ABD Başkanı Donald Trump'ın 13-15 Mayıs tarihleri arasında olağanüstü bir protokolle ağırlanmasının hemen ardından Pekin, bu kez Rusya lideri Putin'i 25. kez misafir etti. Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi tarafından karşılanan Putin için dün gece ulaştığı başkentte, bu sabah Tiananmen Meydanı'nda düzenlenen devlet töreni, aslında küresel sisteme verilen bir gövde gösterisiydi. Orta Doğu'da yankılanan savaş sirenleri ve kutuplaşmanın gölgesinde atılan bu stratejik imzalar, dünya siyasetinde kartların yeniden dağıtılacağını gösteriyor. Batı'nın sömürgeci politikalarına karşı bayrak açılan iki günlük ziyarette, devasa enerji pazarlıkları ve sahaya yansıyan güç asimetrisi uluslararası arenada tansiyonu iyice yükseltti.
Sistem çöküyor mu: "Orman kanunlarına" dönüş tehlikesi
Xinhua'nın haberine göre, Büyük Halk Salonu'nda baş başa ve heyetler arası yapılan görüşmelerin ardından yayımlanan ortak deklarasyonda Batı bloğuna çok sert eleştiriler yöneltildi. Görüşmelerde 2001'de imzalanan "Çin-Rusya İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması"nın süresinin uzatılmasında mutabakata varıldığı aktarıldı.
Dünya barışının yepyeni risklerle karşı karşıya kaldığı vurgulanarak, uluslararası toplumun parçalanması ve 'orman kanunlarına' dönülmesi tehlikesine dikkat çekildi. İsim verilmeden ABD ve Batılı müttefiklerinin hedef alındığı metinde, "Bir dizi devletin küresel meseleleri tek taraflı olarak yönetme, kendi çıkarlarını tüm dünyaya dayatma çabaları çökmüştür. Diğer ülkelerin egemen gelişimini sömürgecilik dönemi ruhuyla sınırlama girişimleri başarısızlığa uğramıştır" ifadeleri kullanıldı.
Uluslararası adaleti korumak için "sorumlu büyük güçler" rolünü oynayacaklarını söyleyen Şi Cinping, ikili ilişkilerde artık yeni bir başlangıç noktasına varıldığını ilan etti. Putin ise mevkidaşını gelecek yıl resmi ziyaret için ülkesine davet etti.
Orta Doğu kilitlendi: Savaş ile barış arasında kritik kavşak
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla tırmanan gerilime ilişkin Çin liderinden dikkat çeken bir çıkış geldi. Körfez bölgesinin savaşla barış arasında sıkıştığını kaydeden Şi, enerji ve tedarik zincirlerinin sağlığı için tüm çatışmalara derhal son verilmesi çağrısında bulundu. Krizin çözümü için egemenlik, hukukun üstünlüğü ve kalkınma dengesine işaret eden 4 maddelik barış önerisi masaya getirildi. Putin ise Orta Doğu'daki kriz ortamında Rusya'nın güvenilir bir enerji tedarikçisi, Çin'in ise sorumlu bir müşteri olmayı sürdürdüğünü ifade etti.
Rus lider, çok kutuplu dünya vurgusu yaparak BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve G20 gibi platformlarda omuz omuza vereceklerini kaydetti. Çin'in Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) ev sahipliğini destekledikleri ve bu yıl Şıncın şehrindeki zirveye katılacakları da bildirildi.
Vanalar sonuna kadar açıldı: Sibirya'nın Gücü 2
Rus liderin "Ticaret hacmimiz son 25 yılda 30 kat arttı. Birkaç yıldır 200 milyar doları rahat aşıyor" diyerek övdüğü dış baskılara bağışıklık kazanan ekonomik ilişkiler, masada dev bir enerji projesiyle taçlandırıldı.
RIA Novosti'nin aktardığı bilgilere ve Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov'un açıklamalarına göre, yıllardır fiyatlandırma anlaşmazlığı nedeniyle bekletilen "Sibirya'nın Gücü 2" boru hattında genel hatlarıyla mutabakata varıldı. Yamal bölgesinden çıkıp Moğolistan üzerinden Çin'e ulaşacak bu dev hat, yılda 50 milyar metreküp doğalgaz taşıyacak. Bu rakamın, 2025 projeksiyonlarına göre Çin'in yıllık ihtiyacının yaklaşık yüzde 12'sine denk geldiği kaydedildi.
Karidese karşı yapay zeka: Hesaplar şaştı!
Masadaki "eşit ortaklık" söylemleri iddialı olsa da sahadaki gerçekler bambaşka bir tablo çiziyor. Çin ekonomisinin Rusya'dan yaklaşık sekiz kat büyük olması dengeleri altüst etti. BBC'nin analizinde yer alan detaylara göre, Rusya masaya sadece bal ve karides gibi ham maddeler koyabilirken; Çin'in yapay zeka ve dronlar gibi ileri teknolojilerle dünyaya yön vermesi aradaki uçurumu gözler önüne seriyor. Beklenen olmadı ve ibre tamamen Pekin lehine döndü.
Vatandaş isyanda: Okulumuzu Çin yapsın!
İki ülke arasındaki bu asimetrik bağımlılığın en acı faturası ise Rusya'nın derinliklerinde kesiliyor. Putin'in ziyaretinden hemen önce Sibirya'nın İrkutsk şehrinden yükselen bir çığlık kafaları karıştırdı. Tam 5 yıldır Moskova'dan yeni bir okul binası talep eden ancak hiçbir sonuç alamayan yerel halk, çareyi yayınladıkları videoyla Çin'e seslenmekte buldu. Savaşın ve Batı yaptırımlarının Rus ekonomisinde açtığı derin yaralar, halkın okullarını Çin'in inşa etmesini istemesiyle bir kez daha su yüzüne çıktı.
Gözler şimdi, küresel arenada adeta sırt sırta veren bu ikilinin stratejik adımlarına karşılık Washington cephesinden gelecek yeni diplomatik hamlelere çevrildi.
