Reklamı Kapat

Ramazan, Kur’an Nizamı, Kur’an Mucizeleri-8

Kur’an ayı Ramazan’da Kur’an nizamı ve mucizeleri yazılarımız devam ediyor…
Kişilerin yakınlıktan, komşuluktan, emekten ve sözleşmelerden doğan hakları vardır.
Kur’an nizamı temel ilke olarak kısası almıştır. Herkes başkasına ne yapmışsa aynısının kendisine yapılmasını kabul etmiş demektir. Bugünkü anayasacılar buna ‘hak ve hürriyetlerin sınırı, başkalarının hak ve hürriyetlerinin sınırıdır’ derler. Bu sınırın tayininde ihtilaf içindedirler. İki grup insan vardır, bu sınırı kuvvetli olan belirler diyorlar. Kuvvetli olanın kim olduğunda ihtilaf etmektedirler. Kapitalistler, ‘zenginler kuvvetlidir’ diyorlar; onlara göre askerler zenginlerin tuttuğu bekçilerdir. Sosyalistler ise ‘kuvvetli olanlar askerlerdir’ diyorlar; sermaye sahipleri patronların kâhyalarıdır.

Kur’an bu iki görüşü reddeder. Kur’an nizamına göre hak ve hürriyetler arasındaki çizgiyi hakemler belirler; tarafların kendi seçtikleri hakemler bu sınırı belirlerler. Hakemler bunu ilme dayanarak çözerler. Hakemler taraflarca atanırlar. Taraflardan biri bir hakemi, diğeri de diğer hakemi atar. İki hakem de başhakemi atar. Hakemlerin verdiği kararlar hak ve hürriyetlerin sınırı olur. Hakemleri seçenler topluluk adına yani Allah adına seçmektedirler; Allah’ın halifesi olarak seçmektedirler. Hakemlerin aldığı kararlar da topluluğun kararları yani Allah’ın kararlarıdır. Hakemler hükümlerini Allah adına yani topluluk adına vermektedirler. Dolayısıyla onlar da adil karar vermek durumundadır. Adil karar vermezlerse; ahirette Allah’a, dünyada da yine yargıya yani tarafların atadıkları hakemlere hesap verirler.
Hakemler kararlarını dört ilkeye dayanarak verirler.

a) Yakınlık dolayısıyla doğan hak ve görevler vardır. Çocuğun doğmasına sebep olan anne ile baba çocuğa bakıp büyütmekle yükümlüdürler. Gençliklerinde anne-babasına bakan erginler, yaşlanınca Allah’tan yani topluluktan alacaklı olurlar, çocukları onlara bakar. Annenin rahmi korunmuştur, doğacak çocuğun babasını bilme hakkı vardır. Ayrıca sağlık bakımından yakın akrabalar arasında cinsi ilişkiler yasaklanmıştır. Bunlar hep yakınlıkla ilgilidir. Hakemler burada da kısas ilkesini sürdürürler. Çocuğa ne yapıyorlarsa, anne ve babası onun kendisine yapılmasını kabul ediyor demektir.

b) Komşuluk hakların doğmasına sebep olur. Komşular arasında bir sınır çizilecektir. Herkes kendi sınırına razı olacaktır. O sınırı aralarında uzlaşarak ve anlaşarak çizmemişlerse, hakemler şeriata/hukuka uygun olarak bu sınırları belirleyeceklerdir. Herkes komşusunun hukukuna riayet etmekle mükelleftir. Tüm insanlar yeryüzünde komşudurlar, o nedenle insanlığa karşı haklar ortaya çıkmaktadır. Ocak, bucak, il ve ülke iç içe komşuluğu oluşturur. Komşuluk hukuku burada belirlenir. Yerinden yönetim vardır. Kişiler komşularını değiştirme haklarına sahiptirler. Ahirete gidenin emeğinden doğan hakları korunmalıdır.

c) Bunun dışında insanın bedeni kendisine aittir, kendi iradesi ile işlediği işler ve ürettiği mallar kendisine aittir. Nasıl yakınlık ve komşuluk haklarının doğması için bir başka gücün karar alması gerekmiyorsa, emekten doğan haklara malik olmak için de başka bir hukuki statüye gerek yoktur. Hakemler doğrudan bu hakları karara bağlarlar.

d) Kararların dayanağı da sözleşmelerdir. Sözleşmelerle diğer haklar da düzenlenir. Hakemler sözleşmeler dışında kalan hakları da sonunda sözle ifade edip belirtirler. Sözleşmeler ikili olacağı gibi toplu sözleşmeler de olabilir. Sözleşmelerin yorumlanması önemlidir. Sözleşmeyi uygulayan yorumlayacaktır; bu da sözleşmelerin resmî yorumcusu yoktur demektir, herkes sözleşmeyi kendisi yorumlar ve uygular. İçtihat demek işte bu yorumlama demektir. Mağdur olanlar olursa hakemlere gider ve haklarını alırlar. Ortak vekiller ve hakemler de elbette kendi anladıkları şekilde yorumlayacaklardır. Tarafların baştan seçme hakları vardır ama seçtikten sonra hakemleri değiştirme yetkileri yoktur, hakemlerin kararlarına uyacaklardır. Hakemlerin kararlarından dolayı haksızlığa uğrayan olursa, hakkını almak için yine başka hakemlere gidecektir; hakemler aleyhine yine yeni hakemlere gidilecektir.
Hülasa: Dayanılan ilkeler yakınlık, komşuluk, emek ve sözleşmelerdir. Bunların tespiti de hakemlere aittir. Hakemler de hakemlerle denetlenir. (Devamı var…)

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Reşat Nuri Erol - Mesaj Gönder

# bakan

göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Milli Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Milli Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Milli Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Milli Gazete değil haberi geçen ajanstır.



Şehir Markaları

Siz de şehir markaları arasındaki yerinizi mutlaka alın...

+90 (212) 697 10 00
Reklam bilgi

Anket EYT ve genel af çıkar mı?