Türkiye'nin önemli tarımsal üretim merkezlerinden Balıkesir'in Gönen ilçesi, biyogaz ve biyokütle tesislerinden kaynaklanan çevre kirliliği tartışmalarıyla gündemde. Gönen Organize Sanayi Bölgesi (OSB) bünyesinde faaliyet gösteren biyogaz ve biyokütle tesislerinden çıkan sıvı atıkların Dededüzü Deresi'ne ulaştığı, buradan da Gönen Çayı'na karıştığı yönündeki iddialar nedeniyle bölgede çevre ve halk sağlığı açısından ciddi endişeler dile getiriliyor.
ATIK SULAR TARIMSAL ÜRETİMİ DE ETKİLİYOR
Bölgenin coğrafi işaretli ürünü olan Gönen Baldo Pirinci ile Gönen Patlıcanı'nın sulanmasında Gönen Çayı'nın kullanıldığı belirtilirken, vatandaşlar arıtılmamış atıkların tarımsal üretim ve halk sağlığı açısından risk oluşturduğunu ifade ediyor. Çevrede uzun süredir devam eden ağır koku ve karasinek sorunlarının da söz konusu atıklardan kaynaklandığı yönünde çok sayıda şikâyet bulunduğu belirtiliyor.
MERA VE ORMAN ALANLARINA ATIK DÖKÜLDÜĞÜ ÖNE SÜRÜLÜYOR
İzmir'deki arıtma tesislerinden çıkan çamurların mevzuat gereği lisanslı bertaraf tesislerine gönderilmesi gerekirken Gönen OSB arkasındaki orman ve mera vasfındaki alanlara döküldüğü yönündeki iddialar da tartışmaları büyüttü. Vatandaşlar, biyogaz çamurları, fabrika atıkları ve küllerin üzerinin toprakla kapatılarak gizlenmeye çalışıldığını öne sürüyor.
RAPORDA DİKKAT ÇEKEN TESPİTLER
Konuya ilişkin ulaşılan bir raporda biyogaz tesisinin inşaatı ve işletme sürecine ilişkin çeşitli değerlendirmelere yer verildi. Raporda, organize sanayi bölgesine ait sağlık koruma bandında tesise ait olduğu belirtilen kaçak havuzların bulunduğu, tesis içerisindeki atık depolama alanlarının yetersiz kalması nedeniyle sıvı biyogaz atıklarının yağmur suyu hatları üzerinden Dededüzü Deresi'ne ulaştığının ifade edildiği aktarıldı.
Raporda ayrıca Organize Sanayi Bölgesi Atıksu Arıtma Tesisi'nden çıkan ve mevzuat gereği lisanslı bertaraf tesislerine gönderilmesi gereken arıtma çamurlarının biyogaz tesisine alınmış gibi gösterildiği, ardından Bostancı, Tuzakçı ve Alaeddin mahallelerindeki orman ve mera vasfındaki alanlara döküldüğü yönünde değerlendirmelere yer verildi.
KAPASİTENİN ÜZERİNDE ATIK KABUL EDİLDİĞİ DEĞERLENDİRMESİ
Raporda, biyogaz tesisine özellikle evsel arıtma çamuru ve organik atıkların tesisin günlük işleme kapasitesinin üzerinde kabul edildiği, resmi kayıtlarda ise kapasiteye uygun işlem yapılmış gibi gösterildiği yönünde değerlendirmeler bulunduğu belirtildi.
Raporda, günlük kapasite kayıtları, kantar fişleri, Ulusal Atık Taşıma Formları ile Çevre Bilgi Sistemi kayıtlarının ayrıntılı incelenmesi halinde bu hususların açıklığa kavuşabileceği ifade edildi.
BACA SİSTEMİNE İLİŞKİN DİKKAT ÇEKEN DEĞERLENDİRME
Raporda, tesisin baca emisyon sistemine ilişkin de dikkat çeken değerlendirmeler yer aldı. Buna göre, baca çıkışına oksijen verilerek emisyon ölçüm sisteminin yanıltıldığı ve gerçek emisyon değerlerinin bu yöntemle düşük gösterildiği öne sürüldü. Söz konusu hususun teknik inceleme ve resmi denetimlerle araştırılması gerektiği kaydedildi.
MALİ DENETİM BİLGİSİ DE RAPORDA YER ALDI
Raporda ayrıca, CİMER başvuruları doğrultusunda Gönen Vergi Dairesi tarafından Organize Sanayi Bölgesi ile ilgili şirkete yönelik mali inceleme yapıldığı, dosyanın ise bölge müfettişlerine aktarıldığı bilgisine yer verildi. Raporda, şirketler arasındaki ticari ilişkiler, ortaklık yapıları, muhasebe kayıtları, e-fatura ve banka hareketleri ile atık kabul süreçlerinin ilgili kurumlar tarafından ayrıntılı şekilde incelenmesi gerektiği yönünde değerlendirmeler de bulundu.
OSB YÖNETİMİ İLE TESİS SAHİPLERİ İÇ İÇE
Çiftçi Ali Rıza Özdemir, atıkların derelere deşarjını yapan ve meralara döken tesislerin Gönen OSB bünyesinde faaliyet gösterdiğini belirterek, OSB yönetimi ile söz konusu tesis sahipleri arasında organik ilişkiler bulunduğunu iddia etti. Gönen OSB Yönetim Kurulu Başkan Vekili İbrahim Mutlu’nun aynı zamandaMutlular Grubu Yönetim Kurulu Başkanı olduğuna dikkati çeken Özdemir, şu iddialarda bulundu: “İlçede,Mutlulular Gruba ait biyogaz tesisinin inşaat aşamasından itibaren usulsüzlükler barındırdığı konuşuluyor. OSB’ye ait olan ‘sağlık koruma bandı’ içerisinde tesise ait kaçak havuzlar inşa edildiğiyine herkesin dilinde. Tesisin işletme aşamasında ise sıvı biyogaz gübre atıkları, kaçak çekilen hatlarla doğrudan yağmur suyu kanallarına ve Dededüzü Deresi’ne deşarj ettiği de tartışılmaz bir gerçek.”
VATANDAŞLARDAN DENETİM ÇAĞRISI
Çevreci vatandaş Hatice Demir ise tüm şikayet ve girişimlerine rağmen yetkililerin hiçbir adım atmadığını öne sürerek, şunları söyledi:
“Atıkları çevreye döken tesislerin sahipleri nüfuzlarını kullanarak Gönen’de birçok kurum ve kişiyi etkiliyor. Bu nedenle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı zaman kaybetmeden harekete geçmeli.”
