Adıyaman'ın kuzeydoğusunda yer alan Gerger İlçesi...
Yüzölçümü 702 kilometrekare olup, deniz seviyesinden yüksekliği 950 metre.
Adıyaman’a uzaklığı 98 kilometre...
Gerger Kazası, Güneydoğu Torosların üzerine kurulu.
İlçeyi biraz daha yakından tanıma adına, T.C. Gerger Kaymakamlığı Resmî Sitesinde şu cümlelere dikkatinizi çekmek istiyoruz;
* “İlçemiz Gerger, Adıyaman İli ve İlçelerinin sonraki tarihi süreç içerisinde durumu şöyledir; Adıyaman, 1849 yılında sancak haline getirilen Diyarbakır’a bağlanmıştır. 1859 yılında Malatya Sancak olunca Gerger, Malatya’ya bağlanmıştır. Cumhuriyet dönemine Malatya-Pütürge İlçesine bağlı köy olarak giren Gerger 1 Aralık 1954 yılında İl olan Adıyaman’a bağlanmıştır. İlçe merkezi 1954-1957 yılları arasında halen köy tüzel kişiliğine sahip Güngörmüş köyünde bulunurken, 25.06.1957 tarih ve 9642 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 7022 Sayılı Kanunun uygulamasıyla 10 Şubat 1958 yılında İlçe merkezi Budaklı Köyü Alduş mezrasına (şimdiki Gerger İlçesi) nakil edilmiştir.” (.)
SULTAN ALAADDİN CÂMİ-İ KEBÎR
Gerger'in en önemli tarihi eserlerinden biri, Nefs-i Gerger (Oymaklı) Köyü’nde bulunan Sultan Alaaddin Câmi-i Kebîr’idir.
Osmanlı Arşiv Belgelerinde, Selçuklu Sultanı 1. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılan ve Osmanlı Devleti zamanında asırlarca Cami olarak hizmet veren, (bugün Minaresi’nin üçte biri hala ayakta olan) “Gerger Sultan Alaeddin Cami-i Kebiri’nden şöyle bahsedilmektedir:
* “Sultanım. İnayetli, merhametli Efendim Hazretleri Devlet-i ikbal ile sağ olsun. Arzuhal-i kullarıdır ki, Malatya Sancağında Gerger Kasabası’nda Vaki Sultan Alaeddin’in Bina Eylediği Cami-İ Kebir’de Diyarbekir hazinesi malından olmak üzere … … yevmi iki akçe vazife ile mutasarrıf Seyyid Hamza ve yine Cami-i mezkurda yevmi iki akçe vazife ile mutasarrıf müezzin olan Seyyid Süleyman kendi hüsn-i rızalarımız ile Berât-ı Şerif-i alişân ile mutasarrıf olduğumuz hizmetlerimizi yine Cami-i mezburda iki akçe vazife ile devirhan olan Seyyid Hüseyin b. Seyyid Süleyman’a kasr-ı yed ve Beratlarımızı yedine teslim olunmakla merahim-i aliyyelerinden mercûdur ki, cihet-i mezkuranın kayıtları derkenar-ı malum-i devletleri buyuruldukta atik beratlarımız mûcebince altı akçe Hüseyin kullarına tevcih olunup müceddeden Berat-ı Şerif itâ buyurulmak ricasıyla arzuhale cesaret babında emr ü Ferman lutf-i ihsan Devletlü inâyetlü Efendim Hazretlerinindir. Bende Es-Seyyid Hüseyin b. Es-Seyyid Süleyman (Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, BOA, Belge Tarihi: Hicri. 20-03-1218 (Miladi:1803)
1761 Tarihli başka bir Osmanlı Arşiv Belgesinde de; “Gerger’de vâki Sultan Alaaddin Camii” baha-i hasır, kandil ve şem’-i asel cihetlerinin mutasarrıfı İmam Abdurrahman’nın 1171 senesi vazifesinin Diyarbekir Hazinesi’nden itası.” (Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, BOA, Belge Tarihi: H. 21-01-1175 (Miladi:1761) yine Gerger Sultan Alaeddin Camii’nden açıkça bahsedilmektedir.
SULTAN ALAEDDİN CAMİ-İ KEBİRİ YENİDEN YAPILARAK İBADETE AÇILMALIDIR!
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Şanlıurfa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından 26/01/2023 Tarihli Kararıyla;
* “Adıyaman İli Gerger İlçesi Oymaklı (Nefs-i Gerger) Köyündeki (115 Ada, 38 No’lu Parsel’de yer alan) Sultan Alaeddin Camii, Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı ve 1. Grup Yapı olarak Tescil edilmiştir.”
Yapılması gereken, Gerger Müftülüğü, Gerger Kaymakamlığı, Gerger Belediye Başkanlığı, hayırsever işadamları ile Diyanet İşleri Başkanlığı’nın işbirliğiyle, 800 yıllık Selçuklu eseri olan “Gerger Sultan Alaeddin Cami-i Kebiri’nin” yeniden yapılarak ibadete açılmasıdır!
Böylelikle hem Gerger İlçemiz hem de Türkiye çok önemli tarihî bir Selâtîn Camii’ne kavuşmuş olacaktır.
---
