Yıllardır hapiste tutulan ve bu süreçte sağlık durumu giderek bozulan El-Gannuşi, yalnızca barışçıl siyasi görüşleri ve sivil faaliyetleri nedeniyle özgürlüğünden mahrum bırakılıyor. Hayatını ülkesinin menfaatlerini gözetmeye adamış, önde gelen bir akademisyen ve lider olan Gannuşi’nin haksız yere cezaevinde tutulması uluslararası kamuoyunda derin bir endişe yaratıyor.
“UZLAŞMANIN MİMARI”
Yayımlanan uluslararası bildiride, bu çağrının siyasi görüş birliğinden ziyade demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayandığı vurgulandı.
50 yıldan fazladır Tunus’ta ve Arap dünyasında barışçıl siyasi katılımın, demokratik yönetimin ve ulusal diyalogunun en önemli savunucularından biri olan Raşid El-Gannuşi; geçmişteki otokratik rejimler döneminde uzun yıllar sürgün, hapis ve zulüm maruz kalmasına rağmen her zaman şiddeti reddetti. 2011 devriminin ardından ülkenin demokratik geçiş sürecinin başlıca mimarlarından biri olan Gannuşi, uzlaşmayı ve ulusal birliği savunarak Tunus’un çoğulcu bir yapıya kavuşmasında kritik rol oynadı.
KAYS SAİD’İN TEK ADAM YÖNETİMİ TEPKİ ÇEKİYOR
Ancak mevcut Cumhurbaşkanı Kays Said, uluslararası tüm çağrılara kulak tıkayarak hukuku ve adaleti ayaklar altına alan zulüm politikalarını sürdürmeye devam ediyor. Said yönetimi, Tunus’u yeniden eski karanlık günlerdeki tek adam ve despot anlayışla yönetilen bir devlete dönüştürme çabasını sürdürüyor. Muhalefet liderlerinin hapsedilmesi ve yargı bağımsızlığının zedelenmesi, ülkenin geleceğini tehlikeye atıyor.
ACİL EYLEM ÇAĞRISI
Bildiride, Tunus makamlarına şu somut adımların atılması yönünde çağrıda bulunuldu:
Raşid El-Gannuşi’nin derhal serbest bırakılması,
Barışçıl siyasi faaliyetleri veya ifadeleri nedeniyle tutuklanan tüm bireylerin salıverilmesi,
İfade özgürlüğü, siyasi katılım ve yargı bağımsızlığına saygı duyulması,
Barışçıl demokratik diyalog ve siyasi rekabet ortamının yeniden tesis edilmesi.
Uluslararası gözlemciler, Tunus’un geleceğinin siyasi rakiplerin hapsedilmesiyle değil, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğüne bağlılıkla güçlenebileceğinin altını çiziyor.
İMZACILAR (415)
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
Larry Diamond , Stanford Üniversitesi Hoover Enstitüsü ve Freeman Spogli Enstitüsü Kıdemli Araştırma Görevlisi
Francis Fukuyama , Olivier Nomellini Kıdemli Araştırma Görevlisi, Stanford, Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri
Michael McFaul , Profesör, Stanford Üniversitesi, Stanford, Amerika Birleşik Devletleri
John Esposito , Seçkin Üniversite Profesörü, Geogretown Üniversitesi
Donald Horowitz , James B. Duke Hukuk ve Siyaset Bilimi Onursal Profesörü, Duke Üniversitesi, Chevy Chase, Amerika Birleşik Devletleri
Radwan Masmoudi, İslam ve Demokrasi Çalışmaları Merkezi Başkanı
Salam al-Marayati , Başkan, Müslüman Halkla İlişkiler Konseyi (MPAC)
Omar Shakir , Arap Dünyası İçin Demokrasi Şimdi (DAWN) İcra Direktörü, Washington DC
Halil Cahşan , Washington DC Arap Merkezi İcra Direktörü, Washington, Amerika Birleşik Devletleri
Khaled Saffuri, Ulusal Çıkarlar Vakfı Başkanı, Washington, Amerika Birleşik Devletleri
Oussama Jammal , ABD Müslüman Kuruluşları Konseyi Genel Sekreteri, Amerika Birleşik Devletleri
Abdullah Alaoudh , Amerikan Orta Doğu Hakları Komitesi’nde Kıdemli Politika Danışmanı, Amerika Birleşik Devletleri
Hanny Megally , Seçkin Araştırmacı, Uluslararası İşbirliği Merkezi, NYU, New York, Amerika Birleşik Devletleri
Nader Hashemi , Georgetown Üniversitesi Orta Doğu Politikası Doçenti
Shadi Hamid , Georgetown Üniversitesi Müslüman-Hristiyan Anlayış Merkezi’nin İnanç ve Demokrasinin Geleceği Girişimi Eş Direktörü, Washington, Amerika Birleşik Devletleri
Bahey Hassan , Mısır’daki insan hakları hareketinin kurucu ortaklarından.
Jose Casanova , Emekli Sosyoloji, Teoloji ve Din Bilimleri Profesörü, Montclair, NJ, Amerika Birleşik Devletleri
Steven Heydemann , Profesör, Smith College, Chevy Chase, Amerika Birleşik Devletleri
Elisa Massimino , Misafir Hukuk Profesörü ve İnsan Hakları Enstitüsü İcra Direktörü, Washington DC, Amerika Birleşik Devletleri
Tamara Sonn , Emekli İslam Tarihi Profesörü, Washington DC, Amerika Birleşik Devletleri
Ann Mayer , Emekli Doçent, Wharton Okulu, Pennsylvania Üniversitesi, Philadelphia, ABD
Mark Juergensmeyer , Kaliforniya Üniversitesi, Santa Barbara’nın Seçkin Emekli Profesörü, Orfalea Küresel ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin kurucu direktörü ve Amerikan Din Akademisi’nin eski Başkanı, Santa Barbara, Amerika Birleşik Devletleri
Andrew March , Massachusetts Amherst Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü, Harvard Kennedy Okulu Kamu Politikası Misafir Profesörü, Concord, MA, Amerika Birleşik Devletleri
Charles Butterworth , Maryland Üniversitesi Fahri Profesörü, Kolej
Mark Tessler , Samuel J. Eldersveld Siyaset Bilimi Profesörü, Michigan Üniversitesi, Ann Arbor, Amerika Birleşik Devletleri
Mohsen Kadivar , Din Bilimleri Araştırma Profesörü, Duke Üniversitesi, Chapel Hill, Amerika Birleşik Devletleri
James Piscatori , Emekli Profesör Avustralya Ulusal Üniversitesi Avustralya
Sharan Grewal , Amerikan Üniversitesi’nde Doçent ve Brookings Enstitüsü’nde Misafir Kıdemli Araştırmacı, Washington, Amerika Birleşik Devletleri
Monica Marks , Orta Doğu Politikası Yardımcı Doçenti, NYUAD, Dubai, Amerika Birleşik Devletleri
Daniel Brumberg , Profesör, Siyaset Bilimi Bölümü, Georgetown Üniversitesi, Washington DC, Amerika Birleşik Devletleri
Ali Abootalebi , Profesör Emeritus, Wisconsin Üniversitesi, Eau Claire., Eau Claire, Amerika Birleşik Devletleri
Richard Falk , Uluslararası Hukuk Emekli Profesörü, Princeton Üniversitesi, Santa Barbara, Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri
Shibley Telhami , Profesör, Maryland Üniversitesi, Silver Spring, Maryland, Amerika Birleşik Devletleri
Sarah Leah Whitson , Yönetim Kurulu Üyesi: ALQST; Action for Hope; ICJP; Ermeni Barosu; IODA, Brooklyn, Amerika Birleşik Devletleri
Mohammad Kamali , Profesör, Dato, Dr, (eski Kurucu CEO’su) Uluslararası İleri İslam Araştırmaları Enstitüsü, Kuala Lumpur, Malezya
Mustafa AG Abushagur , Libya eski Başbakan Yardımcısı, Libya Temsilciler Meclisi Üyesi, Henrietta, Amerika Birleşik Devletleri
Earl (Tim) Sullivan , Emekli Rektör, Kahire Amerikan Üniversitesi, Logan, Amerika Birleşik Devletleri
Ermin Sinanovic , Çağdaş Dünyada İslam Merkezi İcra Direktörü
Clement Moore Henry , Emekli Siyaset Bilimi ve Orta Doğu Çalışmaları Profesörü, Texas Üniversitesi Austin, Yunanistan
Asifa Kuraishi-landes , Wisconsin Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Profesörü, Madison, WI, Amerika Birleşik Devletleri
Mark LeVine , Tarih ve İslam Araştırmaları Profesörü
Juan Cole , Michigan Üniversitesi Profesörü
Scott Alexander , İslam Araştırmaları ve Hristiyan-Müslüman İlişkileri Profesörü, Katolik Teoloji Birliği
Farid Hafez , William & Mary Koleji Uluslararası İlişkiler Bölümü Doçenti
Asma Afsaruddin , Herman B. Wells Bağışlı Profesörü, Indiana Üniversitesi, Bloomington, Amerika Birleşik Devletleri
Murhaf Jouejati , Üniversite Profesörü (emekli), Vienna, Va., Amerika Birleşik Devletleri
Muqtedar Khan , Delaware Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Profesörü ve Khanversations programının sunucusu. Amerika Birleşik Devletleri
Louay Safi , Siyaset ve İslam Araştırmaları Profesörü, Ashburn, Amerika Birleşik Devletleri
Jonathan Brown , Profesör, Georgetown Üniversitesi, Washington DC, Amerika Birleşik Devletleri
Ahmet Kuru , Siyaset Bilimi Profesörü, San Diego, Amerika Birleşik Devletleri
Curtis Doebbler , Sierra Leone’deki Makeni Üniversitesi’nde Hukuk Araştırma Profesörü ve Amerika Birleşik Devletleri, Teksas, Austin’de bulunan DoebblerLaw – Dr. Curtis FJ Doebbler Hukuk Bürosu’nun sahibidir.
Ziad Asali , Emekli Doktor, Washington DC, Amerika Birleşik Devletleri
Sabina Henneberg , Kıdemli Araştırmacı, Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü, Alexandria, Amerika Birleşik Devletleri
Samer Shehata , Colin & Patricia Molina de Mackey Orta Doğu Çalışmaları Doçenti, Oklahoma Üniversitesi, Amerika Birleşik Devletleri
Mohammad Fadel , Toronto Üniversitesi Hukuk Fakültesi Profesörü, Kanada
Aly Abuzaakouk , Libya eski Dışişleri Bakanı ve Parlamento Üyesi
Imad-ad-Dean Ahmad , Özgürlük Minaresi Enstitüsü Başkanı
Reem Elghonimi , Tarihçi ve True Human’ın kurucusu, Austin, Teksas, Amerika Birleşik Devletleri
Reuven Kimelman , Yakın Doğu ve Yahudi Çalışmaları Profesörü, Brandeis Üniversitesi, Brookline, Amerika Birleşik Devletleri
Jane Brown , James Knight Onursal Profesörü, Kuzey Carolina Üniversitesi-Chapel Hill, Chapel Hill, Amerika Birleşik Devletleri
Iris Tillman Hill , Emekli Yönetici Direktör, Belgesel Çalışmaları Merkezi, Duke Üniversitesi, Chapel Hill, Amerika Birleşik Devletleri
Abdulmawgoud Dardery , Mısır eski milletvekili. Amerika Birleşik Devletleri, Minneapolis’teki Mısır-Amerikan Diyalog Merkezi Başkanı.
Don Yager , Sultan Okulu’nda (Seeb, Umman Sultanlığı) Majestelerinin Burs Programı’nın Kurucu Direktörü, Fenton, Iowa, Amerika Birleşik Devletleri
David A. Smith , Sosyoloji Profesörü, UC-Irvine, Irvine, Amerika Birleşik Devletleri
Victor Begg , Yazar ve köşe yazarı, Reston, Amerika Birleşik Devletleri
Zahid Bukhari , İslam ve Kamu Politikası Merkezi (CIPP) İcra Direktörü, Frederick, Amerika Birleşik Devletleri
Robert Freedman , Profesör, Johns Hopkins Üniversitesi, Baltimore, Amerika Birleşik Devletleri
Seyed Ghazvini , İmam, Crescent İslam Merkezi, Chantilly, VA, VİYANA, Amerika Birleşik Devletleri
Aftab Siddiqui , Dallas Barış ve Adalet Merkezi Başkanı, Arlington, Teksas, Amerika Birleşik Devletleri
Nedia Makhlouf, Arizona Eyalet Üniversitesi – Kurumsal İşler, Fairfax, Amerika Birleşik Devletleri
Delwar Mazumder , Bangladeş İnsan Hakları ve Kalkınma Sekreteri, New York, Amerika Birleşik Devletleri
Robert Reed , Öğrenci, Columbus, Amerika Birleşik Devletleri
Peri Bearman , Genel Yayın Yönetmeni ve İslam Batı Asya Editörü, JASPA, Groton, MA, Amerika Birleşik Devletleri
Rosalyn Doggett , Eski Barış Gönüllüsü, Washington, DC, Amerika Birleşik Devletleri
Abdullah Ahsan , Emekli akademisyen, Markham, Illinois, Amerika Birleşik Devletleri
Ahmed Badr , MD, Newport Coast, Amerika Birleşik Devletleri
Hashim El-Tinay , Uluslararası Barış Arayışı Enstitüsü (IPQI) Kurucu Ortağı, Washington, Amerika Birleşik Devletleri
Dr. Jean Narcisse Djaha , Afrika Dış İlişkiler Konseyi Başkanı ve Küresel Başkanı, Georgetown Üniversitesi Hukuk Merkezi, Washington, DC, Amerika Birleşik Devletleri
Behrad Nakhal , Nükleer Mühendis, Doktora, PE, Tuckahoe, Amerika Birleşik Devletleri
Donald Watson , Profesör ve Onursal Dekan, Rensselaer Politeknik Enstitüsü, Trumbull, Amerika Birleşik Devletleri
Mahmoud Ali , Endişeli bir vatandaş, San Jose, Amerika Birleşik Devletleri
Ahmed Saleh , Kıdemli Program Yöneticisi, Hannover, Amerika Birleşik Devletleri
Nancy Fox , Emekli Onursal Pastör, Amerika Birleşik Devletleri Presbiteryen Kilisesi, Bethesda, Maryland, Amerika Birleşik Devletleri
Muhammed Asi , İmam, Çağdaş İslam Düşüncesi Enstitüsü, Yazar, Silver Spring, Amerika Birleşik Devletleri
Abdel Elsiddig , Başkan Bridges, Lombard, Amerika Birleşik Devletleri
Sahar Khamis , İletişim Profesörü, Maryland Üniversitesi, College Park, Silver Spring, Amerika Birleşik Devletleri
Nizar Farsakh , GWU’da Uluslararası İlişkiler Öğretim Görevlisi, Washington, DC, Amerika Birleşik Devletleri
Mansfield Kaseman , Emekli Pastör, Rockville Birleşik Kilisesi, Boyds, Amerika Birleşik Devletleri
Zouhir Rhaouate , Wesley Şapeli, Amerika Birleşik Devletleri
Maryam Ahmad , CSID Gönüllüsü, Centreville, Amerika Birleşik Devletleri
Myles Weintraub , Mimar ve ABD Barış Gönüllüleri, Tunus, New York, Amerika Birleşik Devletleri
Abdelhaleem Ashqar , Profesör, Springfield, Amerika Birleşik Devletleri
Pamela Taylor , Cincinnati, Amerika Birleşik Devletleri
Syed Elias , ABD Vatandaşı, Round Rock, Amerika Birleşik Devletleri
Ali Jarrah , Hukuk Öğrencisi, Virginia Üniversitesi, Charlottesville, Amerika Birleşik Devletleri
Alaaeldin Sayed-Gawish , Bergen County İslam Merkezi, Hackensack, Amerika Birleşik Devletleri
Amna Afreen , İngilizce Dil ve Dil Öğretimi Lisesi Öğretmeni, Catonsville, Amerika Birleşik Devletleri
Barbara Coscarello , Eski Sosyoloji Yardımcı Doçenti, Camden, Amerika Birleşik Devletleri
Zaid Albarzinji , Nashville, Amerika Birleşik Devletleri
Linda Brown , École Nationale d’ingénieurs de Gabès., Chapel Hill, Amerika Birleşik Devletleri’nde eski İngilizce öğretmeni
Siraj Mufti , Emekli Profesör, Arizona Kanser Merkezi, Arizona Üniversitesi, Tucson, Amerika Birleşik Devletleri
Magdy Hussein , CEO, Sunnyvale, Amerika Birleşik Devletleri
John Anderson , Demokratik Sosyalist, eski Barış Gönüllüleri mensubu, Tunus ve Fas, eski USAID/Dışişleri görevlisi (rahmetli), Vienna, Virginia, Amerika Birleşik Devletleri
Peder Matthew Habiger , OSB, Hapishanedeki Benediktin Oblatları Direktörü, Atchison, Amerika Birleşik Devletleri
Laura Mulcahy , İnsan Hakları Yüksek Lisansı, Eğitim Yüksek Lisansı, Barış ve Barış Gönüllüsü (RPCV), Brooklyn, Amerika Birleşik Devletleri
Mike Ghouse , Çoğulculuk Merkezi Başkanı, www.CenterforPluralsm.com, Dallas, Amerika Birleşik Devletleri
Amin Mahmoud , Mısır-Amerikan İlişkileri Merkezi, Germantown, Amerika Birleşik Devletleri
Ivan Strenski , Din Bilimleri alanında Seçkin Emekli Öğretim Üyesi, Kaliforniya Üniversitesi, Riverside, Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri
Huda Dali , N, Uniontown, Amerika Birleşik Devletleri
Yahya Almontaser , Özgür Doktor Rached Ghannouchi, Brooklyn, Amerika Birleşik Devletleri
Eba Hathout , Doktor ve Öğretim Üyesi, Harvard Tıp Fakültesi, Boston, Amerika Birleşik Devletleri
Stanley Hallet , Emekli Profesör ve Eski Dekan, Amerika Katolik Üniversitesi Mimarlık ve İlgili Sanatlar Fakültesi, Washington DC, Amerika Birleşik Devletleri
Jamal Al Tahat , Kıdemli Danışman, Arap Dünyası İçin Demokrasi Şimdi, Savannah, Amerika Birleşik Devletleri
Leo Mulcahy , Emekli Başkan Yardımcısı, Westvaco Corp, Covington, Va, Amerika Birleşik Devletleri
Olfa Cherif , Avukat, New York, Amerika Birleşik Devletleri
Mustapha Alhiane , Free Rashid, Berkeley, Amerika Birleşik Devletleri
Mohamed Elshinnawi , Gazeteci, Washington, Amerika Birleşik Devletleri
Elizabeth Hussein , Ben Müslümanım. Bu benim unvanım., Charlotte, Amerika Birleşik Devletleri
Syed Hadi Jawad , Kurucu Ortak/Başkan, Human Rights Dallas, Irving, Amerika Birleşik Devletleri
Joe Aossey , küresel vatandaş, Cedar Rapids, Amerika Birleşik Devletleri
Daisy Hill , akademisyen, Gainesville, Amerika Birleşik Devletleri
Hadia Mubarak , Din Bilimleri Doçenti, Charlotte, NC, Charlotte, Amerika Birleşik Devletleri
Rajaullah ve Shabnam F. Quraishi, MCC, Chicago; CIOGC, Chicago metropol bölgesi, ISNA, IAMC ve diğerleri, Glenview, Amerika Birleşik Devletleri
Marywinne Sherwood , Vatandaş, Chapel Hill, Amerika Birleşik Devletleri
Judith Ferster , Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi’nden emekli, Chapel Hill, Amerika Birleşik Devletleri
George Entenman , Eski Barış Gönüllüsü, Gafsa, 1964-66, 1971-72, Chapel Hill, Amerika Birleşik Devletleri
Erik Jensen , Hukukun Üstünlüğü Programı Direktörü, Stanford Hukuk Fakültesi, Stanford, Amerika Birleşik Devletleri
Atef Ibrahim , Nordix Computer Başkanı, Santa Clara, Amerika Birleşik Devletleri
Bryn Hammarstrom , Lisans Derecesi, Penn State Üniversitesi, Antropoloji, eski Barış Gönüllüsü, Tunus. 1980-1, Wellsboro, Amerika Birleşik Devletleri
Dublin Popov , Tunus’ta eski Barış Gönüllüsü, Pittsboro, Amerika Birleşik Devletleri
William Bechhoefer , Emekli Mimarlık Profesörü, Maryland Üniversitesi, College Park, ABD, Boulder, Amerika Birleşik Devletleri
Lewis Elbinger , Emekli Dışişleri Görevlisi, ABD Dışişleri Bakanlığı, Pleasant Ridge, Amerika Birleşik Devletleri
Charlie Carnow , Araştırma Analisti, Unite Here Local 11* (Kendimi Temsil Ediyorum), New York, Amerika Birleşik Devletleri
Hussam Ayloush , İnsan Hakları Savunucusu ve Amerikan-İslam İlişkileri Konseyi Kaliforniya (CAIR-CA) CEO’su, Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri
Naeem Baig , İmam/Direktör, Dar Al-Hijrah İslam Topluluğu, Falls Church, Amerika Birleşik Devletleri
Hassaan Shahawy , Avukat, Gibson, Dunn & Crutcher, Washington DC, Amerika Birleşik Devletleri
Halil Yenigun , Stanford Üniversitesi Abbasi İslam Araştırmaları Programı Müdür Yardımcısı, Stanford, Amerika Birleşik Devletleri
Eric Davis , Siyaset Bilimi Profesörü, Rutgers Üniversitesi, New Brunswick, NJ, ABD, Highland Park, Amerika Birleşik Devletleri
Kamal Youcef-Toumi , Makine Mühendisliği Profesörü, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü, Cambridge, Amerika Birleşik Devletleri
Rick Halperin , SMU İnsan Hakları Programı Direktörü, Dallas, Amerika Birleşik Devletleri
William (Scott) Harrop , Bilim İnsanı, Charlottesville, CHARLOTTESVILLE, Amerika Birleşik Devletleri
Ziad Zatar , Bilgi İşlem Direktörü – Sigorta Hizmetleri, Orland Park, Amerika Birleşik Devletleri
Afeef Khan , Editör, Yükselen Kur’an, Stephens City, VA, Amerika Birleşik Devletleri
Nicholas Noe , Genel Yayın Yönetmeni, New York, Amerika Birleşik Devletleri
Connecticut Filistin İttifakı , Connecticut Filistin İttifakı’nın kurucu ortağı, Moosup, Amerika Birleşik Devletleri
Mujeeb Rahman Khan , Politika Koordinatörü – Amerika Müslüman Seçmenler Birliği, Chicago, Amerika Birleşik Devletleri
Rosie Okumura , arkadaş, Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri
Salahuddeen Kareem , Kindness and Care Beyond Borders Inc.’in Başkanı ve İcra Direktörü – “Uluslararası Yetim Topluluğuna nezaket ve alçakgönüllülükle hizmet ediyor”, Germantown, Amerika Birleşik Devletleri
Janice Terry , Emekli Profesör, Marietta, Amerika Birleşik Devletleri
Abdelkarim Benothman , Hawthorne İslam Merkezi, Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri
Yosra Abid , Avukat, Sawaeer & Abid LLP, San Francisco, Amerika Birleşik Devletleri
Anita Burnett , Mis, Clifton, Amerika Birleşik Devletleri
Fikry Fahmy , Bay, Clifton, Amerika Birleşik Devletleri
Mohamed Khelifi , Yazar ve Avukat, New York, Amerika Birleşik Devletleri
Wasif Khan , Dr, Plano, Amerika Birleşik Devletleri
Zülfikar Malik , Editör, Muslim News Digest, Kansas, Amerika Birleşik Devletleri
Ann de la Quadra , Barış Büyükelçisi, Alpine, Amerika Birleşik Devletleri
Mehdi Noorbaksh , Uluslararası İlişkiler ve İşletme Profesörü, Harrisburg Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Harrisburg, Amerika Birleşik Devletleri
David Kiel , Kurumsal Danışman, David Kiel Associates, LLC, Chapel Hill, Amerika Birleşik Devletleri
Scott Hibbard , Doçent ve Siyaset Bilimi ve İslam Dünyası Çalışmaları Bölüm Başkanı, Grace Uygulamalı Diplomasi Okulu, DePaul Üniversitesi, Chicago, Amerika Birleşik Devletleri
Abdulmagid Aborwin , Dr., Irvine, Amerika Birleşik Devletleri
Christopher Combs , Çevirmen, Rockville, Amerika Birleşik Devletleri
Fatma Müge Göçek , Sosyoloji Profesörü, Michigan Üniversitesi, Ann Arbor, Amerika Birleşik Devletleri
Jeffrey Kenney , Din Bilimleri Kıdemli Profesörü, Greencastle, Amerika Birleşik Devletleri
Waleed Maswadeh , Kıdemli Mühendis, Baltimore, Amerika Birleşik Devletleri
Shadi Mokhtari , Yardımcı Doçent, SIS | Barış, İnsan Hakları ve Kültürel İlişkiler, Amerikan Üniversitesi, Washington, Amerika Birleşik Devletleri
Ranjit Singh , Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Doçenti, Mary Washington Üniversitesi, Fredericksburg, Amerika Birleşik Devletleri
Lynn Juhl , Ed.D., Falls Church, Amerika Birleşik Devletleri
İNGİLTERE
Mowaffak Al Rubaie , Nöroloji Uzmanı Doktor, Irak’ın Eski Ulusal Güvenlik Danışmanı, Londra, İngiltere
Rafık Abdessalem , Tunus’un eski Dışişleri Bakanı, Londra
Tamara Dragadze , Profesör, Londra, Birleşik Krallık
Naeem Darr , Editör, Muslim Directory, Londra, Birleşik Krallık
Peter A. Oborne , Middle East Eye köşe yazarı, Londra, Birleşik Krallık
Issam Bargougui , Tunus Halk Temsilcileri Meclisi Üyesi (2019–2024), Bristol, Birleşik Krallık
Ahmed Gaaloul , Eski Spor ve Gençlik Bakanı, Ennahdha Partisi Üyesi, Londra, Birleşik Krallık
Elizia Volkmann , Gazeteci ve belgesel yapımcısı: Daha önce Al Jazeera’nın Tunus muhabiriydi., Londra, Birleşik Krallık
Cemal Türk , Londra, Birleşik Krallık
Abdulnabi Alekry , danışman. Bahreyn İnsan Hakları Derneği, Shakhora, Birleşik Krallık
Rodney Shakespeare , Eski Misafir Profesör, Trisakti Üniversitesi, Jakarta., Londra, Birleşik Krallık, Birleşik Krallık
Chokri Majouli , İmam, Londra, Birleşik Krallık
Awais Ajmal , Londra, Birleşik Krallık
Bara Kherigi , Londra, Birleşik Krallık
Ehaab Husseini , Bay Ehaab Husseini, Londra
Muhammed Matin , Bay, Londra
Yusuf Mortuza , Öğrenci, Queen Mary Üniversitesi, Londra
Dr. Jasmine Gani , Uluslararası İlişkiler Yardımcı Doçenti, LSE, Londra
Ahmad Nabawi , Öğretim Görevlisi, Glasgow
Hebah Shennar , Sosyal aktivist, Hyde
Muhammed Kozbar , Toplum aktivisti, Londra
Mahbub Anam , Bay, Londra
Faheem Mir , Luton Yönetim Kurulu Üyesi ve Başkan Yardımcısı
Bechir Thabti , İngiltere Tunus Kültür Derneği Başkanı, Londra, Birleşik Krallık
Ghassan Nounu , Dr, Batı İngiltere Üniversitesi, Bristol, Birleşik Krallık
Harfiyah Haleem , Bayan, Londra, Birleşik Krallık
Ayah Abumrahil , Londra, Birleşik Krallık
Sumaiya Kamal , Eğitimci, Ilford, Birleşik Krallık
Zia Ramzan , Şirket Direktörü, Londra, Birleşik Krallık
İbrahim Sayam , Sayam and Co Ltd, Londra, Birleşik Krallık
Özlem Olgun Kıyıcı , İslam’da bir kız kardeş, Londra, Birleşik Krallık
Yvonne Ridley , EML Genel Sekreteri, Scottish Borders, Birleşik Krallık
Abdulmonem Hresha , Dr., Londra, Birleşik Krallık
Ghazali Khan, Gazeteci, Londra, Birleşik Krallık
Mohamed Rafeek , Öğretmen, Leicester, Birleşik Krallık
FRANSA
Moncef Marzouki , Tunus’un eski cumhurbaşkanı, Paris, Fransa
Kamel Jendoubi , Defenseur des droits humains, Eski Bakan, Paris, Fransa
Abderrazak Kilani , Avukat ve insan hakları aktivisti, Tunus Avukatlar Birliği eski Başkanı ve Tunus’un eski BM-Cenevre Büyükelçisi.
Sihem Badi , Doktorlar, Paris, Fransa
Olivier Roy , Avrupa Üniversitesi Enstitüsü Profesörü (Floransa), DREUX, Fransa
Francois Burgat , Eski DR cnrs Iremam, Aix en Provence, Fransa
Bernard Dreano , Assemblée européenne des citoyens (HCA-Fransa) Başkanı, Paris, Fransa
Baudouin Dupret , Araştırma Direktörü, CNRS, Paris, Fransa
Ridha Driss , araştırmacı ve siyasi aktivist, Paris, Fransa
Muhammed Ali Ben Salah , Tunuslu iş adamı, Paris, Fransa
Ghalia Daly , Chercheurs ve SHS, GENTILLY, Fransa
Taha Bouchaddakh , Strasbourg Üniversitesi’nde (Unistra) doktora bursiyeri, Strasbourg, Fransa
Annie Lahmer , Conseillère Regionale, Paris, Fransa
Francoise ALAMARTINE , Transnationale Les Ecoologistes Büro Komisyonu, SETE, Fransa
Florence Faurie-Vidal , Ekolojistlerin Üyesi. Présidente d’ Afrique Agri Solaire, franco-malienne de co-developpement derneği, Paris, Fransa
Hele Beji , Yazar, Paris, Fransa
Ali Ben Ali , Danışman, Bizett, Fransa
Slim Essid , Tunus’ta Nahdha partisinin şefi Liberté Rachid Ghanouchi, Marsilya, Fransa
Hamed Bourenane , Dr., Bon Encontre, Fransa
Chrysis Caporal , Madame, Champigny sur Marne, Fransa
Samir BELKHIR , Bilişim Mühendisliği, Cergy, Fransa
Moncef Zid , Uluslararası ticaret uzmanı ve demokrasi ve insan hakları savunucusu, Paris, Fransa
Benjamin Bibas , Gazeteci, la fabrique documentaire, Noisy-le-Sec, Fransa
Karim Ibrahim , Öğretmen, Sarcelles, Fransa
Elisabeth Bégard , ACAT Militante’si ve Bretagne, Morlaix, Fransa’da yaşayan sürgündeki kişilerle aktif olarak ilgileniyor
Ahmed Labidi , Ingénieur Informatique, Fransa, Fransa
Lotfi Mansour , N ve n şirketi, Rouen, Fransa
MALEZYA
Chandra Muzaffar , Uluslararası Adil Bir Dünya Hareketi (JUST) Başkanı, Petaling Jaya, Malezya
Mohammad Kamali , Profesör, Dato, Dr, (eski Kurucu CEO), Uluslararası İleri İslam Araştırmaları Enstitüsü, Kuala Lumpur, Malezya
Ahmad Farouk Musa , Dato’ Dr. Direktör, İslami Rönesans Cephesi, Kuala Lumpur, Malezya
Ziauddin Sardar , Direktör, Uluslararası Gelecek Araştırmaları Enstitüsü, Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi (IIUM), Kuala Lumpur, Malezya
Abdul Muneem , Dr. Öğretim Görevlisi, Malaya Üniversitesi, Kuala Lumpur, Malezya
Siti Ismail , Öğretim Görevlisi, Universiti Malaya, Kuala Lumpur, Malezya
Muhammad Khalis Ibrahim , İslam Araştırmaları Akademisi, Malaya Üniversitesi, Kuala Lumpur, Malezya
Mohd Roslan Mohd Nor , Profesör, İslam Tarihi, Medeniyeti ve Eğitim Bölümü, İslam Araştırmaları Akademisi, Kuala Lumpur, Malezya
Amina Akeyshi , Araştırmacı, ETHRW, Kuala Lumpur, Malezya
Hocine Bouchikhi , Siyaset bilimi ve Uluslararası ilişkiler alanında Dr. Mutiara International (Malezya), selangor, Malaysia’da çalışıyor
Yusmadi Yusoff , Kıdemli Avukat, Eski Senatör ve Parlamento Üyesi, Malezya, Kuala Lumpur, Malezya
TÜRKİYE
Abdullah Gül , Türkiye Cumhuriyeti eski Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Dışişleri Bakanı, Türkiye
Abdurrahman Babacan , Milletvekili, AK Parti, Ankara, Türkiye
Yasin Aktay , Sosyoloji Profesörü, Eski Milletvekili, Ankara, Türkiye
Taha Aksoy , Eski Milletvekili, Çimentaş A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı, İzmir, Türkiye
Necmeddin Bilal Erdoğan , Yönetim Kurulu Başkanı, Ilim Yayma Vakfı, İstanbul, Türkiye
Yılmaz Ensaroğlu , Eski Başbakan Danışmanı, Ankara, Türkiye
İbrahim Bişarat , Doktora Araştırmacısı, Çatışma Sonrası Ülkelerin ve Toplumların Yeniden İnşası, İstanbul, Türkiye.
Ali Murat Yel , Marmara Üniversitesi Sosyal Antropoloji Profesörü, İstanbul, Türkiye
Murat Özer , Prof. Dr., Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul, Türkiye
Ahmet Sabuncu , İzmir Uluslararası Öğrenci Derneği, İzmir
Mehmet Çevik , Profesör, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, İzmir
Murat Kayacan , Prof. Dr., İzmir, Türkiye
Ekrem Altınlı , Elk.Yük.Müh., İzmir, Türkiye
Tolga Kahraman , FREE RACHED GHANNOUCHI, İZMİR, Türkiye
Mehmet Ali YURDUSEV , Prof. Dr., İzmir, Türkiye
Selvet Çetin , İnsan Hakları Savunucusu, İzmir, Türkiye
İrfan Ahmed , Antropoloji-Sosyoloji Profesörü, İbn Hladun Üniversitesi, İstanbul
İmed Becheikh , MENA Editörler Ağı Danışma Konseyi ve Özgürlükler Komitesi Üyesi, İstanbul
Murat Özer , Profesör Doktor, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul, Türkiye
Fatih Okumuş , PhD, Marmara Üniversitesi İstanbul İslam Hukuku Profesörü, KSÜ, Kahramanmaraş, Türkiye
Hidayet Tuksal , Yardımcı Doçent, Kırıkkale Üniversitesi, Ankara, Türkiye
Merve İspirli Armağan , RA & İstanbul Medeniyet Üniversitesi, İstanbul, Türkiye
Wasfi, Abuzaid , istanbul, Türkiye
İbrahim Mete , Doğruer, Emekli Ekonomi Profesörü, İstanbul, Türkiye
Mehmet Tekelioğlu , Profesör, BEYKOZ, Türkiye
TUNUS
Muhammed Hamdi , Eski Milletvekili ve Bakan, Tunus, Tunus
Matar Abdelwaheb , avukat, üniversite profesörü ve eski bakan, Sfax, Tunus
Chaker Houki , Siyaset Bilimi Profesörü, Tunus
Fares Mabrouk , Yale Dünya Bursiyeri, Tunus, Tunus
Fathi Ayadi , Tunus Milletvekili 2011/2022, Sfax, Tunus
Nasreddine Shili , Artiste, Québec, Tunus
Imed Chihi , Bilgi İşlem Destek Hizmetleri Direktörü, Tunus, Tunus
Safwa khaldi , Araştırmacı, Doktora, Sosyoloji, Tunus, Tunus
Abdessatar Rejeb , Sosyoloji Profesörü, Tunus, Tunus
Bouhlel El Ghoul , Tozeur, Tunus
Mohamed Meftah , Médecin, Sousse, Tunus
Khedija Saleh , Mühendis ve Sivil Toplum Aktivisti, Kebili, Tunus
Mehdi Jendoubi , emekli gazetecilik öğretmeni, Tunus Üniversitesi, Tunus
Ahmed Gannouni , Özgürlük Herkesin Hakkıdır, Manouba
Zeineb Brahmi , Avukat, Gafsa
Mohamed Chaari , Sivil Toplum Kuruluşu, Tunus
Intissar Kherigi , Siyaset Bilimi Yardımcı Doçenti, Tunus
Med Hamrouni, Şeyh , Cumhurbaşkanı ve Profesör Rached Ghannouchi ile tam dayanışma içinde, Tunus
Gaidi Mohamed , Gm, Beja, Tunus
Thouraya Boukamcha , Borç Tahsilat Danışmanı, Ariana, Tunus
Abderrahmene Hedhly , Araştırmacı, Tunus Üniversitesi, Mornaguia, Tunus
Noureddine Chaabane , Ingénieur, Tunus, Tunus
Mohamed Rahmouni , Profesör. Tunus al manar Üniversitesi, Tunus, Tunus
Lotfi Abbes , Pharmacien, Kebili, Tunus
Hatem Miniaoui , Öğretmen ve İnsan Hakları Aktivisti, Tunus, Tunus
Rafik Bourouis , Profesör, Tunus, Tunus
Belgacem Mahmoudi , Özgürlük Ghannouchi, Kasserine, Tunus
Tarek Essoussi , insan hakları ve siyasi aktivist, Bizerte, Tunus
DİĞER ÜLKELER
Profesör John Keane , Siyaset Bilimi Profesörü, Sidney Üniversitesi, Sidney, Avustralya
Ahmet Alibasic , Profesör, Saraybosna Üniversitesi, Saraybosna, Bosna Hersek
Mustafa Cerić , Bosna Onursal Müftüsü, Saraybosna, Bosna Hersek
Majdi Karbai , Siyasi Aktivist, Lentate sul Seveso, İtalya
Chiara Sebastiani , Alma Mater Profesörü, Bologna Üniversitesi, Milano, İtalya
Valeria Resta , Doktora Sonrası Araştırmacı, Dublin City University, Milano, İtalya
Andrea Cellino , Başkan Yardımcısı, Orta Doğu Enstitüsü İsviçre, Cenevre, İsviçre
Marie-Francoise DUTHU , Eski milletvekili. Eski Ekonomi öğretmeni, Université Paris Ouest-Nanterre-La-Défense., Ottignies-Louvain-la-Neuve, Belçika
Clement Moore Henry , Emekli Siyaset Bilimi ve Orta Doğu Çalışmaları Profesörü, Texas Üniversitesi, Sustin, Glyfada, Yunanistan
Ali Salman , CEO, İslam ve Özgürlük Ağı, İslamabad, Pakistan
Bogusław R. Zagórski , Arapça ve İslam araştırmaları alanında doktora sahibi, emekli üniversite öğretmeni, İbn Haldun Enstitüsü eski müdürü, Arap dünyası siyaseti ve kültürü konusunda aktif uzman, Piastów, Polonya.
Ignacio Alvarez-Ossorio , Arap ve İslam Araştırmaları Profesörü, Complutense Üniversitesi, Madrid, İspanya
James Piscatori , Emekli Profesör, Avustralya Ulusal Üniversitesi, Canberra, ACT, Avustralya
Mohammad Fadel , Toronto Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Toronto, Kanada
Fathi Ayadi , Tunus Milletvekili 2011-2022, Singen, Almanya
Alexander Nowak , Diplomat, Yangon, Myanmar, Burma
Maher Madhioub , Tunuslu Milletvekili ve Gazeteci, Doha, Katar
Kamel Loucif , Setif Üniversitesi araştırmacısı, Setif, Cezayir
Ghechir Boudjema , İnsan hakları savunucusu, Konstantin, Cezayir
Rashied Omar, Güney Afrika, Cape Town’daki Notre Dame Üniversitesi’nde Öğretim Üyesi.
Lily Rahim , Onursal Üye, Georgetown Üniversitesi, Hristiyan ve Müslüman Anlayışı Merkezi, Sidney, Avustralya
Arwa Hassan , Uluslararası Kalkınma Uzmanı, Berlin, Almanya
Dr Zafarul-Islam Khan , Delhi Azınlıklar Komisyonu Eski Başkanı; Başkan, Tüm Hindistan Müslüman Meclisi Muşaharat, Yeni Delhi, Hindistan
Maqbool Siraj , Kıdemli Editör Yardımcısı, News Trail, İngilizce Günlük Gazete, Bangalore, Hindistan
Irfan Engineer , Toplum ve Sekülerizm Çalışmaları Merkezi Direktörü, Mumbai, Hindistan
Mohamad Ashrof , gazeteci, koçi, Hindistan
Ishtiaq Hussain , Yardımcı Doçent, Aliah Üniversitesi Kalküta, Kalküta, Hindistan
Sumanto Al Kurtubiy , Kurucu ve Direktör, Nusantara Enstitüsü, Endonezya, Semarang, Endonezya
Md Shahidullah , Dhaka, Bangladeş
Kazi Kabir , Dakka, Bangladeş
Tareq Mahmud , Shariyah Danışmanı, Dhaka, Bangladeş
Tarek AlGhorani , Gazeteci ve insan hakları savunucusu, Etterbeek, Belçika
Elmi Yabeh , STK (CEDA) başkanı, Bruxelles, Belçika
Naser Ghobadzadeh , Doçent, Bulgaristan Amerikan Üniversitesi, Blagoevgrad, Bulgaristan
Chefor Gideon , İnsan Hakları Savunucuları, Yaounde, Kamerun
Ehab Lotayef , Şair ve Yazar, Montreal, Kanada
Hatem Alim , İng., Vancouver, Kanada
Jonathan Adjemian , Akademik çevirmen ve editör, Toronto, Kanada
Darlis Azis , MA, Aceh, Endonezya
Omar Muhamad , Yardımcı Doçent, Salahaddin Üniversitesi-Erbil, Erbil, Irak
Bekhal Abubakir , UoS Öğretim Üyesi, Süleymaniye, Irak
Rachele Via , ICSSI – Irak Sivil Toplum Dayanışma Girişimi, Marsala, İtalya
Mohamed Ezroura , Kıdemli Profesör Dr., Rabat, Fas
Tayeb Bouazza , Felsefe Doktoru, Yüksek Öğretim Profesörü, Faslı yazar, Tanca, Fas
Dr. Sajid Iqbal Sheikh , Doçent Doktor, Lahor Yönetim ve Teknoloji Üniversitesi, Lahor, Pakistan
Timothy Kennedy , Uluslararası Eğitimci, Panama Pacifico, Panama
Nassef Manabilang Adiong , Direktör, Bangsamoro Parlamentosu Politika Araştırma Ofisi, Quezon City, Filipinler
Ivan Ejub Kostić , Doktora, Araştırma Görevlisi, Felsefe ve Sosyal Teori Enstitüsü, Belgrad Üniversitesi, Belgrad, Sırbistan
Ahmed Manjra , Çocuk Doktoru, Durban, Güney Afrika
Ricard González , Serbest Gazeteci, Sant Adrià de Besos, İspanya
Carolina Mayeur , Emekli devlet memuru, Madrid, İspanya
Thierry Desrues , Sosyolog, Cordoba, İspanya
Bosco Govantes , Siyaset Bilimi Doçenti, Universidad Pablo de Olavide, Sevilla, İspanya
Faisal Mohamed Salih , Gazeteci, Yazar, Akademisyen. Eski Kültür ve Enformasyon Bakanı, Hartum, Sudan
Anouar Gharbi , Cenevre Demokrasi ve İnsan Hakları Merkezi (cgdhr.org) Başkanı, Cenevre, İsviçre
Youcef Nedjadi , Doktor, Nükleer bilimci, Lozan, İsviçre
Amor Guidoum , Aigle, İsviçre
Daniel Saoud , Suriye’de Demokratik Özgürlüklerin ve İnsan Haklarının Savunması Komiteleri (CDF) Yönetim Kurulu Başkanı; Suriye İnsan Hakları Federasyonu Başkanı, Suriye
İsmail Saleh , Uluslararası Politika ve Asya Pasifik Çalışmaları Yüksek Lisans Öğrencisi, Sosyal Bilimler Fakültesi, Ulusal Sun Yat-sen Üniversitesi, Kaohsiung, Tayvan.
Djamel Bourenane , Doktor, Touggourt, Cezayir
Aldjia Aiche , Özgürlüklerin ve insan haklarının savunulması adına Şeyh Rached Ghannouchi’nin serbest bırakılması çağrısına biz de sesimizi ekliyoruz. Düşünce özgürlüğü suç değildir. Konstantin, Cezayir
Anwar N. Haddam , Direktör, alTaraqi Stratejik Araştırmalar Merkezi, Cezayir, Cezayir
Khaled El-Akruti , Profesör, Wollongong Üniversitesi, Trablus, Avustralya
Larbi Rihani , Sivil toplum aktivisti ve Avusturya’nın Viyana kentindeki Dernek Koordinasyon Konseyi Koordinatörü. , Viyana, Avusturya
Aline Alencar , Araştırma Görevlisi, Brasilia Üniversitesi, Águas Claras – Brasília, Brezilya
Bahgat Korany , Siyaset Bilimi Profesörü, Kahire Amerikan Üniversitesi ve Montreal Üniversitesi, Montreal ve Kahire, Kanada
Ridha Mechirgui , Emekli, Bielefeld, Almanya
Sikandar Azam , Editör, Radiance Viewsweekly, Yeni Delhi, Hindistan
Abdul Gaffar , Yardımcı Doçent, DMU, Imphal, Hindistan
Mohammed Aldoori , Sağlık Bakanlığı, Kerkük, Irak
Adam Zainulabdin Pirwani , Roma Sapienza Üniversitesi Öğrenci Temsilcisi, Rieti, İtalya
Saif Eddine Abouabid , İtalya’da TV yorumcusu, SARONNO, İtalya
Nizam Assaf , Amman İnsan Hakları Çalışmaları Merkezi Direktörü, Amman, Ürdün
Amir Duale , Garissa ilçe hükümetinin eski Baş Bağışçı İlişkileri Sorumlusu, Nairobi, Kenya
Sari Hanafi , Sosyoloji Profesörü, Beyrut Amerikan Üniversitesi, Beyrut-Lübnan, Lübnan
Reda Oulamine , Avukat, New York Barosu üyesi ve Uluslararası Tahkimci, Kazablanka, Fas
Mohamed Salmi , Üniversite Profesörü, Rabat, Fas
Tariq Zahrathaddi , Bilgisayar Bilimleri Doktorası, Rabat, Fas
Mansour Ndiaye , Liberté pour Cheikh Rached Ghannouchi et tous ses compagnons, Dakar, Senegal
Emin Poljarevic , Doçent, Uppsala, İsveç
Anouar Gharbi , Cenevre Demokrasi ve İnsan Hakları Merkezi Başkanı, Cenevre, İsviçre
Kais Arfaoui , CEO, Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri
Ezzedine Sghaier , Felsefe ve Edebiyat Fakültesi Diploması ve Bruxelles Üniversitesi Libre de Bruxelles Université de Bruxelles/Université de Tunis, Bruxelles, Belçika
Sedad Dedic , Anayasa ve İdare Hukuku Doçenti, Hukuk Fakültesi, Zenica Üniversitesi, Devlet ve Uluslararası Kamu Hukuku Bölüm Başkanı, Zenica, Bosna Hersek
Bashir Lawal , CEO, Halkla İlişkiler ve Demokrasi Girişimi (PAADI), IWO, Nijerya
Abdulrahman Albusaidi , Yazar, Maskat, Umman
Muhammad H Zulqarnain , Emekli öğretmen, Riyad, Suudi Arabistan
Raja M Ali Saleem , Dr. (Bağlı Kuruluş: ADB), İslamabad, Pakistan
Ezzedine Sghaier , Felsefe ve Edebiyat Fakültesi Diploması ve Bruxelles Üniversitesi Libre de Bruxelles Université de Bruxelles/Université de Tunis, Bruxelles, Belçika
Sedad Dedic , Anayasa ve İdare Hukuku Doçenti, Hukuk Fakültesi, Zenica Üniversitesi, Devlet ve Uluslararası Kamu Hukuku Bölüm Başkanı, Zenica, Bosna Hersek
Muhammad H Zulqarnain , Emekli öğretmen, Riyad, Suudi Arabistan
Maryam Alrowaiei , Saar, Bahreyn
Bahieldin Elibrachy , Ibrachy & Dermarkar Ortağı; ID Offices Başkanı, Montreal, Kanada
Adel Guitouni , Profesör, Victoria Üniversitesi, Victoria, Kanada
Abduleletif Adem , Hekim, Addis Ababa, Etiyopya
Muhammad Bin Tugilan , Doç.Dr. Manajemen Industri Helal, Prodi Teknik Industri FTI UMI Makassar South Dulawesi, Endonezya, Makassar, Endonezya
Ansari Yamamah , Prof. Dr., MA Geçişli Öğrenme Topluluğu (TALAS). Medan, Endonezya., Medan, Endonezya
Abdelali Hamidine , Siyaset Bilimi Profesörü, Muhammed V Üniversitesi, Rabat, Fas
Dr. Mukti Ram Rijal , Nepal Demokrasi ve Seçim Kaygıları Derneği (DECoN) Genel Sekreteri, Nepal Yüksek Mahkemesi Avukatı, Katmandu, Nepal
Muhtar Umar Bunza , Sosyal Tarih Profesörü, Northwest Üniversitesi, Sokoto, Sokot, Nijerya
Bolade Bello , Dr. Bolade Bello, Uyo Üniversitesi, Lagos, Nijerya
Hassan Bello , Profesör Hassan Bello, Ibadan, Nijerya
Abdulmajeed Bello , İslam Hukuku ve Hukuku Profesörü, Uyo, Nijerya
Olanrewaju Suraju , İnsan ve Çevre Geliştirme Gündemi Başkanı, Lagos, Nijerya
Raja M Ali Saleem , Dr. (Bağlı Kuruluş: ADB), İslamabad, Pakistan
Sharifa Macarandas , Mindanao Kadınlar Birliği ve Kuruluşu Başkanı, Las Pinas Şehri, Filipinler
Luz Gómez , Arapça Çalışmaları Profesörü, Madrid, İspanya
Ferran Izquierdo , Emekli Profesör UAB, Barselona, İspanya
Rafael Grasa , Uluslararası İlişkiler Kıdemli Öğretim Görevlisi. Universtat Autònoma de Barcelona, Barselona, İspanya
Salih Mualley , Ekonomi Doçenti, Hartum, Sudan
Daniel Saud , Suriye İnsan Hakları Federasyonu Başkanı, Tartus, Suriye.
Naser Ghobadzadeh , Doçent Doktor, Amerikan Bulgaristan Üniversitesi, Melbourne, Avustralya
Yasser Dhouib , Kanada Özgürlükler ve Haklar Gözlemevi (COFR) Sözcüsü, Montreal, Kanada
Alia El Mahdi , Kahire Üniversitesi Ekonomi Profesörü, Giza, Mısır
Moussa Ben Ahmed , Alman-Tunus Dostluk Grubu Başkanı (2019–2024, Frankfurt, Almanya)
Syed Iftikhar Gilani , Gazeteci, Delhi, Hindistan
Mario Diani , Sosyoloji Profesörü, Trento Üniversitesi, Trento, İtalya
Hamza Roberto Piccardo , Editore, traduttore, quadro associativo, IMPERIA, İtalya
Muhammad Mu’azu , Malam, Kano, Nijerya
Muhammed Halid Masud , Pakistan Yüksek Mahkemesi Şeriat Temyiz Kurulu Geçici Üyesi, Pakistan, İslamabad, Pakistan
Maxine Tanya Hamada , Demokrasi ve Yönetişim Savunucusu, Quezon City, Filipinler
Yousuf Dadoo , Emekli Profesör, Güney Afrika Üniversitesi, Krugersdorp, Güney Afrika
Sidney Luckett , Dr., Cape Town Üniversitesi, Mezuniyet Töreni, Cape Town, Güney Afrika
Yasien Mohamed , Emekli Profesör, Batı Kap Üniversitesi, Cape Town, Güney Afrika
RAŞİD EL GANNUŞİ KİMDİR?
Gannuşi 22 Haziran 1941 tarihinde Tunus’un Gabes vilayetine bağlı Hama Bölgesinin Gannuş köyünde çiftçi (hurma) ve mütedeyyin bir ailede dünyaya gelmiştir. Gannuşi İlkokulu bu bölgede tamamlayıp ortaokul için Gabes bölgesine geçmiştir. Bu süreçte bölgede bulunan Kuran Medresesi’nden diploma kazanmıştır. Daha sonra usûlü’d-dîn’de uzmanlaşmak amacıyla başkentte buluna Zeytûne Medresesi’ne başlamıştır. Tamamladıktan sonra Kafsa bölgesinde yaklaşık olarak iki sene öğretmenlik yapmıştır. 1964 yılında Kahire Üniversitesi’nde Ziraat okumak için Mısır’a gitmiştir. O dönemler Nasırcı görüşlere sahiptir. Kısa bir süre sonra Tunus’un içindeki bazı karışıklıklar sebebiyle Tunus büyükelçiliği Mısır’da Tunuslu öğrencilerin bulunmasını yasakladı. Bu baskı sebebiyle Gannuşi kaçak yolla Şam’a (Suriye) gitti. Burada Felsefe bölümünü tamamladı. Bu süreçte Suriye İhvânı (Müslüman Kardeşler) ile tanıştı. Burada okurken 1965 yılında altı aylığına Türkiye, Doğu Avrupa (Bulgaristan, Yugoslavya, Avusturya), Almanya ve Fransa’da bulundu. Gannuşi Türkiye’de o dönem için kimseyi tanımadığını ve Hatay İskenderun’da Arap bir ailenin yanında kaldığını belirtir. Bu se4yahat onun Nasırcı fikirleri eleştirmesine vesile oldu. Fakat bu eleştiriler tam anlamıyla İslâmi olarak nitelendirilemez. 5-10 Haziran 1967 tarihlerinde İsrail ve Araplar (Mısır, Suriye ve Ürdün) arasında gerçekleşen 6 gün savaşları sonrasında Gannuşi İslâmi söyleme sahip olmaya başladı. İslâmi söyleme sahip olmasında Seyyid Kutub, Muhammed Kutub, Ebu’l A’la el-Mevdudi, Muhammed İkbal, Malik b. Nebi, Gazali ve İbn-i Teymiyye’nin kitapları oldukça etkili olmuştur. Suriye’den mezun olduktan sonra lisansüstü eğitimini tamamlamak üzere Sorbonne Üniversitesi’ne (Fransa) gitmiş ve “Alliance Francaise” bursuyla dil eğitimi almıştır. Burada Tebliğ Cemaati ile tanışıp bu harekete dâhil olmuştur. Bu süreçte Kuzey Afrika’dan Fransa’ya göç eden kişilere vaaz vermek suretiyle tebliğ faaliyetlerine başlamıştır.
1960’ların sonlarında ülkeye dönen Raşid Gannuşi, Din İdaresi (şimdiki Din İşleri Bakanlığı) tarfından kurulan Kur’ân-ı Kerim’i Koruma Derneği faaliyetleri altında Abdulfettah Muru ve Salih Kerker ile birlikte ortaöğretimde dini dersler vermeye başladı. Bu dernekte faaliyetlerini sürdüren Raşid Gannuşi dahil 40 kişi Mornag nahiyesinde gizli bir kongre düzenler. “Kırklar Toplantısı” olarak da bilinen bu yapılanma Cemaat-ı İslâmiyye adını alır. Bu kongrede amaç, faaliyetlerin toplumsal tabana yayılmasıdır. Bur kongrede “emir” Raşid Gannuşi, yardımcısı ise Ahmide Neyfer ve onun yardımcısı Salih Kerker seçildi. Bu toplantıyla beraber aynı zamanda “Marife” adında bir dergi çıkartılması ve fikirlerin burada yazılmasına karar verildi. 11-13 Temmuz 1979 tarihlerinde düzenlenen toplantıda daha sistemli bir hareket olma girişiminde bulunulmuştur. Bu dönem aynı zamanda “İlerici İslâmcılar” diye adlandırılacak olan grubun –ki başında Ahmide Neyfer ve Selahattin Curşi vardı- ayrılma süreciydi. Eleştirileri Cemaat-ı İslâmiyye’nin giderek İhvâncı bir yapıya bürünen bir harekete dönüşmesiydi. Bu gizli yapılanmanın devlet tarafından keşfi 5 Aralık 1980 tarihinde gerçekleşti. Burgiba, ilk önceleri set davransa da daha sonra bir siyasi parti olarak var olmalarını talep etti. 31 Mayıs 1981 tarihinde hareket üyeleri bir toplantı yaparak parti kurma üzerine görüştü. 6 Haziran’da bir basın toplantısıyla hareketin artık bir parti olarak var olacağı ve adının da “Hizb Hareket el-İtticah el-İslâmî” (İslâmî Yöneliş hareketi Partisi) olduğu belirtildi. Fakat 12 gün sonra 18 Haziran’da parti üyeleri yasalara aykırı davrandığı gerekçesiyle tutuklanmaya başladı. Gannuşi 11 yıl hapse mahkûm edildi. 1984’te genel afla hapisten çıktı. 1987 yılında tekrar başlayan baskılar sonucunda Gannuşi evini değiştirdi ve saklanmaya başladı. 9 Nisan’da tutuklandı. 27 Eylül 1987’de ise ömür boyu hapisle cezalandırdı. Hatta Burgiba idam cezasının geri getirilmesine çalıştı. 30 Ekim 1987 tarihinde harekete ayrılan Salih Kerker radikal bir ayaklanma başlattı. Bununla beraber askeri gücünü de devreye sokmaya çalıştı fakat başarısız oldu. 7 Kasım’da dönemin Başbakanı Zeynelabidin Bin Ali Burgiba’yı devirdi. Bu devrim sessiz bir devrimdi ve “Beyaz Devrim” olarak adlandırılmıştı. Bu devrimi gerçekleştirirken bin Ali İslâmcılarla arasını iyi tutmaya çalışıyordu. 14 Mayıs 1988 tarihinde Gannuşi’nin serbest kalmasını sağladı. Gannuşi, bu aftan sonra her türlü şiddetin ortadan kaldırılmasına yönelik beyanatlarda bulundu. 2 Nisan 1989 tarihinde gerçekleştirilecek olan seçimler için hazırlıklara başlandı. Kanun gereği olarak İslâmî isimli bir partinin olmaması gerektiği için İslâmî Yöneliş hareketi Partisi seçime “Nahda Hareketi Partisi” adıyla girdi. Bazı sorunlar sebebiyle 11 Eylül 1989’da Gannuşi Cezayir’e geçti. Oradan da Sudan’a geçen Gannuşi, 1991 yılında Sudan pasaportu ile Londra’ya geçti. Aynı yıl gerçekleştirilen kongrede Gannuşi, Nahda Hareketi liderliğine seçildi. Bununla birlikte aynı yıl, Tunus mahkemelerince gıyaben ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Bu tarihten itibaren Gannuşi 2011 devrimine kadar Londra’da hayatını sürdürdü. Çeşitli yayın organlarında yazdığı yazılarla Tunus’taki hareket üyeleri ile bağlarını kuvvetlendirmeye çalışıyordu. 1991 yılındaki hapisler neticesinde yaklaşık otuz bin kişi hapishanedeydi. Gannuşi, bazen sürgündeki hareket üyeleriyle de yüz yüze görüşmekteydi. 1998 yılında tekrardan gıyabi olarak ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.
14 Ocak 2011 devrimi gerçekleştirildikten sonra Gannuşi, 30 Ocak’ta ülkesine döndü. Onu büyük bir kalabalık karşılamıştı. Devrim sonrası Kurucu meclis, seçimleri önce haziranda yapmayı planladı daha sonra 23 Ekim tarihine erteledi. 23 Ekim 2011 tarihinde yapılan seçimler sonrasında Gannuşi liderliğindeki Nahda Hareketi Partisi 89/2017 sandalyeye sahip olarak birinci parti oldu. Gannuşi bu dönemde hareket liderliği dışında herhangi bir siyasi görev üstlenmedi. Hareketin genel sekreteri Hammadi Cibali başbakan oldu. Nahda Hareketi tek başına iktidar olmaktan taraf değildi.
Troyka (üçlü koalisyon) hükümetini oluşturdu. Bu hükümet gerçekleştirilen iki suikast sonucu görevi 2013 yılında teknokratik hükümete devretti. 2014’te yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Nahda herhangi bir aday çıkarmadı. Aynı yıl yapılan parlamento seçiminde ise Nahda Partisi 69 sandalyeye sahip olarak ikinci parti konumuna düştü. Fakat Nida hareketi partisininin liderliğindeki Troyka hükümetinin içinde de yer aldı. Tüm bu süreçlerde Gannuşi, oldukça ılımlı tavırlarla yaptığı açıklamalarla dikkat çekti. En sıkıntılı süreçlerde bile oldukça soğukkanlı ve akl-ı selim hareket ederek en-Nahda Hareketi’nin Tunus tarafından benimsenmesini sağladı. Nahda Hareketi’nin bugün bu mevkilerde olmasının Gannuşi başta olmak üzere Nahda Hareketi’nin Şura meclisinin etkisi oldukça büyüktür. Gannuşi halen Tunus’ta Nahda Hareketi’nin lideri olarak hayatını sürdürmektedir. Evli bir erkek beş kız babasıdır.
Öğretisi
Gannuşi’nin çok yönlü okumaları, ilk dönemlerinde aldığı usûlü’d-dîn dersleri ve Suriye ve Fransa’daki felsefe tahsili, onu çok yönlü bir kişilik haline getirmiştir. Kâh siyasi bir mevzudan bahsederken şeriatin ince meselelerine giren, kâh hadis naklederken demokrasiden dem vuran bir üslubu vardır. Genel hatlarıyla güncel meselelere kafa yoran Gannuşi, büyük ölçüde kaynaklarını Ayet ve hadisten alır. Bu yolu, İbn Teymiyye’den öğrendiği aşikardır. Hareket içerisindeki ilişkilerde de özellikle Ebu-l Â’la el-Mevdudi ve Seyyid Kutub’tan esinlenmiştir. Hareket üyeleriyle olan ilişkilerinde Muhammed Kutub’un “Eğitim Metodu”nun izleri görülmektedir. Toplumsal ilişkiler ve sorunlara yaklaşımı da ise Malik b. Nebi ve Tahir b. Aşur’un öğretilerini yol edinmiştir.
Bununla beraber Gannuşi, nev-i şahsına münhasır önemli bir entelektüeldir. İslâmi ve toplumsal birçok mevzuyu kitaplarında konu etmiş, bugüne kadar 15 kitap ve sayısız makaleler neşretmiştir. Gannuşi, kendi tanımıyla “dindar bir ailenin çocuğu, Maliki mezhebine müntesip ve Eş’ari itikadına sahip bir Sünni”dir. Herhangi bir Hadis çalışması olmamasına rağmen hadis hafızası oldukça kuvvetlidir.
Şeriat ve Adalet
Gannuşi, Kur’ân’ın bir emirler ve nehiyler silsilesi olmaktan çok bir yaşam kitabı olarak algılar. Kur’ân’ın her emrinde ve nehyinde mutlak bir hikmetin varlığından bahseder. Dolayısıyla Şeriat dediğimiz olgunun, bir yaşam biçimi olduğunu ve bu yaşam biçiminin bir Müslüman için ideal olduğunu belirtir. Dolayısıyla Şeriatın maksadına ters düşmeyen ve adalet ve hikmeti göz önünde bulunduran her sistem/yaşama biçiminden istifade edilebilir. Bununla beraber, Şeriat, Gannuşi için yaşayan bir varlıktır. Dolayısıyla her asrın gerekliliklerine göre şekillenebilmektedir. Bu görüşüyle Gannuşi, Selefi görüşten ayrılmaktadır.
İnsan Hakları, Demokrasi ve Özgürlükler
Gannuşi, her şeyden önce İnsan Hakları Beyannamesi’nin sınırlı ve çürük olduğunu belirtir. Çünkü, ona göre İslâm’da özgürlük, doğal hukukun ortaya çıkardığı insan tabiatından hareket etmez. Özgürlük, bir hakikatten (yaratıcı) sudur eder. Özgürlük sadece izin ve ibahadan ibaret değildir. Hürriyet, insana verilmiş bir emanettir. Mesuliyeti içinde barındırmaktadır. İnsan haklarının temelinde ise inanç yatmaktadır. Hukuk, kutsaldır ve insanüstüdür. Hak ve hukukun ihlali veya vecibelerin yerine getirilmemesi/küçümsenmesi gibi bir durum söz konusu olmaz. Hatta hak gereği İnsan kendi vücuduna bile eziyet çektiremez. İnsana değil Allah’a dayandırılan İnsan hakları her coğrafya ve kültürde geçerlilik kazanır. Bireysel haklarla kamu yararı/hakları arasında bir uyum vardır. İnsan hakları çerçevesinde inanç özgürlüğü teminat altına alınmıştır.
Demokrasi ise, sadece “insanlar arasında iktidarın el değiştirmesini düzenleme aracı”dır. Dolayısıyla geliştirilebilir, dönüştürülebilir bir olgudur. Gannuşi özellikle Müslüman toplular için Demokrasi içerisinde yer alan seçimlerin hayati olduğunu vurgular. Demokrasi, Genel siyasal, bireysel, toplumsal ve iktisadi düzenlemelerin bir parçasıdır. Tarihsel süreçteki tecrübelerle şekillenmiştir. Demokrasi hem biçim hem içerik rejimidir. Biçimsel olarak, teferruatta her toplumda farklılık gösterebilir. İçerik olarak da “insana olan değerin itirafı”dır. Gannuşi’nin demokrasiye getirdiği en önemli eleştiri, onun sadece ülke sınırları içerisinde kalmasıdır. Bununla beraber demokrasi, kötülükleri ortadan kaldıran bir olgu değil aksine gördüğümüz şekilde birçok fesatlığın da kaynağı olabilmektedir. Bu yüzden demokrasi, iyiyi (insan tasavvurunun olumlu yönleri) temel almadığında kötü sonuçlar doğurabilmektedir. Gannuşi, demokrasi konusunda Malik b. Nebi’den oldukça etkilenmiştir.
Devlet ve Devlet Başkanı
Gannuşi, İslâm’da devlet yönetiminin bir zorunluluk olduğunu belirterek bunun, toplumsal bir gereklilik olduğuna da vurgu yapar. İslâm, hayatın tamamını kuşatan bir sistemdir. Bununla beraber zaruret durumu, onu, İslâm’ın bir parçası haline getirmez. Zira iktidarın ikamesine yönelik doğrudan bir emir söz konusu değildir. İktidar, adaletin ikamesi için vardır. Adalet tesisinde İslâmî kanun uygulanırsa o vakit İslâmî bir yönetimden bahsedilebilir. Aksi taktirde otorite, gayrı İslâmî olur. Bu noktada hükümet, dinin koruyucusudur. İslâm devleti ise toplumsal yapı oluşturmak için gereklidir. Bu minvalde Medine vesikası önemli bir vatandaşlık sözleşmesi olup, Medine’de kurulmuş olan İslam devleti en ideal İslâm devleti olarak tanımlanabilir.
Gannuşi’ye göre Batı devleti iki temel ilkeye dayanır: Kanunun üstünlüğü ve egemenliğin halka ait olması. İslâm Devleti ise daha farklı iki ilkeye dayanır: Nass ve Şura. Nass, hukukiliğin temeldir. Teşri’ (yasama) yetkisi Allah’a ait olup mübahlar konusunda ve zanni hükümlerde bu görev değişik mekan ve zamanlarda değişik kişilerce veya kurumlarca yerine getirilmektedir. Devlet başkanının seçilebilmesi için İslâmi demokratik yönetim şarttır. Bu yönetim gerçekleştirildiğinde ümmet, başkanını şu üç gruptan seçebilmektedir.
1- Fetva ve Nass’lardan hüküm çıkarmada ve verdikleri fetvalarda sözlerine güvenilen müçtehid fakihler
2- Kamu hizmetlerinde tecrübe sahibi olanlar
3- İnsanlar arasında aile/kabile liderleri veya sivil toplum kuruluşlarının liderleri gibi az veya çok liderlik payesine sahip olanlar.
Bunlara ehlu’l-hal ve’l-akd denir. Devlet başkanı Müslüman, alim, adil, baliğ, kifayetli, olmak zorundadır. Devlet başkanı, ulema ve rey sahipleriyle sıkça istişare etmeli, halka karşı tevazu sahibi olmalı ümmete karşı şefkatli ve merhametli olmalı, kişisel intikam ve kin gibi nefsin kötü özelliklerinden arınmalı, vaatlerinde ve sözlerinde sadık olmalı, kendini halktan gizlememeli, zühd sahibi olmalı ve devletin anayasasına uyma konusunda ideal örnek olmalıdır.
Toplumsal Yaşam
Gannuşi, bütün İslâm âlimleri gibi toplumsal hayatın en ideal düzenleyicisinin şeriat olduğu kanaatindedir. Bu noktada kadının toplumsal yaşamdaki yerine dair önemli tespitlerde bulunmuştur. Gannuşi’e göre "bir arada bulunmak" ifadesi ile kadın ve erkeğin İslâmî ahlâk ve terbiye kurallarına uygun bir şekilde, eğitim ya da toplumsal işleri yürütme amacıyla bir çatı altında birlikte bulunmaları; okulda, mecliste, davet ve irşat toplantısında, mescitte, sivil toplum kuruluşunda, protesto gösterisinde vb. birlikte hareket etmesi ise o zaman bu tür bir birlikteliği haram saymak doğru değildir". Özellikle Gannuşi’nin –Hasan et-Turabi etkisiyle- Sudan tecrübesi kadının toplumsal ve siyasal hareketlerde ne derece önemli olduğunu ortaya çıkarmıştır. Ona göre bu zamana kadar İslâmi hareketler kadın konusunu ihmal etmişlerdir. Kadın kamusal alana nasıl dahil edilecek? Yol oldukça basit: Kadınlar erkeklerle birlikte, İslâmi ahlâk kurallarına uygun bir şekilde, tedirginlik veya aşağılanma hissini yaşamadan onlara kamusal alanda çalışmalarına olanak tanımak. Bu erkek için bazı sorumlulukları beraberinde getirir. Erkek, kadının, kendini ifade etmesine olanak tanıyacak. Kadın özgüvenini geliştirecek. Kadınlara yönelik olan İslâmi eğitim erkeklerinkinden farklı olmalıdır. Kadının toplumsal konumunu iyileştirmek ve onu dışlanma korkusuna mahkum etmemek gerekir. Tüm dünyada var olan kadın hareketlerinin iyi irdelenmesi gerekir. Kadınların lider olabilmesine imkan tanımak, gerekirse teşvik etmek önemlidir.
Bununla beraber gençlerin modern eğitimin yanı sıra din eğitimine de tabi tutulmaları gerektiğini belirtir. Devletin ve toplumun inşasının vazgeçilmez unsurları olan gençler özellikle İslâmî hareketlerin vazgeçilmez kişileridirler. Tunus’ta gerçekleştirilen devrimde (2011) en büyük pay sahibi gençlerdir. Gençler yetiştirilirken adem-i merkeziyetçi programlar oluşturulmalıdır.
İslâmî Hareket
Gannuşi’de İslâmî Hareket öğretisi metot olarak Pakistan’daki tebliğ cemaatine, yapısal olarak da Mısır’daki Müslüman Kardeşler hareketine yakın bir çizgi izlemektedir. Bununla birlikte İslâmî hareketin birincil amacının İslâmî yaşamı yeryüzüne yaymak olarak belirtmektedir. İslâmî harekette tıpkı İslâmî devlette olduğu gibi şura hâkim olmalıdır. Üyelerin ilmî taliminin yanı sıra kültürel eğitimi de oldukça önemlidir. İslâmî hareket önce kendi bulunduğu ülkede, daha sonra kendi coğrafyasında ve nihayet tüm dünyada ümmet bilincini hâkim kılma çabasında olmalıdır. İslâmî hareket içerisindeki yapılanma seçim ile belirlenmelidir. İslâmî hareketin her bir ferdi İslâmî Hareketin bir modeli konumundadır. Bu yüzden bütün hayatında belirli İslâmî ilkelere sahip olmalıdır. İslâmî harekette kadına da en az erkekler kadar önem ve yer verilmelidir. İslâmî hareket siyasetten çok kültürel faaliyetlere ağırlık vermelidir. İslâmî hareket, daima adaleti öncelemeli, tüm dünyada mazlumların yanında yer almalıdır.
Öne Çıkan Eserleri
Tarikina İlal-Hazara.
Nahnu vel-Ğarb.
Hakk el-İhtilaf ve Vacib Vıhde es-Saff.
el-Kaziyye el-Filistiniyye fi Müfterik et-Turuk: Çev. Lütfullah Bender, Filistin Sorunu ve FKÖ, Bir Yayınları, 1988.
el-Mer’a Beyne el-Kur’ân ve Vakı’ el-Muslimin: Merkez el-Magharibi lil-Buhus vet-Tercüme, Londra 2000; Kur’ân ve Yaşam Arasında Kadın, Mana Yayınları, İstanbul 2011.
Hukuk el-Muvatıne: Hukuk Ğayr el-Muslim fil-Müctema’ el-İslâmi: el-Ma’hed el-Alemi lil-Fikr el-İslâmi, Herndon 1993.
el-Hurriyat el-Âmme fil-Devlet el-İslâmiyye: Merkez Drasat el-Vihde el-Arabiyye, Beyrut 1993; İslâm Devletinde Kamusal Özgürlükler, çev. Osman Tunç, Mana Yayınları, 2013.
el-Kader ‘inda İbn Teymiyye: Merkez er-Raye lil-Tenmiyye el-Fikriyye, Cidde 1999.
Mukarabat fil-İ’lmaniyye vel-Müctema’ el-Medeni: Merkez El-Magharibi lil-Buhus vet-Tercüme, Londra 1999; Laiklik ve Sivil Toplum, çev. Gülşen Topçu, Mana Yayınları, 2010.
el-Hareket el-İslâmiyye ve Mes’ele et-Tağyir: Merkez El-Magharibi lil-Buhus vet-Tercüme, Londra 2002.
Min Tecribe el-Hareke el-İslâmiyye fi Tunis: Dar el-Müctehid lil-Neşr vet-Tevzi’, Tunus 2001.
el-Vasatiyye el-Siyasiyye i’ndel-İmâm Yûsuf el-Kardavi: Merkez en-Nakıd E-Sakafi, Şam 2009.
Mesira es-Sahve el-İslâmiyye: Merkez er-Raye lil-Tenmiyye el-Fikriyye, Cidde 2005.
ed-Demokratiyye vel-Hukuk el-İnsan fil-İslâm: ed-Dar el-Arabiyye lil-Ulum ve Naşirun, Beyrut 2012.
İrhasat Es-Sevra.
el-Minber: Hutub Cum’a ba’del-Sevra.
el-Hareke el-İslâmiyye vet-Tahdis: Dar el-Ciyl, Beyrut 2009.
Efkar Er-Revvad: Der el-Ümme, Cezayir 2011.
el-İslâm vet-Tatarruf ed-Dini: eş-Şuruk ed-Devliyye, Kahire 2011.
Tecribe Nidal: Müessese Zeyn el-Maani, Dubai 2011.
Hareke İmam Humeyni ve Hayat İslâm: Raşid el-Gannuşi, İntişarat İttila’at, Tahran 1994.
