Türkiye'de milyonlarca vatandaşın en büyük hedeflerinden biri olan emeklilik, sürekli güncellenen yasal düzenlemeler ve yeni sistemlerle farklı bir boyut kazanıyor. Geçtiğimiz dönemde hayata geçirilen EYT düzenlemesi birçok kişiye emeklilik kapısını açarken, bu haktan yararlanamayanlar alternatif yollara yöneliyor. Uzun yıllar çalışma hayatında kalarak prim gününü dolduramayan sigortalılar, kısmi emeklilik olarak bilinen 3600 gün formülüne odaklanmış durumda. Bunun yanı sıra emeklilik döneminde refah seviyesini artırmak isteyen yurttaşlar, bireysel fonlara dayalı uygulamalarla ikinci bir maaş garantisi oluşturmayı hedefliyor. Gerek Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) üzerinden sağlanan haklar gerekse bireysel birikimlerin sunduğu avantajlar, geleceğe yönelik planlamaları baştan aşağı değiştiriyor.
3600 GÜNLE KİMLER EMEKLİ OLABİLİR?
EYT kapsamına giremeyen ve normal prim süresini tamamlamakta zorlananlar için kısmi emeklilik büyük bir avantaj sağlıyor. Özellikle çalışma hayatına eski tarihlerde adım atan yurttaşlar, sadece 3600 prim günüyle emeklilik hakkı kazanabiliyor. Ancak bu haktan faydalanmak için yalnızca prim ödemek yeterli görülmüyor. Sigorta başlangıç tarihi, toplam sigortalılık süresi ve yaş kriterlerinin de eşzamanlı olarak yerine getirilmesi isteniyor. Kadın ve erkek sigortalıların tabi olduğu yaş sınırı, tüm bu koşulların tamamlandığı tarihe göre değişiklik gösteriyor. Bu nedenle aynı prim gününe sahip kişilerin emekliliğe hak kazanma zamanları birbirinden farklı olabiliyor.
SGK VE BES İLE İKİ MAAŞ BİRDEN
Türkiye'de 1999 ve 2008 yıllarında yapılan köklü yasal değişiklikler, emeklilik şartlarını yeniden şekillendirdi. Günümüzde yalnızca SGK sistemine bağlı kalmak istemeyen yurttaşlar, bireysel fonlara yönelerek emeklilik döneminde kendilerine ek gelir yaratabiliyor. İkinci emeklilik olarak adlandırılan bu sistem, vatandaşların SGK'dan alacağı maaştan tamamen bağımsız bir şekilde işliyor. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS) bu alanda öne çıkarken, yakın zamanda Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Kişilerin kendi adlarına açılan hesaplarda biriken tutarlar, devlet katkısıyla büyüyerek emeklilik döneminde ciddi bir maddi güvenceye dönüşüyor.
EMEKLİ OLANLAR DA SİSTEME DAHİL OLABİLİYOR
Tamamlayıcı emeklilik uygulamaları sadece aktif olarak sigortalı çalışanlarla sınırlı tutulmuyor. SGK üzerinden emeklilik hakkını elde etmiş yurttaşlar veya halihazırda çalışmayan kişiler de sisteme katılarak yeni bir birikim hesabı oluşturabiliyor. Kendi bütçelerine uygun düzenli ödemeler yapan katılımcılar, ilerleyen yıllarda ikinci bir emeklilik geliri elde etme fırsatı yakalıyor. Üstelik emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden yurttaşlar için de bu fonlar, primlerin niteliği gereği SGK'dan ikinci bir maaş bağlanamaması durumuna karşı güçlü bir alternatif oluşturuyor.
DAHA KISA SÜREDE EMEKLİLİK FIRSATI
Bireysel emeklilik sistemlerinin en çarpıcı yanlarından biri, standart SGK koşullarına kıyasla çok daha kısa sürede emeklilik hakkı sunması. Örneğin 2000 yılında çalışma hayatına adım atan bir erkek sigortalının SGK'dan emekli olabilmesi için 7 bin prim günü ve 60 yaşını beklemesi gerekiyor. Aynı tarihte bireysel emeklilik sistemine katılan bir kişi ise sadece 10 yıl sistemde kalarak 56 yaşında emeklilik hakkını elde edebiliyor. Katılımcılar aylık ödeyecekleri prim tutarını tamamen kendi bütçelerine göre belirliyor. Yatırılan bu tutarlara belirli oranlarda devlet desteği ekleniyor ve fonlarda değerlenen paralar ana paranın çok üzerine çıkıyor.
YENİ DÖNEMDE ÜÇLÜ KATKI MODELİ YOLDA
Halihazırda çalışanların maaşlarından her ay en az yüzde 3 oranında kesinti yapılarak işleyen Otomatik Katılım Sistemi, uzun vadeli bir tasarruf aracı olarak kullanılıyor. Gelecekte hayata geçirilmesi planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nde ise bu yapının daha da genişletilmesi öngörülüyor. Yeni modelde sadece çalışanın değil, devletin ve işverenin de hesaba katkı sunacağı üçlü bir mekanizma kurulması hedefleniyor. Emeklilik yaşına gelen yurttaşlar, yıllar içinde büyüyen bu birikimi isterlerse toplu para olarak alabiliyor, isterlerse de her ay düzenli maaş şeklinde değerlendirebiliyor. Ayrıca sisteme giriş için herhangi bir yaş sınırının bulunmaması, 18 yaş altındaki bireylerin de aileleri aracılığıyla erkenden birikim yapmasına olanak tanıyor.
