Gaziantepli eğitimci ve yazar Mitat Enç, Türkiye'de görme engelli bireylerin eğitimi alanında önemli çalışmalar gerçekleştirdi. Üniversite yıllarında görme yetisini kaybeden Enç, Harvard, Columbia ve Illinois üniversitelerinde eğitim gördü. 1991 yılında hayatını kaybeden akademisyen, Bitmeyen Gece ve Uzun Çarşının Uluları adlı eserleriyle de tanınıyor.
Türk eğitim tarihinde özel eğitim alanının gelişmesine katkıda bulunan isimlerden Mitat Enç, akademisyenlik ve yazarlığı bir arada sürdürdü. Genç yaşta görme yetisini kaybetmesinin ardından eğitimini yurt dışında tamamlayan Enç, Türkiye'ye döndüğünde görme engelli öğrencilerin eğitimi için kurumların kurulmasında görev aldı.
Ankara Körler Okulu, Gazi Eğitim Enstitüsü Özel Eğitim Bölümü ve Ankara Üniversitesi bünyesindeki özel eğitim çalışmalarında yer alan Enç, aynı zamanda çocukluk yıllarını ve yaşadığı zorlukları kitaplarına taşıdı.
Mitat Enç 1909 yılında Gaziantep'te doğdu
Tam adı Ahmet Mitat Enç olan eğitimci, 1909 yılında Gaziantep'te dünyaya geldi. Babası Emin Mazlum Enç, annesi Zeliha Hanım'dır.
Babası Gaziantep'te ticaretle uğraşıyordu. Dedesi Mehmet Mazlum Efendi ise kentin tanınmış avukatları arasındaydı.
İlköğrenimini Gaziantep'te tamamlayan Enç, İstanbul Erkek Lisesine devam etti. 1929 yılında liseden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydoldu.
Ancak üniversite eğitiminin ilk yılında başlayan göz rahatsızlığı nedeniyle hukuk öğrenimini yarıda bırakmak zorunda kaldı.
Mitat Enç görme yetisini nasıl kaybetti?
Mitat Enç, 1930 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenciyken ciddi bir göz rahatsızlığı yaşadı.
Tedavi amacıyla İstanbul ve Viyana'da yaklaşık üç yıl boyunca çeşitli girişimlerde bulundu. Buna rağmen görme yetisini tamamen kaybetti.
Görme kaybının ardından Braille alfabesini öğrenen Enç, eğitimine devam etmek için Viyana'ya gitti.
Burada Yüksek Pedagoji Enstitüsünde özel eğitim alanında öğrenim gördü. Yaşadığı görme kaybı, daha sonraki akademik çalışmalarının da temel konularından biri oldu.
Mitat Enç, Harvard ve Columbia üniversitelerinde eğitim aldı
Mitat Enç, Viyana'daki öğrenimini 1936 yılında tamamladı. Aynı yıl kazandığı bursla Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti.
ABD'de Harvard ve Columbia üniversitelerinde eğitim aldı. Eğitim bilimleri alanındaki lisans ve yüksek lisans çalışmalarını tamamladıktan sonra 1939 yılında Türkiye'ye döndü.
Gazi Eğitim Enstitüsünün Pedagoji Bölümünde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. Özel eğitim ve ruh sağlığı dersleri verdi.
1956 yılında yeniden ABD'ye giden Enç, Illinois Üniversitesinde doktora çalışmalarını tamamladı.
Mitat Enç, Ankara Körler Okulunun kuruluşunda görev aldı
Mitat Enç, 1950 yılında Ankara Körler Okulunu kurmakla görevlendirildi. Okulun kurucu müdürlüğünü üstlenerek görme engelli öğrencilerin eğitimine yönelik çalışmalar yürüttü.
1952 yılında Gazi Eğitim Enstitüsü bünyesinde Özel Eğitim Bölümünün kurulmasını sağladı. Bölüm başkanlığı görevini de üstlendi.
Enç'in çalışmalarıyla görme ve işitme engelli öğrenciler için okulların açılması, özel eğitim sınıflarının oluşturulması ve öğretmen yetiştirilmesi alanlarında çalışmalar gerçekleştirildi.
Ayrıca rehberlik ve araştırma merkezlerinin gelişmesine yönelik faaliyetlerde bulundu.
Mitat Enç'in akademik kariyeri
Mitat Enç, 1958-1960 yılları arasında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesinin kurucu dekanlığı görevini yürüttü.
Daha sonra Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulunda görev aldı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesinde özel eğitim alanındaki bölümün kuruluşuna katkıda bulundu.
1968-1979 yılları arasında Ankara Üniversitesi bünyesinde akademik çalışmalarını sürdürdü.
Ankara Yüksek Öğretmen Okulu, Sosyal Hizmetler Akademisi ve Hacettepe Üniversitesinde de dersler verdi.
1980 yılında Türk Eğitim Vakfının Eğitim Bilimi Ödülü'ne layık görüldü.
Mitat Enç'in eşi Sabahat Enç kimdir?
Mitat Enç, 1942 yılında Sabahat Çanakkaleli ile evlendi. Evliliğinin ardından eşi Sabahat Enç adıyla tanındı.
Çiftin biri kız, diğeri erkek olmak üzere iki çocuğu dünyaya geldi.
Millî Eğitim Bakanlığının yayımladığı biyografik çalışmada Mitat Enç'in dört torununun bulunduğu da belirtiliyor.
Sabahat Enç, 1985 yılında geçirdiği trafik kazasında hayatını kaybetti.
Mitat Enç'in eserleri ve kitapları
Mitat Enç, akademik yayınlarının yanı sıra hikâye, anı ve otobiyografi türlerinde eserler kaleme aldı.
Başlıca kitapları şunlardır:
Uzun Çarşının Uluları (1977): Gaziantep'in eski mahallelerini, çarşılarını ve insanlarını anlatan hikâyeler.
Bitmeyen Gece (1983): Görme yetisini kaybetmesiyle başlayan yaşam mücadelesini anlattığı otobiyografik eser.
Selâmlık Sohbetleri: Çocukluk ve gençlik yıllarına ilişkin hatıralarını içeren eser.
Ruh Sağlığı Bilgisi: Ruh sağlığı alanında hazırladığı eğitim kitabı.
Körler: Ruhbilim, Eğitim ve Öğrenimleri: Görme engelli bireylerin psikolojisi ve eğitimi üzerine çalışma.
Görme Özürlüler, Gelişim, Uyum ve Eğitimleri: Görme engelli bireylerin gelişimi ve eğitimine ilişkin akademik yayın.
Üstün Beyin Gücü, Gelişim ve Eğitimleri: Üstün yetenekli bireylerin eğitimi üzerine çalışma.
Özel Eğitime Giriş: Özel eğitim alanındaki temel kavram ve uygulamaları ele alan kitap.
Ruhbilim Terimleri Sözlüğü: Psikoloji alanındaki terimleri içeren başvuru eseri.
Enç'in bazı kitapları ölümünün ardından yeniden yayımlandı. Selâmlık Sohbetleri adlı eseri de kızı tarafından yayıma hazırlandı.
Bitmeyen Gece kitabının konusu
Mitat Enç'in 1983 yılında yayımlanan Bitmeyen Gece adlı kitabı, yazarın kendi yaşamından kesitler içeriyor.
Eserde, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenciyken görme yetisini kaybetmesi, tedavi için yurt dışına gitmesi ve eğitimini sürdürme çabası anlatılıyor.
Enç, görme kaybının ardından yaşadığı değişimleri ve akademik hayatına devam ederken karşılaştığı güçlükleri kendi deneyimleri üzerinden aktarıyor.
Kitap, Millî Eğitim Bakanlığının ilköğretim öğrencileri için hazırladığı 100 Temel Eser listesinde de yer aldı.
Uzun Çarşının Uluları kitabı Gaziantep'i anlatıyor
Mitat Enç'in Uzun Çarşının Uluları adlı hikâye kitabı, 20. yüzyılın ilk yıllarındaki Gaziantep'in toplumsal yaşamını konu alıyor.
Yazar, çocukluğunda tanıdığı esnafı, mahalle sakinlerini ve kentte yaşayan farklı karakterleri hikâyelerine taşıdı.
Kitapta Gaziantep'in çarşı kültürü, gündelik hayatı ve yerel konuşma biçimleri geniş yer tutuyor.
Eser, Türk edebiyatında Gaziantep'in geçmişini anlatan önemli hikâye kitapları arasında bulunuyor.
Mitat Enç 12 Kasım 1991'de hayatını kaybetti
Mitat Enç, 12 Kasım 1991 tarihinde Yalova'da yaşamını yitirdi. 1909 doğumlu eğitimci, 82 yaşındaydı.
Emekliliğinin ardından Yalova'ya yerleşen Enç, yaşamının son yıllarını burada geçirdi.
Ölümüne yol açan belirli bir hastalık ya da tıbbi neden, incelenen biyografik kaynaklarda açıklanmıyor.
Türkiye'de özel eğitim alanındaki çalışmaları nedeniyle adı çeşitli eğitim kurumlarına verildi. Ankara'daki Mitat Enç Görme Engelliler İlkokulu ve Ortaokulu da bu kurumlardan biridir.
