Kademeli emeklilik çıkacak mı sorusu, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olduğu için EYT kapsamının dışında kalan çalışanların gündemindeki yerini koruyor. Özellikle 2000 sonrası sigortalılar, emeklilik yaşının ve prim gününün işe giriş tarihine göre yeniden belirlenmesini öngören bir geçiş modeli konusunda atılabilecek adımları takip ediyor. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) temsilcilerinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde gerçekleştirdiği görüşme de beklentileri yeniden gündeme taşıdı. Ancak konuşulan 1999-2008 yaş ve prim tablosunun yürürlüğe girmiş resmî bir emeklilik düzenlemesi olmadığı özellikle önem taşıyor.
Kademeli Emeklilik Çıkacak mı?
EYT düzenlemesinin ardından emeklilik tartışmalarının önemli başlıklarından birini, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların durumu oluşturuyor.
Bu kesimin temel talebi, sigorta başlangıç tarihleri arasındaki farkın emeklilik koşullarında keskin değişikliklere yol açması yerine kademeli bir geçiş sisteminin uygulanması.
Henüz 2000 sonrası sigortalılara yeni emeklilik hakkı sağlayan kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle kamuoyunda gündeme gelen modeller, mevcut emeklilik şartlarının değiştiği şeklinde değerlendirilmemeli.
EMADDER Görüşmesi Neden Gündemde?
Kademeli emeklilik beklentisinin yeniden öne çıkmasında Emeklilikte Adalet Derneğinin (EMADDER) gerçekleştirdiği temas etkili oldu.
Dernek temsilcileri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmenin ardından 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan çalışanların talepleri yeniden kamuoyunun gündemine taşındı.
EMADDER, EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar açısından işe giriş tarihine göre yaş ve prim koşullarının aşamalı biçimde değiştiği bir sistem uygulanmasını savunuyor.
Ancak Bakanlık bünyesinde görüşme yapılmış olması, kademeli emekliliğin kabul edildiği veya yeni şartların kesinleştiği anlamına gelmiyor.
2000 Sonrası Sigortalılar Ne İstiyor?
Tartışmanın merkezinde özellikle 2000 ve sonrasında çalışma hayatına başlayan vatandaşlar bulunuyor.
EYT'den yararlanamayan bu çalışanlar, emeklilik şartlarında sigorta başlangıç tarihini dikkate alan kademeli bir model talep ediyor. Böyle bir modelde işe giriş tarihi ilerledikçe yaş ve prim şartlarının da aşamalı olarak yükselmesi öneriliyor.
Beklentinin temelinde, birbirine yakın tarihlerde sigortalı olan çalışanların emeklilik koşulları arasındaki farkın azaltılması bulunuyor.
Bununla birlikte mevcut mevzuat değişmediği sürece çalışanların emeklilik hesaplarında yürürlükteki koşullar geçerliliğini koruyor.
1999-2008 Yaş ve Prim Tablosu Kesinleşti mi?
Kamuoyunda en fazla araştırılan konulardan biri de 1999-2008 arasında sigortalı olanlar için paylaşılan yaş ve prim tablosu.
EMADDER tarafından savunulan modele göre 9 Eylül 1999 ile 2000 arasında sigorta başlangıcı bulunan kadınların 43, erkeklerin 45 yaşında ve 6.400 prim günüyle emekli olabilmesi öneriliyor.
Sonraki sigorta giriş yıllarında ise yaşın birer yıl, prim şartının da 75'er gün yükselmesi öngörülüyor.
Buradaki kritik ayrım ise tablonun yürürlükteki resmî emeklilik tablosu olmadığı. Söz konusu rakamlar talep ve öneri niteliğindeki kademeli modele dayanıyor.
2001-2002 Sigorta Girişi Olanlar Ne Zaman Emekli Olacak?
Önerilen kademeli modele göre 2001 yılında sigortalı olan kadınlar için 44, erkekler için 46 yaş gündeme geliyor. Her iki grupta prim şartı 6.475 gün olarak öngörülüyor.
2002 sigorta girişliler açısından ise kadınlarda 45, erkeklerde 47 yaş ve 6.550 prim günü öneriliyor.
Bu koşullar mevcut mevzuatta kesinleşmiş yeni emeklilik şartları değil. Dolayısıyla çalışanların mevcut emeklilik tarihleri bu öneri nedeniyle değişmiş değil.
2003-2004 Sigorta Girişi İçin Hangi Şartlar Öneriliyor?
EMADDER'in savunduğu modele göre 2003 yılında çalışma hayatına başlayan kadınların 46, erkeklerin ise 48 yaşında emekli olabilmesi öngörülüyor. Önerilen prim şartı 6.625 gün.
2004 sigorta başlangıcı bulunanlarda ise kadınlar için 47, erkekler için 49 yaş ve 6.700 prim günü gündeme getiriliyor.
Model, sigorta başlangıç yılı ilerledikçe emeklilik şartlarının da kademeli olarak yükselmesi esasına dayanıyor.
2005-2006 Sigorta Girişi İçin Tablo Nasıl?
2005 yılında ilk kez sigortalı olanlar için önerilen tabloda kadınlarda 48, erkeklerde 50 yaş sınırı bulunuyor. Prim koşulu ise 6.775 gün olarak ifade ediliyor.
2006 sigorta girişlilerde kadınlar için 49, erkekler için 51 yaş ve 6.850 prim günü öneriliyor.
Bu rakamların tamamı kademeli emeklilik talebi kapsamında gündeme getirilen modelin parçaları. Henüz bu şartları yürürlüğe koyan bir yasal düzenleme bulunmuyor.
2007-2008 Sigorta Girişi Olanlar İçin Şartlar Ne?
Önerilen sistemin son bölümünde 2007 ve 2008 sigorta başlangıçlı çalışanlar bulunuyor.
2007 yılında sigorta girişi yapılan kadınlar için 50, erkekler için 52 yaş ve 6.925 prim günü öneriliyor.
2008 sigorta girişlilerde ise kadınlar için 51, erkekler için 53 yaş sınırı gündeme getiriliyor. Bu grupta önerilen prim şartı 7.000 gün seviyesine ulaşıyor.
Böylece öneri, 1999 sonrasından 2008'e doğru ilerleyen sigorta başlangıçlarında yaş ve prim koşullarını aşamalı biçimde artıran bir yapı oluşturuyor.
Yaş ve Prim Şartları Değişecek mi?
Kademeli emeklilikte yaş ve prim şartları konusunda henüz kesinleşmiş bir değişiklik bulunmuyor.
Kamuoyunda paylaşılan tabloların ve sivil toplum kuruluşlarının gündeme getirdiği önerilerin, yürürlükteki mevzuattan ayrılması gerekiyor. Yeni yaş ve prim koşullarının bağlayıcı olabilmesi için gerekli yasal sürecin tamamlanması gerekiyor.
Dolayısıyla 2000 sonrası sigortalıların mevcut emeklilik şartlarının bugün itibarıyla önerilen tablo doğrultusunda değiştiğini söylemek mümkün değil.
Kademeli Emeklilik 2027'de Çıkacak mı?
Kademeli emeklilik tartışmalarında 2027 yılı da gündeme gelen tarihlerden biri oldu.
SGK Uzmanı Ersin Bayav, konuya ilişkin değerlendirmesinde 2027 yılına işaret etti ve kademeli bir geçiş modeli üzerinde çalışma yapılabileceğine yönelik beklentisini dile getirdi.
Ancak burada da uzman değerlendirmesi ile resmî takvim arasında ayrım yapılması gerekiyor. 2027 tarihi, kademeli emekliliğin kesin olarak yürürlüğe gireceği açıklanmış resmî bir tarih değil.
Bu nedenle 2027'ye ilişkin değerlendirmelerin beklenti olarak ele alınması gerekiyor.
Yeni Düzenleme Meclis Gündemine Gelecek mi?
Çalışanların yanıt aradığı bir diğer soru, kademeli emeklilik konusunda yeni bir yasal düzenlemenin TBMM gündemine gelip gelmeyeceği.
EMADDER'in temasları ve çalışanların talepleri konunun kamuoyundaki görünürlüğünü sürdürürken, yeni bir emeklilik sisteminin uygulanabilmesi için yasal düzenleme gerekiyor.
Yaş, prim ve kapsam gibi temel koşulların ancak mevzuatta yapılacak değişikliklerle kesinlik kazanması mümkün.
Bu nedenle olası bir düzenlemede hangi sigorta başlangıç tarihlerinin kapsama alınacağı, kadın ve erkekler için hangi yaş sınırlarının uygulanacağı ve kaç prim gününün aranacağı yasama sürecinin içeriğine bağlı olacak.
2000-2008 Arası Sigortalılar İçin Son Durum Ne?
2000-2008 arası sigortalılar için kademeli emeklilik beklentisi devam ediyor, ancak çalışanların emeklilik koşullarını değiştiren yeni ve kesinleşmiş bir kademeli sistem şu aşamada yürürlükte değil.
EMADDER'in Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde gerçekleştirdiği görüşme, taleplerin yeniden gündeme gelmesini sağladı. Derneğin savunduğu modelde sigorta başlangıç tarihine göre yaş ve prim koşullarının aşamalı şekilde yükseltilmesi öneriliyor.
Bu modele göre 1999-2000 döneminden başlayarak 2008'e kadar kadın ve erkek çalışanlar için farklı yaş basamakları ve 6.400 günden 7.000 güne ulaşan prim koşulları gündeme getiriliyor. Ancak söz konusu tablo henüz resmî emeklilik şartı niteliği taşımıyor.
2027 yılına ilişkin açıklamalar da uzmanların beklenti ve değerlendirmelerine dayanıyor. Dolayısıyla kademeli emekliliğin 2027'de kesin olarak çıkacağı yönünde resmîleşmiş bir takvim bulunmuyor.
EYT kapsamının dışında kalan milyonlarca çalışan açısından bundan sonraki süreçte gözler, Bakanlık düzeyindeki temasların ardından somut bir çalışma açıklanıp açıklanmayacağına ve olası bir düzenlemenin TBMM gündemine taşınıp taşınmayacağına çevrilmiş durumda.
