Soru: Eti yenilen hayvanların helâl kesimi nasıl olmalıdır?
Cevap: Etinin yenilmesi helâl olan hayvanların etlerinin yenilebilmesi için yenilme işleminin de helâl olması gerekir. Bu işlemlerden birisi de helâl kesimle olmalıdır. Helâl kesim nasıl olur? Şimdi bunun üzerinde duralım: Eti yenen kara hayvanlarının etlerinin helâl olabilmesi için, usulüne uygun olarak kesilmesi gerekir. Usulüne uygun kesim, Hanefîlere göre:
a- Besmele çekilerek ve tekbir getirilerek,
b- Hayvanın nefes ve yemek boruları
c- Şah damarlarının veya iki şah damarından birinin kesilmesi suretiyle yapılır. Besmelenin kasten terk edilmesi hâlinde kesilen hayvanın eti Hanefî mezhebine göre haram olur. Lâkin unutularak terk edilmiş olması hâlinde o hayvanın eti helâl olur.
Şafî mezhebine göre besmelenin kasten terk edilmesi hâlinde o hayvanın eti helâl olur. (Nevevi. El-Mecmu C/8. Sf: 412 vd.)
Sığır, manda, koyun ve keçi cinsinden hayvanlar yatırılıp çenelerinin hemen altından boğazlanmak suretiyle (zebh); deve ise göğsünün hemen üzerinden kesilir (nahr) ve hayvanın kanının iyice akması için bir süre beklenir. (Nahr: Ayakta ve göğse yakın yerden kesilmesi. Zebh: Çekmeye yakın yerden yatırılarak kesilmesidir.) Kesimden önce bıçağın hayvanın gözünden uzak bir yerde bilenmesi sünnettir. Hayvanlardan biri diğerinin gözü önünde kesilmemelidir. (Kâsânî. Bedaiü’s-Sanâi. C/5. Sf: 41)
Kesilecek hayvanı kıbleye döndürerek kesmek sünnettir. Hayvanın canı çıkmadan
a- Boynunu kırmak,
b- Derisini yüzmek,
c- Bir uzvunu koparmak,
d- Tüyünü yolmak gibi hayvanın acısını arttıracak işlerden kaçınılmalıdır.
e- Tavuk ve hindi kesimlerinde kullanılan otomatik kesim makinesini çalıştıran kişinin, düğmeye basarken besmele çekmesi hâlinde o şeritte kesilecek bütün hayvanlar besmele ile kesilmiş sayılır. (D.İ.B. Yüksek Din Kurulu fetvası)
Soru: Ahmet Kurban / Aydın
Kurban hayvanlarının toplu kesildiği biri kesilirken diğerlerinin kesilen hayvanları gördüğü, bağırmalarını işittiği yerlerde kurban hayvanlarının (veya kurban dışındaki hayvanların) kesilmesi câiz midir?
Cevap: Toplu kesim yerlerinde hayvanların kesilen hayvanları gördüğü, seslerini işittiği yerlerde kurban kesmek câiz değildir. (Kâsânî. Bedaiu’s-Sanâi’ C/5. Sf: 41)
Neden câiz değildir?
Hayvan kesilen hayvanı gördüğünde onun acıdan dolayı çıkardığı sesi duyduğunda, kesen bıçağı gördüğünde strese girer. O anda aynı acıyı hisseder. Önceki Müslümanlar ve ilim, irfan sahibi zatlar o hayvanı asla o duruma sokmazlarmış. Hayvanı kesecekleri yere götürürken gözlerini bağlarlar ve büyük bir hassasiyetle kesecekleri yere götürürlermiş. Kanın akması için açtıkları çukurda ancak bir hayvan keserler asla ikinci bir hayvanı aynı çukurun başında kesmezlermiş. Hayvanın acı çekmemesi için bu işi tekbirlerle yaparlarmış.
Bunca sebeplerden dolayı toplu kesimin yapıldığı yerlerde hayvan kesimi câiz değildir. Müslüman bu hassasiyeti göstermelidir.
Soru: Ahmet Yıldız / Akyazı
Sizlere birkaç sorum olacak. Cevaplarınız için şimdiden Allah razı olsun diye dua ediyorum. Kurban ile ilgili sorularım şunlardır.
1- Kuyruksuz ve kuyruğu kesik koyunlar kurban olur mu?
2- Kulağı kesik veya delinmiş hayvanlar kurban olur mu?
3- Kurban kesip sevabı ölüye bağışlanabilir mi?
4- Rüyada kurban kesmeyi adayan biri bu adağı yerine getirmeli mi?
5- Türbelere adakta bulunmak caiz midir?
Cevap: 1- Doğuştan kuyruksuz olan veya besili olması için küçük yaşta kuyrukları boğulmak suretiyle düşürülen koyunların kurban edilmelerinde bir sakınca yoktur. Ancak bir kaza ile değerini azaltacak şekilde kuyruğunun tamamı veya yarısından çoğu kopan hayvanın kurban edilmesi caiz değildir. ( İbn’ül- Hümam Fethu’l Kadir C/9 Sf: 514 Beyrut)
2- Bir hayvanın kurban edilmesi için, o hayvanda insanlar arasında kusur sayılan ayıplardan birinin bulunmaması gerekir. Buna göre, kulağının yarısından fazlası kesik olan hayvan, kurban olmaya elverişli değildir. Hayvanın bir kulağının delik veya yırtılmış olması durumunda, eğer delikler ve yırtıklar kulağın yarıdan fazlasını teşkil ediyorsa böyle bir hayvan kurban edilemez. Bu ölçüye varmayan kesikler, delikler, yırtıklar ise hayvanın kurban edilmesine engel değildir.
3- Kurban kesip sevabını ölüye bağışlamak caizdir.
Hanefilere göre kurban kesip bağışlamak caizdir. Kişi kestiği bu kurbanın etinden kendisi de yiyebilir. Sevap ta bağışlanana gider.
Eğer kişi ölmeden önce vasiyet eder o kişi de keserse kesen ve yakınları o kurbanın etinden yiyemez. Çünkü bu adak hükmünde olur. (İbn-i Abidin Reddü’l Muhtar 5/229)
4- Rüyalar bir hüküm gerektirmez. Rüyada adak yapan kişinin bunu yerine getirmesi gerekmez.
5- Adak Allah (c.c.) için yapılır. Türbeye adakta bulunmak caiz değildir. Bir türbede Allah rızası için kurban kesmeyi adayan o kurbanı kesmesi vacip olur. Böylece adak yükümlülüğünden kurtulmuş olur. (Dimyati. Hasiyetü laneti’t Talibin C/2 Sf: 394)
