İsrail de günlük yayınlanan HAMODIA adlı İş ve Ekonomi
gazetesinde, köşe yazarı ve analizci Shimon B. Lifkin in 24 Mart tarihli yazısı
ilginç bilgiler içeriyor.
Lifkin yazısında Leviathan parselinden çıkarılacak olan
doğalgazın Türkiye ye ihraç edilmesi için 10 ayrı teklifin verildiğinden bahsetmekte.
Teklifler yıllık 7 milyar metre küpten 10 milyar metre
küpe kadar değişmekte. Yazara göre sadece bu ihracat 22 ile 33 milyar dolarlık
bir getiri sağlayacak doğalgazı çıkaran şirkete ve İsrail Hükümeti ne.
Teklifler ise 15 yıl süreli. (Bana göre bu hesaplamada bir fazla sıfır var.
Dünya piyasaları fiyatından hesaplanırsa, getirisinin 3 milyar dolar civarında
olması gerekiyor.)
Teklif verenler arasında Turcas Petrol AS, Zorlu Grubu ve
German Electricitiy Utility gibi tanınmış şirketler bulunmakta.
İstenen teklifin içinde, Leviathan bölgesi içinde
konuşlanmış olan gaz platformundan Türkiye ye kadar boru döşenmesi, karada
depolama tesisleri ve bir de boşaltma gemisi isteniyor. Boşaltma gemisinin
kullanım alanı, platformdan İsrail e ve bölgesel müşterilere gaz taşınmasını
kapsıyor.
İsrail Hükümeti nin Leviathan parselinden çıkacak gazdan
alacağı pay yüzde 40. Gazı çıkaracak petrol şirketinin payı ise yüzde 60.
Dönemin Rum lideri Tassos Papadopulos ise müzakerelerde
üstünlük sağlamak ve ABD ile Türkiye yi karşı karşıya getirmek uğruna Afrodit
parselinden çıkarılacak gazdan Kıbrıs Rum Yönetimi ne düşecek payı adeta bir
sigara parasına satmış, Yeter ki Amerikalı bir şirket gelsin ve doğalgaza
talip olsun diye.
İsrail Hükümeti nin, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti nin
Leviathan parselinden Türkiye ye doğalgaz boru hattı döşenmesine izin verip
vermeyeceği konusunda endişeleri ve şüpheleri var.
Shale World adlı dergide yer alan Ari Rabinovitch in 13
Mart tarihli yazısına göre Delek şirketi Leviathan bölgesinde gaz ve petrol
çıkarım haklarının yüzde 45.34 üne sahip. Noble şirketinin ise yüzde 39.66 lık
bir hakkı veya payı var bölge içinde.
Delek şirketinin gaz çıkarma yöneticisi Yossi Abu ise
Leviathan bölgesinden gazın çıkarılmasının 2017 2018 yıllarında gerçekleştirmeyi
planladıklarını açıklamış.
Delek şirketi, Leviathan bölgesi içinde deniz altından
çıkarılacak gazı depolayacak bir tesis ve dağıtımını yapacak bir gemi ile
yıllık 16 milyar metre küp üretimi hedefliyor.
Yaptıkları hesap, bu miktarın yarısının İsrail e, Ürdün e
ve Filistin e gönderileceği, geri kalan kısmının ise Türkiye ye gönderilmesi
şeklinde. Buna ilaveten de, ileriki
yıllarda gazı sıvılaştırarak Asya ülkelerine satmayı planlıyorlar.
Leviathan bölgesi Hayfa nın 135 km batısında ve deniz tabanı
da 1600 metre derinlikte. Bölge 540 milyar metre küplük bir doğalgaz rezervi
içermekte. Tamar ve Afrodit parsellerine kıyasla çok daha avantajlı durumda.
Leviathan bölgesinin avantajının çok fazla olmasına ve de
içerdiği rezervin bölgenin en büyüğü olmasına rağmen etrafta İsrail
Hükümeti nin Leviathan bölgesinde gaz çıkarımını askıya aldığı ve 2017 yılına
ertelediği bilgisi dolaşmakta.
Bu bilginin doğru olması durumunda, Kıbrıs Rum
Yönetimi nin Kurtuluş için bel bağladığı Doğalgaz bir başka bahara kaldı
demektir. Müzakereler ise bu durumda bir Elli Sene daha gider...
