Kim Milyoner Olmak İster yarışmasında NATO zirvelerine katılan dünya liderleriyle ilgili bir genel kültür sorusu yöneltildi. Türkiye cumhurbaşkanı, ABD başkanı, İtalya başbakanı ve Rusya devlet başkanı seçeneklerinin yer aldığı sorunun doğru cevabı D şıkkı oldu. Rusya, NATO üyesi olmadığı için devlet başkanı ittifakın zirvelerine olağan katılımcı olarak katılmıyor.
Kim Milyoner Olmak İster yarışmasında dünya siyaseti ve uluslararası kuruluşlarla ilgili bir soru gündeme geldi. Yarışmacıya, NATO zirvesine katılan dünya liderleri arasında genellikle hangi ülkenin devlet başkanının bulunmadığı soruldu. Dört seçenek arasında Türkiye, ABD, İtalya ve Rusya yer aldı. Sorunun yanıtı, ülkelerin NATO üyelikleriyle doğrudan bağlantılıydı.
Hangisi bir NATO zirvesine katılan dünya liderleri arasında genellikle olmaz?
Kim Milyoner Olmak İster yarışmasında yöneltilen soru ve seçenekler şöyle:
Soru: Hangisi bir NATO zirvesine katılan dünya liderleri arasında genellikle olmaz?
A) Türkiye cumhurbaşkanı
B) ABD başkanı
C) İtalya başbakanı
D) Rusya devlet başkanı
Doğru cevap: D) Rusya devlet başkanı.
Türkiye, ABD ve İtalya NATO üyesi ülkeler arasında bulunuyor. Rusya ise ittifaka üye olmadığı için devlet başkanı NATO zirvelerinin düzenli katılımcıları arasında yer almıyor.
Rusya devlet başkanı neden NATO zirvesine katılmaz?
NATO zirveleri, ittifaka üye ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının güvenlik ve savunma politikalarını değerlendirmek üzere bir araya geldiği toplantılardır. Rusya NATO üyesi olmadığından ülkenin devlet başkanı bu toplantılara olağan katılımcı olarak davet edilmiyor.
NATO, 1949 yılında Soğuk Savaş'ın başlangıç döneminde kuruldu. Sovyetler Birliği ile Batılı ülkeler arasındaki güvenlik rekabeti, ittifakın kuruluş sürecinde belirleyici rol oynadı.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından NATO ile Rusya arasında çeşitli diplomatik mekanizmalar oluşturuldu. Ancak bu ilişkiler Rusya'nın NATO üyeliği anlamına gelmedi.
Rusya liderleri daha önce NATO zirvesine katıldı mı?
Rusya'nın NATO üyesi olmaması, Rus liderlerin geçmişte NATO toplantılarında hiç bulunmadığı anlamına gelmiyor.
2002 yılında NATO-Rusya Konseyi kuruldu. Bu yapı, ittifak üyeleri ile Rusya arasında güvenlik konularında görüşmeler yapılmasını amaçlıyordu.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2002 yılında Roma'da düzenlenen ve NATO-Rusya Konseyi'nin kuruluşunun ilan edildiği toplantıya katıldı. Putin ayrıca 2008 yılında Bükreş'teki NATO zirvesi kapsamında gerçekleştirilen NATO-Rusya Konseyi toplantısında yer aldı.
Bununla birlikte Rusya, hiçbir zaman NATO'nun üyesi olmadı. 2014 yılında Kırım'ın ilhakının ardından ilişkiler ciddi biçimde bozuldu. Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgali ise NATO ile Moskova arasındaki gerilimi daha da artırdı.
NATO nedir, kaç üyesi var?
NATO, İngilizce adıyla North Atlantic Treaty Organization, Türkçede Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü olarak biliniyor.
İttifak, 4 Nisan 1949 tarihinde Washington'da imzalanan Kuzey Atlantik Antlaşması ile kuruldu. NATO'nun temel amacı, üye ülkelerin güvenliğini siyasi ve askerî yollarla korumak.
Örgütün en önemli ilkelerinden biri, antlaşmanın 5. maddesinde düzenlenen kolektif savunma yükümlülüğü. Bu madde, belirlenen koşullarda bir üyeye yönelik silahlı saldırının bütün üyelere yapılmış kabul edilmesini öngörüyor.
NATO'nun genel merkezi Belçika'nın başkenti Brüksel'de bulunuyor. İsveç'in 2024 yılında ittifaka katılmasıyla üye sayısı 32'ye yükseldi.
Türkiye NATO'ya ne zaman katıldı?
Türkiye, 18 Şubat 1952 tarihinde NATO'ya üye oldu. Türkiye ile birlikte Yunanistan da aynı yıl ittifaka katıldı.
Türkiye, NATO'nun askerî yapısında ve ortak savunma faaliyetlerinde yer alıyor. Ülkenin devlet ve hükümet temsilcileri, NATO zirvelerine ve ittifakın diğer üst düzey toplantılarına katılıyor.
Bu nedenle Kim Milyoner Olmak İster sorusundaki Türkiye cumhurbaşkanı seçeneği doğru yanıt değil.
ABD başkanı ve İtalya başbakanı NATO zirvelerine katılıyor mu?
ABD ve İtalya, NATO'nun 1949 yılındaki 12 kurucu üyesi arasında bulunuyor.
ABD başkanı, ülkesini NATO zirvelerinde temsil eden liderler arasında yer alıyor. İttifakın kuruluş antlaşmasının Washington'da imzalanmış olması da ABD'nin NATO tarihindeki konumunu gösteriyor.
İtalya'da ise hükümetin başında başbakan bulunuyor. Bu nedenle ülke, NATO zirvelerinde genellikle başbakan düzeyinde temsil ediliyor.
Yarışmadaki A, B ve C seçeneklerinin ortak özelliği, NATO üyesi ülkelerin liderlerini ifade etmeleri. Rusya devlet başkanı ise bu üç seçenekten farklı olarak NATO üyesi olmayan bir ülkenin lideri konumunda.
