Türkiye’nin ekonomik gündeminde yastık altı tartışmaları yeniden alevlendi. TGRT Haber canlı yayınına konuk olan Ekonomist Dr. Hakan Çınar, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in işaret ettiği devasa rakamı ve savaşın gölgesindeki piyasaları değerlendirdi. Vatandaşlar ve yatırımcılar altın fiyatlarındaki oynaklığı takip ederken, Çınar’ın 640 milyar dolarlık tespitine dair yaptığı yorumlar yatırımcıyı ters köşe yaptı. Savaşın maliyetinden rezervlerdeki erimeye kadar pek çok başlıkta da açıklama yapan uzman isim, özellikle altının geleneksel bir savunma mekanizması olarak hala en güçlü kale olduğunu vurguladı.
REZERVLERDEKİ ERİME VE SAVAŞIN FATURASI
Canlı yayında ekonominin güncel fotoğrafını çeken Dr. Hakan Çınar, Türkiye’nin rezervlerindeki son durumu rakamlarla ortaya koydu. Sene başına 200 milyar dolar seviyelerinde girildiğini hatırlatan Çınar, güncel brüt rezervlerin 168-170 milyar dolar bandında olduğunu kaydetti. Ancak sıcak para noktasında bir gerileme olduğuna dikkat çeken uzman isim, "Aslında elbette biraz da algıyla alakalı. Sayın Şimşek’in söylediklerinin birçoğuna katılıyorum elbette. Şu anda biliyorsunuz döviz rezervlerimizde ciddi bir düşüş var ama toplam rezervlerde, brüt rezervlerde önemli bir gerileme yok" ifadelerini kullandı. Bu tablonun arkasında Merkez Bankası'nın piyasaya verdiği döviz desteği ve savaş nedeniyle bozulan enerji maliyet dengesinin yattığı vurgulandı.
İHRACATÇININ DAYANMA GÜCÜ SINIRA DAYANDI
Savaşın sadece sahayla sınırlı kalmadığını, tedarik zincirlerini de altüst ettiğini belirten Çınar, özellikle nakliye ve sigorta maliyetlerinin domino etkisi yarattığını ifade etti. İhracatçının teslim sürelerinin uzamasıyla rekabet gücünün kırıldığına dikkat çekildi. Çınar, "Maliyetlerin bundan sonra daha da fazla artmasına yönelik olarak pek de fazla bir dayanma gücü yok ihracatçının" uyarısında bulunurken, normalleşmenin aylar alabileceğini kaydetti. Limanlardaki yoğunlaşma ve Afrika’nın güneyindeki alternatif rotaların kullanımı gibi etkenlerin, Türkiye'nin dış ticaretini daha pahalı hale getirdiği bildirildi.
"ALTIN KADINLARIN ELİNDE, BORÇ VERİR GERİ İSTERLER"
Yastık altındaki 640 milyar dolarlık servetin sisteme dahil edilmesi konusundaki engellere değinen Hakan Çınar, Türkiye’deki "altın kültürü" üzerine çarpıcı bir tespitte bulundu. Altının kâğıt paradan, hatta dolardan bile daha kıymetli görüldüğünü belirten Çınar, bu varlığın asıl yöneticilerinin kadınlar olduğunu söyledi. Çınar, "Evin kadınları bu konuda son derece tutumlu ve son derece muhafazakâr davranırlar. Çok kriz ortamında bile o altınları çıkarsalar dahi eşlerine ya da ailelerine borç olarak verirler; sonra geri isterler" diyerek, bu anlayışın mevcut yöntemlerle değiştirilmesinin çok zor olduğunu ifade etti. Uzman isme göre bu kaynağı kayıt altına almak için devletin eğitim ve güven odaklı çok daha farklı politikalar geliştirmesi şart.
