Finans dünyasında Borsa İstanbul tarihinin en karanlık çöküşlerinden biri kayıtlara geçti.
Küçük bir şirketten aylar içinde milyarlık bir deve dönüşen Tera Group ve onu örnek alan Pusula Portföy'ün batışı, sadece piyasaları değil siyasetin zirvesini de sarstı.
300 milyar liralık devasa batığın faturası yüz binlerce yatırımcının sırtına yüklenirken, uluslararası ajansların ulaştığı yeni bilgiler krizin aslında bağıra bağıra geldiğini gözler önüne serdi.
Şirket Merkezinde Yumruklu Kavga
Büyüleyici getirilerin cazibesiyle yatırımcı akınına uğrayan Tera'nın genel merkezinde işler aylar öncesinden çığırından çıkmıştı. Hızlı büyümeden tedirgin olan üst düzey yöneticilerin itirazları, şirket içinde büyük çatlaklar yarattı.
Şubat ayında ipler tamamen koptu.
Kurucu Emre Tezmen'in sağ kolu Emir Münir Sarpyener ile diğer yöneticiler arasında başlayan sözlü tartışmanın kontrolden çıkarak yumruklu kavgaya dönüştüğü ifade edildi. Yaşanan bu şiddetli krizin ardından, riskli işlemlere onay vermek istemeyen pek çok yöneticinin şirketten istifa ederek ayrıldığı kaydedildi.
Denetçiler Uyardı, SPK Sessiz Kaldı
Asıl skandal ise Ankara hattında patlak verdi. Borsa İstanbul ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) koridorlarında, bu saadet zincirine benzeyen yapının yarattığı tehlike aylardır konuşuluyordu.
Sistem basitti. Sığ hisseler toplanıyor, ardından borçlanılarak aynı hisselere tekrar giriliyor ve kâğıt üzerinde milyarlarca liralık yapay değer yaratılıyordu.
Borsa müfettişlerinin olağandışı hareketleri defalarca raporlamasına rağmen beklenen olmadı. Bloomberg'e konuşan üst düzey bir yetkili, bazı SPK bürokratlarının Tera'nın büyümesini durduracak adımları atmakta isteksiz davrandığını vurguladı. Kurum içindeki bu ataletin, balonun 6 milyar dolarlık bir enkaza dönüşmesine zemin hazırladığına dikkat çekildi. Mali suçlar uzmanı Ramazan Başak'ın 2022'den bu yana yaptığı uyarılar da hasıraltı edilmiş, Başak'ın eleştirileri sonrası gözaltına alındığı aktarıldı.
Şimşek Kapıyı Kapattı, Fatura 6 Milyar Dolar
Yaz aylarında sistem tıkanmaya başladı. Pusula Portföy'deki krizin kontrolden çıkmasıyla satış dalgası tüm borsayı vurdu. Kafalar oldukça karışıktı.
Eylül ayı başında Tera yetkilileri, batmakta olan Pusula'yı satın alarak piyasayı kurtarma planını Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e sunmak için acil bir görüşme talep etti. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Şimşek'in hiçbir piyasa aktörüyle özel bir görüşme yapmadığını kesin bir dille duyurdu.
Destek bulamayan sistem saniyeler içinde çöktü. Tera, 300 milyar lirayı aşan para çekme taleplerini karşılayamadığını ilan etti.
Erdoğan'dan Kurmaylara Sert Tepki
Krizin alevleri Beştepe'ye kadar ulaştı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eylül ayında ekonomi yönetimini acil koduyla topladığı ve krizin bu boyuta ulaşmasına göz yumulduğu gerekçesiyle bakanlara çok sert tepki gösterdiği ifade edildi.
Faturanın kesildiği ilk isimlerden biri de SPK Başkanı oldu. Görevden almalar peş peşe gelirken, MSCI gibi uluslararası kurumların Türkiye'nin gelişmekte olan piyasalar statüsünü askıya alabileceği uyarısı, tehlikenin boyutunu bir kez daha tescilledi. Eski milyarder Emre Tezmen ve Pusula'nın patronu Muhammed Yarız cezaevinde yargılanmayı beklerken, borsada parası buharlaşan yüz binlerce vatandaşın gözü kulağı Ankara'dan gelecek yeni adımlarda.
