değil, demokratik toplumun haber alma hakkını da korumaktır."
Türkiye'de yürürlükte bulunan 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun yeterliliği ve Meclis'teki yeni teklifin hukuki eksiklikleri de tartışılan konular arasında bulunuyor.
Dündar, bu konuda asıl meselenin içerik üreticisinin emeğinin korunması olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bu konuda temel mesele, gazetecilik emeğinin ve içeriği üreten kişinin hakkının yeterince korunmasıdır. Telif konusu çok önemli. Çünkü üreten kişinin hakkı korunursa hem daha rahat çalışır hem de daha fazla üretim yapar."
Dijital platformların haber içeriklerinden elde ettikleri gelirin yayıncılarla paylaşılması için hukuki düzenleme gerektiğini ifade eden Dündar, şunları söyledi:
"Temel yaklaşım, dijital platformların gazetecilik emeğinden ekonomik değer elde etmeleri hâlinde bu değerin oluşmasına katkı sağlayan yayıncı ve gazetecilere karşı da hukuki ve ekonomik sorumluluk üstlenmeleridir. Ticari kazanç elde edilen yerde emeğin ve fikrî mülkiyetin karşılığı da korunmalıdır."
YAPAY ZEKÂ HABERLERİ KULLANIRSA TELİF ÖDEYECEK Mİ?
Dijital Telif Yasası tartışmasında öne çıkan başlıklardan biri de yapay zekâ sistemlerinin haber içeriklerini kullanması oldu.
Haber metinlerinin yapay zekâ modellerinin eğitilmesinde, içerik oluşturulmasında veya kullanıcılara sunulan yanıtlarda değerlendirilmesi, gazetecilik emeğinin nasıl korunacağı sorusunu gündeme getiriyor.
Dijital platformların haber bağlantısı paylaşması ile bir haberin tamamını veya telifle korunan bölümlerini izinsiz kullanması aynı hukuki durum olarak değerlendirilmiyor. Bu nedenle hazırlanacak düzenlemede kullanım biçimleri ve hak sahiplerinin yetkilerinin açık şekilde belirlenmesi önem taşıyor.
Avukat Hadi Dündar, yapay zekânın haber içeriklerini kullanmasının da yeni telif düzenlemesinde yer alması gerektiğini söyledi.
"Yapay zekâ kullanımına ilişkin telif yükümlülükleri de düzenlemenin önemli bir parçası olmalıdır. Endonezya örneği elbette önemli ancak Türkiye'de kabul edilecek yeni düzenleme, yalnızca bugünün şartlarına göre hazırlanmamalı; gelecekte ortaya çıkabilecek sorunlara da çözüm üretmelidir."
Türkiye'de Dijital Telif Yasası'nın nasıl hazırlanması gerektiğine ilişkin değerlendirmesinde ise Dündar, hak ihlallerine karşı caydırıcı yaptırımlar uygulanmasını önerdi.
"Yasanın merkezine emeğin korunması konulmalıdır. İhlal edenlere karşı yüklü miktarda tazminat hükümleri getirilirse düzenleme doğru ve sorunlara çözüm üretebilecek nitelikte olacaktır. Dijital Telif Yasası, yalnızca mevcut sorunları çözmekle kalmamalı, gelecekte ortaya çıkabilecek sorunlara da cevap verebilmelidir."
Dijital Telif Hakları Kanun Teklifi'nin Meclis'teki görüşme süreci devam ederken, Google, Meta ve TikTok gibi platformların haber içeriklerinden yararlanması karşılığında yayıncılara ödeme yapıp yapmayacağı ve yapay zekâ kullanımında hangi telif kurallarının uygulanacağı, düzenlemenin en çok tartışılan başlıkları arasında bulunuyor.
