Türkiye siyasi tarihinin en uzun soluklu isimlerinden 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, bu kez siyasi kariyerinden çok çocukluk yıllarında kendisi için kullanılan isimlerle gündeme geldi. İnternette “Sami Süleyman Dolaksız”, “Dolaksızoğlu Süleyman Sami Gündoğdu” ve “Süleyman Demirel'in gerçek adı” şeklinde yapılan aramalar dikkat çekerken, söz konusu isimlerin ortaya çıkışında ailenin lakabı ve çocukluk dönemindeki adlandırmaların etkili olduğu görülüyor.
1 Kasım 1924'te Isparta'nın İslamköy köyünde dünyaya gelen ve mühendislikten başbakanlığa, oradan Cumhurbaşkanlığı makamına uzanan bir kariyer inşa eden Demirel'in resmî siyasi kayıtlardaki adı ise Süleyman Sami Demirel olarak yer alıyor.
Süleyman Demirel'in Gerçek Adı Neydi?
Süleyman Demirel'in adı konusunda ortaya çıkan farklı ifadelerin temelinde çocukluk yılları bulunuyor. TDV İslâm Ansiklopedisi'nde yer alan biyografik bilgilere göre Demirel, çocukluk döneminde “Dolaksızoğlu Süleyman Sami Gündoğdu” olarak anılıyordu.
“Dolaksızoğlu” ifadesinin ailenin “Dolaksız” lakabıyla bağlantılı olduğu, “Gündoğdu” adının ise ilkokul öğretmeni tarafından verildiği aktarılıyor.
Demirel'in ilerleyen yıllardaki resmî ve siyasi hayatında kullanılan isim ise farklıydı. Türkiye Büyük Millet Meclisi kayıtlarında adı Süleyman Sami Demirel olarak geçiyor.
Dolayısıyla internette karşılaşılan farklı isimler, ayrı kişilerden ziyade Demirel'in hayatının farklı dönemlerinde kullanılan adlandırmalarla ilişkilendiriliyor.
Dolaksızoğlu Süleyman Sami Gündoğdu Kimdir?
Dolaksızoğlu Süleyman Sami Gündoğdu olarak anılan kişi, Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'dir.
Bu isim özellikle Demirel'in çocukluk yıllarına ilişkin biyografik anlatılarda karşımıza çıkıyor. Ailenin “Dolaksız” lakabıyla bilinmesi ve öğretmeninin kendisine “Gündoğdu” adını vermesi, söz konusu uzun adlandırmanın ortaya çıkmasına neden oldu.
Soyadı Kanunu'nun ardından aile Demirel soyadını aldı. İlerleyen yıllarda Süleyman Demirel adı yalnızca Isparta'da değil, Türkiye siyasetinde geniş kitlelerin tanıdığı bir isim hâline geldi.
Sami Süleyman Dolaksız Kimdir?
Son dönemde arama motorlarında dikkat çeken ifadelerden biri de “Sami Süleyman Dolaksız” oldu.
Bu ifade de Demirel'in ailesinin geçmişte kullanılan “Dolaksız” lakabıyla bağlantılı şekilde gündeme geliyor. Ancak Demirel'in siyasi kariyerindeki resmî adı Süleyman Sami Demirel olarak kayıtlarda bulunuyor.
Bu nedenle “Sami Süleyman Dolaksız” ve “Dolaksızoğlu Süleyman Sami Gündoğdu” ifadelerinin Süleyman Demirel'den tamamen farklı kişilere ait isimler olduğu şeklinde değerlendirilmesi yerine, Demirel'in aile ve çocukluk geçmişindeki adlandırmalar çerçevesinde ele alınması gerekiyor.
Süleyman Demirel Nerede ve Ne Zaman Doğdu?
Süleyman Demirel, 1 Kasım 1924 tarihinde Isparta'nın İslamköy köyünde dünyaya geldi. Babası Yahya Bey, annesi Ümmühan Hanım'dı.
Tarım ve hayvancılıkla geçinen bir ailenin çocuğu olan Demirel'in hayatının ilk yılları İslamköy'de geçti. İlköğrenimini burada tamamladıktan sonra eğitim hayatına Isparta'da devam etti. Lise öğrenimi sırasında Muğla ve Afyon'da parasız yatılı olarak eğitim gördü.
İslamköy'de başlayan bu hayat hikâyesi, ilerleyen yıllarda Türkiye Cumhuriyeti'nin en yüksek makamlarından birine kadar uzandı.
Mühendislikten Devlet Yönetimine Uzanan Kariyer
Süleyman Demirel'in siyasetten önce oldukça dikkat çekici bir mühendislik kariyeri bulunuyordu.
İstanbul'daki mühendislik eğitimini tamamlayan Demirel, 1949 yılında inşaat yüksek mühendisi olarak mezun oldu. Mezuniyetinin ardından su ve enerji alanlarında çeşitli kamu kurumlarında görev yaptı.
İstanbul Sular İdaresi ve Elektrik İşleri Etüt İdaresindeki çalışmalarının ardından kariyerini Devlet Su İşlerinde sürdürdü.
Demirel'in teknik bürokrasideki yükselişi kısa sürede hızlandı ve 1955 yılında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne getirildi. Barajlar, sulama yatırımları ve altyapı projeleriyle ilgilendiği bu dönem, daha sonraki siyasi kimliğinin şekillenmesinde de önemli bir yer tuttu.
Süleyman Demirel Siyasete Nasıl Girdi?
Teknik bürokraside geçen yılların ardından Demirel'in hayatında siyaset dönemi başladı.
1962 yılında Adalet Partisi Genel İdare Kurulu üyeliğine seçilen Demirel, kısa süre içerisinde partinin önde gelen isimlerinden biri hâline geldi.
Asıl büyük değişim ise 1964 yılında yaşandı. 28 Kasım 1964 tarihinde Adalet Partisi Genel Başkanlığına seçildi.
1965 genel seçimlerinde Adalet Partisinin tek başına iktidara gelmesiyle Demirel'in başbakanlık dönemi başladı. Isparta milletvekili olarak TBMM'ye giren Demirel, sonraki yıllarda farklı hükûmetlerde defalarca başbakanlık koltuğuna oturdu.
Başbakanlık Koltuğundan Çankaya Köşkü'ne
Süleyman Demirel'in siyasi hayatı Türkiye'nin darbeler, koalisyonlar, ekonomik krizler ve büyük toplumsal dönüşümler yaşadığı bir döneme yayıldı.
Adalet Partisiyle başlayan siyasi liderliği, daha sonraki dönemde Doğru Yol Partisi çatısı altında devam etti. Uzun yıllar boyunca Türk siyasetinin merkezindeki aktörlerden biri olan Demirel, farklı dönemlerde hükûmet kurdu ve başbakanlık yaptı.
Siyasi kariyerinin zirvesi ise 1993 yılında geldi.
Süleyman Demirel Ne Zaman Cumhurbaşkanı Oldu?
Süleyman Demirel, 1993 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin 9. Cumhurbaşkanı seçildi.
Demirel'in Çankaya Köşkü'ndeki görev süresi 2000 yılına kadar devam etti. Yedi yıllık Cumhurbaşkanlığı döneminin ardından görevini Ahmet Necdet Sezer'e devretti.
Böylece İslamköy'de başlayan ve mühendislikten bürokrasiye, parti genel başkanlığından başbakanlığa uzanan kariyer, Cumhurbaşkanlığı makamıyla tamamlandı.
Süleyman Demirel'in Eşi Kimdi?
Demirel'in özel yaşamındaki en önemli isimlerden biri Nazmiye Demirel oldu.
Süleyman Demirel ile Nazmiye Demirel 12 Aralık 1948 tarihinde evlendi. Uzun yıllar devam eden evlilikleri boyunca Nazmiye Demirel, eşinin siyasi yaşamında kamuoyunun yakından tanıdığı isimlerden biri hâline geldi.
Nazmiye Demirel, 27 Mayıs 2013 tarihinde hayatını kaybetti.
Süleyman Demirel Ne Zaman Öldü?
Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, 17 Haziran 2015 tarihinde Ankara'da 90 yaşında hayatını kaybetti.
Demirel'in naaşı, devlet törenlerinin ardından doğduğu topraklara götürüldü ve Isparta'nın İslamköy köyündeki anıtmezara defnedildi.
Böylece 1924 yılında küçük bir Anadolu köyünde başlayan yaşam, Türkiye'nin yakın siyasi tarihine damga vuran yaklaşık doksan yıllık bir hikâyeye dönüştü.
“Dolaksız”, “Gündoğdu” ve “Demirel” İsimlerinin Hikâyesi
Süleyman Demirel hakkında bugün yeniden merak uyandıran konu, hayatının farklı dönemlerinde karşılaşılan isimler oldu.
“Dolaksız” aile lakabıyla, “Gündoğdu” çocukluk dönemindeki adlandırmayla, “Demirel” ise Soyadı Kanunu sonrasında kullanılan aile soyadıyla bağlantılıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki biyografide çocukluk yıllarında Dolaksızoğlu Süleyman Sami Gündoğdu olarak anıldığı belirtilirken, TBMM kayıtlarında adı Süleyman Sami Demirel şeklinde yer alıyor.
Bu isim hikâyesi, Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı'nın İslamköy'den Çankaya Köşkü'ne uzanan yaşam öyküsünün az bilinen ayrıntılarından biri olarak dikkat çekiyor.
