2011 ve 2012’de hazırlanan resmî raporlarda acil ıslahı istenen kanal için aradan geçen yıllarda çalışma yapılmazken, taşkınların ardından TBMM Dilekçe Komisyonuna başvuran vatandaşlara DSİ’den gelen cevapta projelerin hazırlanacağı, yapım işinin ise bütçe imkânları dâhilinde yatırım programına alınmasının değerlendirileceği bildirildi. Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan statüsündeki Hazar Gölü’nün korunması açısından önem taşıyan kanal sorunu, bölgenin doğal değerleri bakımından da dikkat çekiyor.
Elazığ’ın Maden ilçesindeki Bermaz Çevirme Kanalı, Hazar Gölü’ne taşıdığı mil ve rüsubatla kirliliğe neden olurken çevresindeki yaklaşık 2 bin 500 dönümlük tarım arazisini de su sızıntıları ve taşkınlarla tehdit ediyor. 2011 ve 2012 yıllarında hazırlanan resmî raporlarda acil ıslahı gerektiği belirtilen kanalda, aradan geçen 15 yılı aşkın süreye rağmen kalıcı bir çalışma yapılmadı. Son yaşanan taşkının ardından harekete geçen bölge sakinleri, TBMM Dilekçe Komisyonuna başvurarak çözüm talep etti. Başvuruya cevap veren Devlet Su İşleri (DSİ), Elazığ derelerine yönelik proje çalışmalarının tamamlanmasının ardından yapım işinin yatırım programına alınmasının bütçe imkânları dâhilinde değerlendirileceğini bildirdi.
15 YIL ÖNCE RAPORLAR HAZIRLANDI, SORUN ÇÖZÜLMEDİ
Bermaz Çevirme Kanalı'ndaki sorunun geçmişi 2011 yılına kadar uzanıyor. Kanalda meydana gelen su sızıntıları nedeniyle tarlalarda zamanında ekim ve hasat yapılamadığını belirten köylüler, 1 Kasım 2011'de dönemin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına başvuruda bulundu. Başvurunun ardından Elazığ Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü tarafından 30 Kasım 2011 ve 19 Nisan 2012 tarihlerinde iki ayrı inceleme raporu hazırlandı. İlk raporda, kanaldaki su seviyesinin yükselmesiyle çevredeki tarım arazilerine aşırı miktarda su sızabileceği ve bunun tarımsal üretimi olumsuz etkileyeceği belirtildi. İkinci raporda ise kanalın altındaki arazilerde aşırı nem oluştuğu, mevcut durumun toprak işleme, ekim, dikim ve bakım faaliyetlerini önemli ölçüde kısıtladığı kaydedildi. Arazi sahiplerinin mağduriyetinin giderilmesi için gerekli ıslah çalışmalarının acilen yapılması gerektiği vurgulandı.
Aradan geçen yıllara rağmen söz konusu raporlarda işaret edilen sorunların giderilememesi, bölge halkının tepkisini artırdı.
TAŞKIN SONRASI ÇAREYİ TBMM’DE ARADILAR
Bermaz Çevirme Kanalı'nda 14 Şubat 2026'da yaşanan taşkın, yıllardır devam eden sorunu yeniden gündeme taşıdı. Kanalın neden olduğu taşkın ve su sızıntılarından etkilenen bölge sakinleri, 20 Nisan 2026'da TBMM Dilekçe Komisyonuna başvurarak yaşadıkları mağduriyetin giderilmesini istedi.
Vatandaşların başvurusuna karşılık DSİ Genel Müdürlüğü tarafından 19 Haziran 2026 tarihinde gönderilen cevapta, Elazığ derelerine yönelik proje çalışmaları hakkında bilgi verildi. DSİ'nin cevabında, “DSİ 9. Bölge (Elazığ) Müdürlüğünce sözleşmesi imzalanan ‘Elazığ ili Dereleri 1. Kısım Taşkın İşi kapsamında, planlama raporu ile Kontrollü İstikşaf Raporu ve/veya Uygulamaları Projeleri Yapımı’ projeleri hazırlanacak olup proje çalışmalarının tamamlanmasına müteakip yapım işinin bütçe imkânları dâhilinde yatırım programına teklif durumu değerlendirilecektir” ifadelerine yer verildi.
TBMM Dilekçe Komisyonunun 14 Eylül 2026 tarihli ve 23280 karar numaralı Başkanlık Divanı Kararı'na da yansıyan süreçte, yapım işinin henüz yatırım aşamasına ulaşmadığı, proje çalışmalarının tamamlanmasının ardından yatırım programına teklif edilmesinin değerlendirileceği ortaya çıktı.
VATANDAŞLAR: “ARTIK SOMUT BİR ADIM BEKLİYORUZ”
Gazetemize konuşan bölge sakinleri, Bermaz Çevirme Kanalı nedeniyle yıllardır aynı mağduriyetleri yaşadıklarını belirterek sorunun defalarca gündeme taşınmasına rağmen kalıcı bir çözüme ulaşmadığını dile getirdi. Kanalın her yıl taşkın tehlikesi oluşturduğunu, tarım arazilerinin su sızıntıları nedeniyle zarar gördüğünü ifade eden vatandaşlar, TBMM'ye kadar taşınan sorunun artık ertelenmesini istemediklerini belirtti.
Bölge sakinleri, “Yıllardır bu sorunla karşı karşıyayız. Konu Meclis'e defalarca taşındı, önergelerle gündeme getirildi ancak her defasında çözüm ertelendi. Bugün hâlâ aynı taşkınlarla, aynı tarımsal kayıplarla karşı karşıyayız. Üstelik Hazar Gölü, Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan statüsüne sahip bir göl. Böylesine önemli bir doğal değere sahip çıkılması gerekirken yıllardır kanalın ıslahı için somut bir adım atılmadı. Gölümüzün kirlenmesine, topraklarımızın zarar görmesine seyirci kalınmasını istemiyoruz. Verilen sözlerin ve hazırlanan raporların ötesine geçilmesini, kanalın ıslahı için gerekli bütçenin ayrılmasını ve çalışmaların bir an önce başlamasını bekliyoruz” ifadelerini kullandı.
ULUSLARARASI KORUMA GÜNDEMİNDEKİ HAZAR GÖLÜ
Bermaz Çevirme Kanalı'ndaki sorun, yalnızca tarımsal üretim ve taşkınlarla sınırlı kalmıyor. Kanalın sularını taşıdığı Hazar Gölü, 9 Nisan 2015 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kararıyla Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan olarak tescillendi. Yaklaşık 288 bin 460 dekarlık sulak alanı kapsayan Hazar Gölü Havzası, taşıdığı ekolojik değerler bakımından bölgenin önemli doğal alanları arasında yer alıyor. Üstelik Hazar Gölü'nün uluslararası koruma statüsü kazanmasına yönelik de önemli bir adım gündeme geldi. 4 Şubat 2026'da gerçekleştirilen Elazığ İl Mahalli Sulak Alan Komisyonu toplantısında, Hazar Gölü'nün Ramsar Alanı, yani uluslararası öneme sahip sulak alan olarak ilan edilmesinin teklif edilmesi görüşüldü. Aynı toplantıda gölü besleyen derelerde taşkın koruma ve dere ıslah çalışmalarının yapılması da gündeme alındı.
Ancak uluslararası koruma statüsü için teklif edilen Hazar Gölü'nü besleyen havzadaki Bermaz Çevirme Kanalı'nın mevcut durumu, çevresel kaygıları artırıyor. Kanalın taşıdığı mil ve rüsubatın göle ulaşması, sulak alanın ekolojik yapısı açısından risk oluşturuyor.
2014 tarihli Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği'nde yer alan “Ekolojik karakteri bozulmuş sulak alanların rehabilitasyonu sağlanır” hükmü de bölgedeki ıslah ihtiyacını ortaya koyuyor.
BERMAZ OVASI ÜRETİM GÜCÜNÜ KAYBEDİYOR
Bermaz Çevirme Kanalı'ndaki su sızıntıları, bölgenin önemli tarımsal üretim alanlarından Bermaz Ovası'nı da tehdit ediyor. Başta fasulye ve çilek olmak üzere kendine özgü tarımsal ürünlerin yetiştirildiği yaklaşık 2 bin 500 dönümlük arazide, kanaldan kaynaklanan aşırı nem ve su sızıntıları üreticilerin faaliyetlerini zorlaştırıyor. Elazığ Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünün yıllar önce hazırladığı raporlarda da ortaya konulan bu tabloya rağmen kanalın ıslahı ve beton kaplama çalışmaları henüz gerçekleştirilemedi.
ÇÖZÜM İÇİN GÖZLER BÜTÇEDE
Bölgede yıllardır devam eden mağduriyetin giderilmesi için Bermaz Çevirme Kanalı'nın ıslah edilmesi ve gerekli beton kaplama çalışmalarının gerçekleştirilmesi bekleniyor. Ancak DSİ'nin vatandaşların başvurusuna verdiği cevapta da görüldüğü üzere, proje çalışmalarının tamamlanmasının ardından yapım işinin yatırım programına alınması bütçe imkânlarına bağlanmış durumda.
2011 yılında resmî raporlarla tespit edilen, 2026 yılında ise yeniden TBMM Dilekçe Komisyonuna taşınan sorun karşısında Bermaz Ovası'nın üreticileri artık yeni raporlar değil, yıllardır bekledikleri somut çözümü istiyor.
