Tüketicinin elindeki akıllı telefondan evdeki oyun konsoluna kadar her elektronik cihazı vuran dalga giderek büyüyor. Dünyayı saran yapay zeka furyası, arka planda görülmemiş bir donanım darboğazına dönüşmüş durumda. Sektördeki devasa bellek (RAM) talebi, maliyetleri akıl almaz seviyelere çekerken, hayatta kalmaya çalışan küçük girişimcilerin hesapları şaştı. Artık sadece cihaz fiyatları değil, yüzlerce teknoloji şirketinin geleceği de pamuk ipliğine bağlı.
Kepenk Kapatma Tehlikesi Kapıda Mı?
Üretim bandındaki küçük üreticilerin bu devasa faturayı kaldırması her geçen gün imkansızlaşıyor. Router geliştirme kitleri üreten Mono Technologies'in yaşadığı darboğaz, tablonun vahametini net bir şekilde ortaya koyuyor. Şirketin amiral gemisi ürününü tasarlarken 35 dolara tedarik ettiği 8 GB DRAM'in maliyetinin kısa sürede 300 dolara fırladığı kaydedildi.
Şirketin kurucusu Tomaž Zaman, ön ödeme aldığı yüzlerce müşteri karşısında çaresiz kaldığını, fiyatları mecburen artırmak veya cihaz özelliklerini budamak zorunda olduklarını ifade etti. Savunma sanayisinden tıbbi cihaz üreticilerine kadar her sektörde teslimat sürelerinin aylar sonrasına sarktığına dikkat çekildi. Piyasada kafalar oldukça karışık.
Teknoloji Devlerinde Zam Depremi
Milyarlarca dolarlık nakit rezervine sahip teknoloji devleri dahi bu küresel tufandan yara almadan çıkamadı. Sektörün en büyük oyuncularından Apple, artan maliyetler karşısında çok sayıda iPad ve Mac modelinin etiketini değiştirdi. Apple CEO'su Tim Cook, yaşanan bu kaosu "Yüzyılda bir görülen sel felaketi" sözleriyle tanımladı.
Microsoft cephesinde de durum farklı değil. Dünyaca ünlü oyun konsolu Xbox Series S'in fiyatına 100 dolarlık zam yapılarak rakamın 500 dolar bandına çekildiği vurgulandı. Konsollarda kullanılan bellek maliyetlerinin 2,5 kat arttığına işaret eden Microsoft yetkilileri, bu krizin 2027 sonbaharına kadar sürebileceği uyarısında bulundu. Vatandaşın gözü etiketlerdeyken, teknoloji devlerinin bile fiyat artışına mecbur kalması krizin boyutunu kanıtlıyor. Beklenen olmadı, donanımda ucuzlama hayalleri tamamen suya düştü.
Krizin Tek Kazananı Onlar Oldu
Madalyonun diğer yüzünde, dünyayı sarsan bu çip kıtlığından milyarlarca dolar kazanan bellek üreticileri yer alıyor. Sektörün devlerinden Micron'un son çeyrek gelirini dört kattan fazla artırdığı ve brüt kâr marjını yüzde 85 gibi astronomik bir seviyeye çıkardığı aktarıldı. Dinamik RAM fiyatlarındaki yüzde 260'lık rekor sıçrama, şirketin hisselerinde yüzde 800'e varan devasa bir ralli başlattı.
Pazarda sadece büyüklerin taleplerine yanıt verilebildiği bir ortamda, aksiyon kamerası pazarının hakimi GoPro'nun faaliyetlerini durdurma riski yaşadığı, köklü hoparlör markası Sonos'un hisselerinin ise yüzde 23 eridiği gözlemlendi. Yaşanan bu çıkmazı değerlendiren IDC analisti Nabila Popal durumu "Tam anlamıyla varoluşsal bir kriz" sözleriyle özetledi.
Donanım fiyatlarındaki bu dizginlenemez yükselişin piyasadan sileceği isimler ve son kullanıcıya yansıyacak yeni zam dalgası bekleniyor.
