ABD istihbaratında hazırlanan F-35 raporunun, Suudi Arabistan’a yapılması planlanan 24 milyar dolarlık satışla ilgili ciddi güvenlik endişelerini gündeme getirdiği belirtildi. Raporda, Çin’in Suudi Arabistan’daki askeri ve teknolojik varlığı üzerinden F-35 savaş uçaklarına ait hassas teknolojilere ulaşabileceği ihtimali değerlendirildi.
Dünyanın en gelişmiş savaş uçakları arasında gösterilen 5. nesil F-35’lerle ilgili ABD medyasında yer alan haber, Washington ile Riyad arasındaki satış sürecine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
F-35 TEKNOLOJİSİ İÇİN ÇİN CASUSLUĞU ENDİŞESİ
Amerikalı yetkililere göre ABD istihbarat subayları, Suudi Arabistan’a onlarca gelişmiş F-35 savaş uçağının satışına ilişkin iç raporlarda olası Çin casusluğu konusunda endişelerini dile getirdi.
İstihbarat analistlerinin, Çin’in Suudi Arabistan’da casusluk faaliyetleri yürüterek veya krallıkla kurduğu askeri ve güvenlik ortaklıklarından yararlanarak F-35 jetlerinin teknolojisine ulaşabileceği ihtimalini gündeme getirdiği ifade edildi.
Bu değerlendirmelerin, yaklaşık 24 milyar dolar değerindeki satış paketinin güvenliği açısından dikkat çektiği kaydedildi.
İSTİHBARAT RAPORU AYLAR ÖNCE HAZIRLANDI
ABD Savunma Bakanlığı'na bağlı Savunma İstihbarat Teşkilatı’nın (DIA) aylar önce ayrıntılı bir rapor hazırladığı belirtildi. Raporda, Çin ordusunun Suudi Arabistan’daki askeri üslere erişimi ile ülkenin telekomünikasyon altyapısında Çin teknolojisinin kullanılması ele alındı.
Yetkililer, raporda ABD ve Suudi Arabistan’ın F-35 teknolojisinin korunması için gerekli güvenli alanları sağlayıp sağlayamayacağı sorusunun da yer aldığını aktardı.
Söz konusu raporun, diğer istihbarat birimlerinin değerlendirmeleriyle birlikte çeşitli yönetim kurumları ve Kongre ofisleri arasında dolaşıma girdiği belirtildi. New York Times'ın daha önce aktardığı bilgilere göre DIA, satış ihtimalinin yönetim içerisinde tartışıldığı 2025 sonbaharında benzer risklere ilişkin daha genel kapsamlı bir rapor da hazırlamıştı.
48 F-35 SAVAŞ UÇAĞI İÇİN SÜREÇ İLERLİYOR
ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ı Beyaz Saray’da ağırlamasından bir gün önce F-35 satışını duyurmuştu.
Satış sürecinin şu anda daha ileri bir aşamaya geldiği ve yeni DIA raporunun Washington'da yeni tartışmaları beraberinde getirdiği aktarıldı. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın, 48 jet ve bir yedek motordan oluşan önerilen satış paketini gayriresmi onay alınması amacıyla haziran ayında iki Kongre komitesine gönderdiği bildirildi.
Bazı milletvekilleri ve Kongre yardımcılarının, istihbarat teşkilatlarının dile getirdiği güvenlik endişeleri konusunda yönetim üzerinde baskı oluşturduğu kaydedildi.
ABD'li yetkililer, casusluk ve askeri konulara ilişkin hassasiyetler nedeniyle isimlerinin açıklanmaması şartıyla istihbarat birimlerindeki endişeler hakkında bilgi verdi.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Pentagon ve Washington’daki Suudi Arabistan Büyükelçiliği konuya ilişkin yorum yapmadı. Beyaz Saray ve Çin Büyükelçiliği’nin de yorum taleplerine yanıt vermediği belirtildi.
ABD istihbarat teşkilatlarının, Trump’ın ilk başkanlık döneminde de benzer endişeleri gündeme getirdiği aktarıldı. Trump yönetimi 2020 yılında Birleşik Arap Emirlikleri’ne F-35 savaş uçaklarının satışını, Emirlikler’in İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesi şartıyla kabul etmişti.
