Türkiye'de tütün ürünlerine ilişkin “dumansız nesil” modeli üzerinde çalışılıyor. 24 Eylül 2026'da kamuoyuna yansıyan hazırlığa göre 1 Ocak 2015'ten sonra doğan kişilere hayatları boyunca sigara ve diğer tütün ürünlerinin satılmaması planlanıyor. Taslakta restoran ve kafelerin açık alanlarında sigara kullanımının sınırlandırılması, “slim” olarak bilinen ince sigaraların piyasadan kaldırılması, standart paket uygulamasının genişletilmesi ve 2040 sonrasında tütün ürünlerinin üretim ve satışının tamamen sonlandırılması gibi başlıklar da bulunuyor. Ancak düzenleme henüz yürürlükte değil; kanun teklifinin Ekim 2026'da TBMM'ye getirilmesi öngörülüyor.
2015'ten sonra doğanlara sigara satışı yasaklanacak mı?
Hazırlıkları devam eden düzenlemenin en dikkat çeken maddesi 1 Ocak 2015'ten sonra doğanları kapsıyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, üzerinde çalışılan modelde bu tarihten sonra doğanlara hayatları boyunca tütün ürünlerinin satışının yasaklanmasının planlandığını açıkladı.
Bu model klasik bir “18 yaşından küçüklere satış yasağı”ndan farklı. Örneğin 2015 doğumlu bir kişi ilerleyen yıllarda 18, 25 veya 40 yaşına ulaşsa bile, teklif mevcut haliyle yasalaşırsa kendisine yasal olarak tütün ürünü satılamaması hedefleniyor. Böylece yaş sınırı her yıl yeni kuşağı içine alan kalıcı bir sistem haline gelecek.
Sigara yasağı ne zaman başlayacak?
24 Eylül 2026 itibarıyla 2015 sonrası doğanlara yönelik yeni yasak başlamış değil. Mevcut mevzuat yürürlükte ve Türkiye'de tütün ürünlerinin 18 yaşını doldurmamış kişilere satılması zaten yasak. Tarım ve Orman Bakanlığının güncel mevzuat bilgilerinde de 18 yaşını doldurmayan kişilere tütün mamulü satılamayacağı belirtiliyor.
Yeni düzenlemeye ilişkin çalışmaların ardından kanun teklifinin Ekim 2026'da TBMM'ye getirilmesi öngörülüyor. Teklifin kesin metni, TBMM'deki görüşmeler sırasında yapılabilecek değişiklikler ve yürürlük tarihi yasama süreci tamamlandıktan sonra netleşecek. Dolayısıyla şu aşamada “2015 sonrası doğanlara sigara satışı kesin olarak yasaklandı” demek doğru değil; söz konusu madde henüz hazırlık aşamasındaki düzenlemenin parçası.
Yeni sigara yasağı kimleri kapsayacak?
Planlanan düzenlemede en geniş değişiklik 1 Ocak 2015'ten sonra doğan kuşağı ilgilendiriyor. Bu kişilerin yaşları ilerlese dahi tütün ürünlerine yasal erişiminin engellenmesi hedefleniyor.
Taslak yalnızca bu yaş grubuyla sınırlı değil. Açık alanlarda sigara kullananları, restoran ve kafe işletmelerini, tütün ürünü satan işletmeleri ve tütün üreticilerini ilgilendiren başka düzenlemeler de üzerinde çalışılan başlıklar arasında bulunuyor.
2015 doğumlular 18 yaşına gelince sigara alabilecek mi?
Mevcut sistem devam ederse 18 yaşını dolduran kişiler yaş şartını sağlamış olacak. Ancak üzerinde çalışılan “dumansız nesil” düzenlemesi mevcut haliyle yasalaşırsa, 1 Ocak 2015 sonrasında doğanların 18 yaşını doldurmaları sigara satın almaları için yeterli olmayacak.
Örneğin 2015 doğumlu bir kişi 2033 yılında 18 yaşına ulaşacak. Planlanan sistem yürürlüğe girerse bu kişi 18 yaşını doldurmasına rağmen yasal olarak tütün ürünü satın alamayacak. Aynı sınırlamanın sonraki yıllarda da devam etmesi ve böylece yeni nesillerin tütün ürünlerine erişiminin kademeli biçimde ortadan kaldırılması hedefleniyor.
2014 doğumlular sigara alabilecek mi?
Kamuoyuna açıklanan hazırlıkta kritik tarih 1 Ocak 2015 sonrası olarak ifade ediliyor. Dolayısıyla açıklanan modelde 2014 doğumlular bu özel kuşak yasağının içerisinde gösterilmiyor. Bununla birlikte 18 yaş altına satış yasağı gibi mevcut hükümler herkes açısından geçerliliğini koruyor.
Kanun teklifinin TBMM'ye sunulmasıyla birlikte kesin tarih ifadesi ve kapsam da görülebilecek. Meclis görüşmelerinde teklif üzerinde değişiklik yapılabileceği için nihai uygulama, kabul edilen kanun metnine göre şekillenecek.
Restoran ve kafelerin açık alanlarında sigara yasaklanacak mı?
Yeni düzenleme hazırlığındaki önemli başlıklardan biri de açık alanlarda sigara kullanımı. Prof. Dr. Toker Ergüder'in açıklamasına göre açık alanlarda sigara içilebilecek ve içilemeyecek bölümlerin daha belirgin biçimde ayrılması üzerinde çalışılıyor.
Özellikle restoranların açık alanlarında sigara içilmesine yönelik yeni sınırlamalar taslak kapsamında gündemde. Türkiye'de mevcut düzenlemelerle lokanta, kahvehane ve kafeterya gibi işletmelerin kapalı bölümlerinde sigara kullanımı zaten yasak. Yeni çalışma açık alanlara yönelik kuralların da genişletilmesini amaçlıyor.
Slim sigaralar yasaklanacak mı?
Taslakta “slim” olarak adlandırılan ince sigaraların piyasadan kaldırılması da değerlendirilen maddeler arasında bulunuyor. Düzenlemenin özellikle gençlere ve kadınlara yönelik tütün ürünü pazarlamasının etkisini azaltmayı hedeflediği belirtiliyor.
Bununla birlikte slim sigaralar için de yasak şu anda yürürlüğe girmiş değil. Kesin kapsam, kanun teklifinin TBMM'ye sunulmasının ardından ortaya çıkacak.
Sigara paketleri değişecek mi?
Üzerinde çalışılan düzenlemede standart paket uygulamasının güçlendirilmesi de gündemde. Amaç, tütün ürünlerinin paket ve tasarımlarının tüketici açısından çekiciliğinin azaltılması ve markaların görsel pazarlama imkanlarının daha fazla sınırlandırılması.
Türkiye'de tütün ürünlerinin reklam, teşhir ve satış yöntemleri halihazırda ciddi sınırlamalara tabi. Tarım ve Orman Bakanlığının düzenlemelerine göre satış ünitelerinin işletme dışından görünmemesi ve 18 yaşından küçüklerin ürünlere doğrudan ulaşmasının engellenmesi gerekiyor.
2040'ta sigara tamamen yasaklanacak mı?
Hazırlık çalışmalarında gündeme gelen en uzun vadeli hedeflerden biri 2040 yılından sonra Türkiye'de tütün ürünlerinin üretiminin ve satışının tamamen sonlandırılması. Prof. Dr. Ergüder, hazırlanan yol haritasındaki hedeflerden birinin Türkiye'nin sigaranın bulunmadığı bir ülke haline gelmesi olduğunu ifade etti.
Bu da henüz yürürlükte olan bir yasak değil. 2040 hedefinin uygulanabilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin kabul edilmesi ve uygulama takviminin kesinleştirilmesi gerekiyor.
İngiltere'de doğum yılına göre sigara yasağı var mı?
Benzer bir “dumansız nesil” sistemi İngiltere'de yasalaştı. Birleşik Krallık hükümetinin 29 Nisan 2026 tarihli açıklamasına göre Tobacco and Vapes Bill kraliyet onayı alarak kanun haline geldi. Düzenleme, 1 Ocak 2009 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin yasal olarak satılmasını engelliyor.
Türkiye'de tartışılan model de doğum yılına dayalı kalıcı satış yasağı bakımından benzer bir yaklaşım taşıyor. Türkiye için kamuoyuna açıklanan tarih ise İngiltere'deki 2009 yerine 1 Ocak 2015 sonrası olarak belirtiliyor.
Şu anda sigara satın alma yaşı kaç?
Türkiye'de mevcut mevzuata göre 18 yaşını doldurmamış kişilere sigara ve diğer tütün ürünleri satılamıyor ve tüketimlerine sunulamıyor. Ayrıca 18 yaşından küçük kişiler tütün ürünlerinin pazarlanması ve satışında çalıştırılamıyor.
Dolayısıyla yeni kanun yürürlüğe girene kadar geçerli sistem doğum yılına göre ömür boyu yasak değil, 18 yaş sınırı üzerinden uygulanmaya devam ediyor.
