Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminin en karmaşık ve çok tartışılan başlıklarından biri olan emekli aylığı hesaplama yöntemleri için tarihi bir reform hazırlığı başlatıldı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesinde aylık alan ve hak sahibi konumunda bulunan dosya sayısının 17 milyona yaklaşması, mevcut aktüeryal dengelerin ve maaş adaletinin yeniden ele alınmasını zorunlu kıldı. Yıllardır 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere üç farklı döneme göre yürütülen aylık bağlama süreçleri, aynı prim gününe sahip vatandaşlar arasında ciddi gelir eşitsizliklerine yol açıyordu. İlgili bakanlıklar ve SGK uzmanlarından oluşan özel komisyon, sistemi tamamen sadeleştirecek ve prim ödemeyi teşvik edecek yeni düzenlemenin detaylarını netleştirmeye başladı.
ÜÇLÜ KARMAŞA YERİNİ SABİT FORMÜLE BIRAKACAK
Mevcut sistemde emekli maaşları hesaplanırken sigortalının Prime Esas Kazancı (SPEK), her dönemin kendine has Aylık Bağlama Oranı (ABO), enflasyon ve büyüme oranlarını içeren güncelleme katsayıları ayrı ayrı harmanlanıyor. Bu durum, özellikle 1999 öncesi sigorta girişi fazla olan çalışanlar lehine bir avantaj oluştururken, 2008 sonrasında sistemde kalan vatandaşların maaşlarında göreceli bir kayba neden oluyordu. Masadaki en güçlü çözüm seçeneği, üç dönemli karmaşık yapının tamamen rafa kaldırılarak tüm sigortalılar için "tekil ve sabit bir ABO" modeline geçilmesi. Yeni sistemle birlikte, sisteme giren her bir prim gününün maaşa etkisi net bir şekilde öngörülebilecek.
YENİ REFORMUN ÖNE ÇIKAN SİSTEMSEL BAŞLIKLARI
Çalışmaları devam eden reform paketinde hem çalışanların hem de mevcut emeklilerin maaş dengesini korumayı hedefleyen temel adımlar şu şekilde sıralanıyor:
-
Tek Aylık Bağlama Oranı: 1999, 2000-2008 ve 2008 sonrası ayrımı kaldırılarak tek bir katsayı üzerinden hesaplama yapılacak.
-
Aylık Artışlarında Eşitlik: SSK, Bağ-Kur ve memur emeklileri arasındaki zam farklarını gidermek adına ortak bir artış endeksi veya aylık enflasyon yansıtma modeli uygulanacak.
-
Sabit Güncelleme Katsayısı: Emekli olunan yıla göre oluşan devasa maaş farklarının önüne geçilmesi amacıyla katsayılar sabitleşecek.
-
Kök Maaş Düzenlemesi: Taban maaş uygulamasının yarattığı yığılmaları çözmek için kök aylıklara kademeli seyyanen artışlar getirilecek.
Hazırlanan taslağın tamamlanmasının ardından Meclis gündemine taşınması ve yasalaşarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.
