İngilizcede hem Türkiye'nin eski uluslararası adı hem de hindi için kullanılan "Turkey" kelimesinin geçmişi 16. yüzyıla uzanıyor. Amerika kıtasına özgü bir kuşun Türkiye ile aynı adı taşımasının arkasında Osmanlı dönemindeki ticaret yolları ve Avrupa'da yaşanan tür karışıklığı bulunuyor.
İngilizcede hindi anlamına gelen "turkey" kelimesi, Türkiye'nin geçmişte kullanılan İngilizce adıyla aynı yazılıyor. Ancak Kuzey Amerika kökenli hindinin Anadolu ile doğrudan bir bağlantısı bulunmuyor. Kelimenin geçmişi incelendiğinde, İngilizlerin Afrika'dan getirilen beç tavuğu ile Amerika'dan gelen hindiyi birbirine karıştırdığı görülüyor. Türkiye'nin 2022 yılında uluslararası kuruluşlarda "Türkiye" adını kullanmaya başlaması da bu kelimenin kökenini yeniden gündeme getirdi.
Hindiye Turkey denmesinin nedeni Osmanlı ticaretine dayanıyor
İngilizcede "turkey" kelimesinin kuş adı olarak kullanılması 16. yüzyıla uzanıyor. O dönemde Afrika kökenli beç tavukları, Akdeniz ve Osmanlı coğrafyasıyla bağlantılı ticaret yolları üzerinden Avrupa'ya ulaşıyordu.
İngilizler, bu kuşları geldikleri düşünülen bölgeyle ilişkilendirerek "turkey cock" veya "turkey hen" olarak adlandırdı. Daha sonra Amerika'dan getirilen hindiler, beç tavuklarına benzetildi ve aynı isimle anılmaya başlandı.
Zaman içinde kelime kısalarak bugünkü "turkey" biçimini aldı.
Hindi aslında hangi ülkeye ait?
Hindinin doğal yaşam alanı Kuzey Amerika'dır. Günümüzde yetiştirilen evcil hindilerin kökeni ise özellikle Meksika'da evcilleştirilen hindi topluluklarına dayanıyor.
Avrupalıların Amerika kıtasına ulaşmasından önce de bölgede hindi yetiştiriliyordu. İspanyollar, 16. yüzyılın başlarında bu kuşları Avrupa'ya taşıdı.
Hindiler kısa sürede farklı Avrupa ülkelerinde yetiştirilmeye başlandı. İngiltere'de ise daha önce beç tavukları için kullanılan "turkey" adı, Amerika kökenli bu kuşun ismi olarak yerleşti.
İngilizcede Turkey neden Türkiye anlamına geliyor?
"Turkey" kelimesi, İngilizcede Türkiye için kullanılan tarihî ülke adıdır. Bu kullanım, hindiye aynı adın verilmesinden daha eskiye dayanıyor.
İngilizlerin 16. yüzyılda Osmanlı coğrafyasıyla bağlantılı ürünleri ve hayvanları tanımlarken ülke adını kullanması, kelimenin kuş adı olarak da yaygınlaşmasına yol açtı.
Dolayısıyla "turkey" kelimesinin hindi anlamı, Türkiye adından bağımsız bir tesadüf değil; tarihî ticaret ilişkileri ve yanlış tür tanımlamalarıyla bağlantılı.
Türkçede hindi kelimesi nereden geliyor?
Türkçedeki "hindi" kelimesi de coğrafi bir isimlendirmeden doğdu. Kelime, Hindistan anlamıyla bağlantılı olarak kullanılıyor.
Avrupa'da Amerika kıtasının ilk dönemlerde Asya ve Hindistan ile karıştırılması, yeni tanınan hayvanların adlandırılmasını da etkiledi.
Benzer bir kullanım Fransızcada görülüyor. Fransızca "dinde" sözcüğü, Hindistan tavuğu anlamındaki eski bir ifadeden türedi.
Böylece Amerika kökenli aynı hayvan, İngilizcede Türkiye, Türkçede ise Hindistan ile ilişkilendirilen adlarla tanındı.
Hindiye farklı ülkelerde hangi isimler veriliyor?
Hindinin adı farklı dillerde başka coğrafi bölgelerle ilişkilendiriliyor.
İngilizcede "turkey", Fransızcada "dinde", Türkçede ise "hindi" kullanılıyor. Portekizcede bu hayvanın adı "peru" olarak biliniyor.
Bu farklılıklar, hindinin Avrupa'ya ulaştığı dönemde Amerika kıtasına ilişkin coğrafi bilgilerin sınırlı olmasından kaynaklanan isimlendirme karışıklığını yansıtıyor.
Türkiye'nin İngilizce adı neden değiştirildi?
Türkiye, uluslararası alanda ülke adının Türkçe yazılışıyla kullanılmasına yönelik girişimlerini 2022 yılında resmîleştirdi.
Birleşmiş Milletler, Türkiye'nin başvurusunun ardından 1 Haziran 2022'de ülke adının "Turkey" yerine "Türkiye" olarak kullanılmaya başlandığını duyurdu.
Bu değişiklikle Türkiye'nin uluslararası yazışmalarda ve resmî belgelerde kendi adıyla temsil edilmesi amaçlandı.
Turkey yerine Türkiye kullanımı ne zaman başladı?
Türkiye'nin isim değişikliği talebi, dönemin Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu tarafından Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres'e iletildi.
Birleşmiş Milletler Sözcüsü Stephane Dujarric, 1 Haziran 2022'de mektubun alındığını ve yeni adın kullanılmaya başlandığını açıkladı.
Böylece Birleşmiş Milletler sisteminde ülkenin resmî adı "Türkiye" oldu.
İngilizcede hindiye hâlâ Turkey mi deniyor?
Türkiye'nin uluslararası adının değişmesi, İngilizcede hindi için kullanılan kelimeyi değiştirmedi.
İngilizcede kuşun adı hâlâ "turkey" olarak kullanılıyor. Özellikle ABD'de Şükran Günü sofralarının geleneksel yemeklerinden biri olan hindi, aynı adla anılmaya devam ediyor.
Ülke adı olarak ise uluslararası resmî kullanımda "Türkiye" tercih ediliyor.
Made in Turkey yerine Made in Türkiye kullanımı
Türkiye'nin isim değişikliğiyle birlikte ihracat ürünlerinde ve uluslararası tanıtımlarda "Made in Türkiye" ifadesinin kullanımı yaygınlaştı.
Bu ifade, ürünlerin Türkiye'de üretildiğini belirtmek amacıyla kullanılıyor. Resmî tanıtım faaliyetlerinde ve uluslararası organizasyonlarda da ülkenin Türkçe adı öne çıkarılıyor.
