Fransa'da hayat pahalılığı, akaryakıt fiyatları ve kamu hizmetlerine yönelik tepkilerle başlayan protestolar ülke genelinde geniş katılımlı gösterilere dönüştü. Sarı Yelekliler hareketinin de destek verdiği 17 Ekim eylemlerinde polisle göstericiler arasında çatışmalar yaşandı. Limoges kentindeki tarihî belediye binası kundaklanırken Paris başta olmak üzere birçok şehirde araçlar ateşe verildi, iş yerleri yağmalandı.
Fransa, 17 Ekim 2026 Cumartesi günü düzenlenen kitlesel gösterilerin ardından son yılların en şiddetli sokak olaylarından birine sahne oldu. Artan yaşam maliyetleri, akaryakıt fiyatları ve kamu hizmetlerindeki sorunlar nedeniyle başlayan protestolara Sarı Yelekliler, öğrenciler, sendikalar ve farklı toplumsal gruplar katıldı. İçişleri Bakanlığının verilerine göre gösterilerde yaklaşık 550 bin kişi yer alırken organizatörler katılımın 800 bine ulaştığını savundu. Paris, Limoges, Marsilya ve Lyon gibi kentlerde yaşanan olaylar sırasında çok sayıda kişi gözaltına alındı, kamu binaları ve iş yerleri zarar gördü.
Fransa'da protestoların başlamasına neden olan gelişmeler
Fransa'daki gösterilerin merkezinde yükselen yaşam maliyetleri ve kamu hizmetlerine ilişkin şikâyetler bulunuyor. Akaryakıt fiyatlarındaki artış, eğitim kurumlarının fiziki koşulları ve sosyal hizmetlerde yaşanan sorunlar protestocuların dile getirdiği başlıca talepler arasında yer aldı. Özellikle lise ve üniversite öğrencilerinin başlattığı eylemlere ilerleyen süreçte sendikalar ve Sarı Yelekliler hareketinin destekçileri de katıldı.
17 Ekim'de ülke genelinde düzenlenen yürüyüşler, farklı toplumsal kesimleri aynı protesto programında buluşturdu. Paris ve diğer büyük şehirlerde geniş katılımlı gösteriler yapılırken bazı noktalarda güvenlik güçleriyle çatışmalar çıktı. Maskeli grupların araçları ateşe vermesi ve mağazalara zarar vermesiyle sokak olayları büyüdü.
Fransa Sarı Yelekliler hareketinin ortaya çıkışı
Sarı Yelekliler, Fransa'da Kasım 2018'de akaryakıt vergilerine ve yükselen yakıt fiyatlarına karşı başlayan protesto hareketidir. Fransızca adı Gilets Jaunes olan hareket, göstericilerin giydiği fosforlu sarı güvenlik yeleklerinden ismini aldı. İlk gösteriler özellikle otomobil kullanmak zorunda olan çalışanların artan ulaşım maliyetlerine yönelik tepkileriyle başladı.
17 Kasım 2018'de ülke genelinde düzenlenen protestolar, kısa sürede vergi politikaları, gelir eşitsizliği ve alım gücü gibi daha geniş ekonomik taleplere dönüştü. Belirli bir siyasi partiye bağlı olmayan hareket, farklı mesleklerden ve gelir gruplarından katılımcıları bir araya getirdi. Sarı Yelekliler, 2026 yılındaki yeni protestolarda da yer alan gruplar arasında bulunuyor.
Sarı Yeleklilerin 2026 yılındaki eylem nedenleri
Sarı Yelekliler hareketinin destek verdiği son gösterilerde hayat pahalılığı yeniden ön plana çıktı. Akaryakıt fiyatları, çalışanların alım gücü ve kamu hizmetlerinin durumu protestoların temel başlıklarını oluşturdu. Öğrenciler ise eğitim koşullarının iyileştirilmesini ve okullardaki sorunların giderilmesini talep etti.
17 Ekim'deki gösteriler yalnızca Sarı Yelekliler tarafından düzenlenmedi. Sendikalar, lise ve üniversite öğrencileri ile iklim aktivistleri de farklı taleplerle yürüyüşlere katıldı. Böylece 2018'de yakıt fiyatlarına karşı başlayan hareketin destekçileri, 2026'daki daha geniş kapsamlı protestolarda yeniden yer aldı.
Fransa'da 17 Ekim protestolarında yaşanan olaylar
17 Ekim Cumartesi günü düzenlenen gösteriler sırasında Paris'te bazı sokaklar çatışmalara sahne oldu. Güvenlik güçleri göstericileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Maskeli grupların araçları ateşe verdiği, mağazaların camlarını kırdığı ve bazı iş yerlerini yağmaladığı bildirildi.
Olaylar başkentle sınırlı kalmadı. Marsilya, Lyon ve Limoges gibi şehirlerde de kamu binalarına yönelik saldırılar gerçekleşti. Paris polisi, 17 Ekim'deki olaylarla bağlantılı olarak başkentte 855 kişinin gözaltına alındığını duyurdu. Ülke genelindeki gözaltı sayısı ise daha sonraki açıklamalarla arttı.
Limoges kentinde 143 yıllık belediye binasının kundaklanması
Fransa'daki protestoların en ağır hasara yol açtığı yerlerden biri Limoges oldu. Kentte 19. yüzyılda inşa edilen tarihî belediye binası, 17 Ekim'de çıkan yangında büyük ölçüde tahrip edildi. Haute-Vienne Valisi Maurice Barate, binanın kasıtlı olarak ateşe verildiğini açıkladı.
Yangın sırasında belediye binasının çatısı çökerken yapının önemli bölümleri kullanılamaz hâle geldi. İtfaiye ekipleri gece boyunca alevlerle mücadele etti ve yangın 18 Ekim sabahı kontrol altına alındı. Limoges Belediye Başkanı Guillaume Guérin, tarihî yapının uğradığı ağır hasara tepki gösterdi.
Fransa'daki gösterilerde gözaltı ve yaralı sayıları
17 Ekim'deki protestoların ardından güvenlik güçleri ülke genelinde geniş çaplı operasyonlar gerçekleştirdi. İlk açıklamalarda 1.200'ün üzerinde kişinin gözaltına alındığı, 150'den fazla polis memurunun yaralandığı bildirildi. Daha sonraki haberlerde gözaltı sayısının 1.800'ü aştığı aktarıldı.
Fransız makamları, gösteriler sırasında kamu binalarına yönelik saldırılar ve yağma olaylarıyla ilgili soruşturmalar başlattı. Limoges'taki belediye binasının kundaklanmasına ilişkin de adli işlem yürütülüyor. Güvenlik güçleri, şiddet olaylarına karıştığı değerlendirilen kişilerin tespitine yönelik çalışmalarını sürdürüyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un protestolara tepkisi
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 17 Ekim'deki şiddet olaylarını kınayarak kamu binalarına ve güvenlik güçlerine yönelik saldırıların sorumlularının yargı önüne çıkarılacağını söyledi. Macron, 18 Ekim Pazar akşamı yaptığı açıklamada ülkede yaşanan şiddete tepki gösterdi.
Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu da olaylarda radikal grupların rol oynadığını savundu. Hükümet, gösterilerin ardından güvenlik önlemlerinin artırılması ve kamu binalarının korunmasına yönelik çalışmalar başlattı. Ülkedeki ekonomik talepler ve protestoların devamına ilişkin gelişmeler ise 19 Ekim itibarıyla Fransız siyasetinin başlıca konuları arasında yer aldı.
