Ebulfez Elçibey kimdir, kaç yaşında ve neden öldü? Azerbaycan'ın Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını kazanma sürecinin öne çıkan siyasi isimlerinden Ebulfez Elçibey, Azerbaycan Halk Cephesi'nin liderliğinden cumhurbaşkanlığına uzanan siyasi yaşamıyla ülkenin yakın tarihinde önemli bir yer edindi. Sovyet yönetimine karşı faaliyetleri nedeniyle hapis cezası alan Elçibey, 1992'de cumhurbaşkanı seçildi. Görevden ayrılmasının ardından muhalefette siyasetini sürdüren Elçibey, 22 Ağustos 2000'de Ankara'da 62 yaşında hayatını kaybetti.
Ebulfez Elçibey Kimdir?
Ebulfez Elçibey, 24 Haziran 1938'de Azerbaycan'ın Nahçıvan bölgesindeki Keleki köyünde dünyaya geldi. Doğum adı Ebulfez Kadir Güloğlu Aliyev olan Elçibey, ilerleyen yıllarda benimsediği soyadıyla Azerbaycan siyasetinin en tanınmış isimlerinden biri haline geldi.
Eğitim hayatının ardından akademik çalışmalar yapan Elçibey'in siyasi düşüncesinin merkezinde Azerbaycan'ın bağımsızlığı, demokrasi, millî kimlik ve Türk dünyasıyla yakın ilişkiler bulunuyordu.
Ebulfez Elçibey'in Eğitimi ve Akademik Hayatı
Elçibey, yükseköğrenimini Bakü Devlet Üniversitesi bünyesinde Arap dili ve edebiyatı alanında tamamladı. Arapça üzerine uzmanlaşan Elçibey, akademik çalışmaları kapsamında Orta Doğu'da da bulundu.
Daha sonra Azerbaycan'da bilimsel çalışmalarını sürdüren Elçibey'in ilgi alanları yalnızca dil ve tarih ile sınırlı kalmadı. Sovyetler Birliği yönetimindeki Azerbaycan'ın geleceğine ilişkin siyasi düşünceleri zaman içerisinde faaliyetlerinin önemli bir bölümünü oluşturmaya başladı.
Ebulfez Elçibey Neden Tutuklandı?
Elçibey, Sovyetler Birliği döneminde Azerbaycan'ın bağımsızlığını savunan düşünceleri ve Sovyet sistemine yönelik muhalefetiyle dikkat çekti.
1970'li yıllarda yürüttüğü faaliyetler Sovyet makamlarının takibine girdi. Elçibey 1975 yılında tutuklandı ve Sovyet karşıtı propaganda yapmakla suçlandı. Bir süre cezaevinde kaldıktan sonra serbest bırakıldı.
Yaşadığı bu süreç, ilerleyen yıllarda bağımsızlık hareketinin sembol isimlerinden biri haline gelmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.
Ebulfez Elçibey ve Azerbaycan Halk Cephesi Dönemi
1980'lerin sonlarına doğru Sovyetler Birliği'ndeki çözülme hızlanırken Azerbaycan'da da bağımsızlık talepleri giderek güçleniyordu.
Elçibey, Azerbaycan Halk Cephesi'nin kurucu ve lider kadrosunda yer aldı. 1989'da hareketin liderliğine seçilmesiyle siyasi etkisi daha da arttı.
Azerbaycan Halk Cephesi kısa sürede Sovyet yönetimine karşı yükselen toplumsal muhalefetin başlıca siyasi hareketlerinden biri haline geldi. Elçibey de bağımsızlık yanlısı söylemleriyle bu dönemin en fazla öne çıkan liderleri arasında yer aldı.
Azerbaycan Bağımsızlığını Ne Zaman Kazandı?
Sovyetler Birliği'nin çözülme sürecinin hızlanmasının ardından Azerbaycan, 18 Ekim 1991'de bağımsızlığını yeniden ilan etti.
Bağımsızlığın ilk döneminde ülkenin siyasi yapısı oldukça hareketliydi. Karabağ'daki savaş, ekonomik sorunlar ve ülke içerisindeki siyasi mücadeleler yeni devletin önündeki en büyük sınamalar arasında bulunuyordu.
Yaşanan siyasi gelişmelerin ardından gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimi ise Ebulfez Elçibey'in hayatında yeni bir dönemi başlattı.
Ebulfez Elçibey Ne Zaman Cumhurbaşkanı Oldu?
7 Haziran 1992'de gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimini Ebulfez Elçibey kazandı. Böylece Elçibey, bağımsızlık sonrasında halk oyuyla seçilen Azerbaycan cumhurbaşkanı oldu.
Elçibey yönetiminin dış politikasında Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesi önemli bir yer tuttu. Aynı zamanda ülkenin Sovyet döneminden kalan siyasi ve kurumsal yapısının dönüştürülmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirildi.
Türk dünyasıyla yakınlaşmayı savunan Elçibey, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin gelişmesine özel önem veren siyasi isimlerden biriydi.
Ebulfez Elçibey Cumhurbaşkanlığından Neden Ayrıldı?
Elçibey'in cumhurbaşkanlığı dönemi uzun sürmedi. Haziran 1993'te Gence'de Suret Hüseyinov liderliğinde başlayan silahlı ayaklanma, ülkeyi ciddi bir siyasi krizin içine sürükledi.
Krizin Bakü'ye doğru ilerlemesi üzerine Elçibey başkentten ayrılarak doğduğu Keleki'ye gitti.
Bu gelişmelerin ardından Haydar Aliyev ülkenin siyasi yönetiminde öne çıktı. Ağustos 1993'te yapılan referandum sonucunda Elçibey'in cumhurbaşkanlığı yetkileri sona erdi ve aynı yıl gerçekleştirilen seçimle Haydar Aliyev cumhurbaşkanı oldu.
Elçibey ise yıllarca Keleki'de yaşadı.
Ebulfez Elçibey Bakü'ye Ne Zaman Döndü?
Yaklaşık dört yıl Keleki'de kalan Ebulfez Elçibey, 1997 yılında Bakü'ye geri döndü.
Başkentte yeniden aktif siyasete başlayan Elçibey, Azerbaycan Halk Cephesi'nin lideri olarak muhalefetteki faaliyetlerini sürdürdü.
Haydar Aliyev yönetimine yönelik eleştirileriyle dikkat çeken Elçibey, ülkedeki demokratikleşme, seçim sistemi ve siyasi özgürlükler konusunda muhalif görüşlerini kamuoyuyla paylaşmaya devam etti.
Ebulfez Elçibey'in Türk Dünyası Görüşü Neydi?
Elçibey'in siyasi düşüncesinin en belirgin unsurlarından biri Türk dünyasının yakınlaşması ve Azerbaycan'ın Türk dünyasıyla güçlü ilişkiler geliştirmesi fikriydi.
Türkiye'yle siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerin güçlendirilmesini destekleyen Elçibey, Azerbaycan'ın bağımsız dış politika izlemesini savundu.
Aynı zamanda İran sınırları içerisinde yaşayan Azerbaycan Türklerinin durumuyla yakından ilgilendi. “Bütöv Azerbaycan” (Bütün Azerbaycan) düşüncesi Elçibey'in siyasi söyleminin dikkat çeken unsurlarından biri oldu.
Bu düşüncelerini ve Azerbaycan'ın geleceğine ilişkin yaklaşımını çeşitli konuşmalarında ve eserlerinde dile getirdi.
Ebulfez Elçibey'in Eşi ve Çocukları Kimdir?
Ebulfez Elçibey evli ve iki çocuk babasıydı. Siyasi yaşamının büyük bölümünde ailesini kamuoyu önünden uzak tutmayı tercih etti.
Elçibey'in ailesinden bazı isimler, ölümünden sonraki yıllarda da zaman zaman Azerbaycan basınında yer aldı. Ancak Elçibey'in kamuoyundaki asıl kimliği bağımsızlık hareketindeki rolü ve siyasi faaliyetleri üzerinden şekillendi.
Ebulfez Elçibey Neden Öldü?
Ebulfez Elçibey yaşamının son döneminde ciddi sağlık sorunları yaşadı. Tedavi görmek üzere Türkiye'ye gelen eski Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Ankara'daki Gülhane Askerî Tıp Akademisi'nde (GATA) tedavi altına alındı.
Elçibey, 22 Ağustos 2000 tarihinde Ankara'da hayatını kaybetti. Ölüm nedeninin prostat kanserine bağlı sağlık sorunları olduğu açıklandı.
24 Haziran 1938 doğumlu olan Elçibey, öldüğünde 62 yaşındaydı.
Ebulfez Elçibey'in Mezarı Nerede?
Ebulfez Elçibey'in cenazesi Türkiye'deki işlemlerin ardından Azerbaycan'a götürüldü.
Bakü'de geniş katılımlı bir cenaze töreni düzenlenen Elçibey, Fahri Hiyaban'a defnedildi. Cenaze törenine çok sayıda vatandaş ve siyasi isim katıldı.
Elçibey'in mezarı günümüzde de kendisini anmak isteyenlerin ziyaret ettiği noktalardan biri olmayı sürdürüyor.
Ebulfez Elçibey'in Azerbaycan Tarihindeki Yeri
Ebulfez Elçibey, Azerbaycan'ın Sovyet döneminden bağımsız devlet yapısına geçişinin en çalkantılı yıllarında siyaset sahnesinin merkezinde yer aldı.
Sovyet yönetimine karşı muhalefeti, Azerbaycan Halk Cephesi liderliği, 1992'de cumhurbaşkanı seçilmesi, 1993 siyasi krizi ve sonrasında muhalefette sürdürdüğü faaliyetler, Elçibey'in siyasi mirasının temel başlıklarını oluşturdu.
