Yaş şartı aranmaksızın bağlanan aylık için yalnızca hastalanmış olmanın yeterli olmadığını vurgulayan Karakaş, temel kriterin SGK Sağlık Kurulu tarafından onaylanmış çalışma gücü kaybı olduğunu belirtti.
Sosyal güvenlik sisteminde çalışanların en çok merak ettiği konuların başında gelen yaş koşulsuz emeklilik mekanizmaları, belirli sağlık kriterlerinin ve prim şartlarının yerine getirilmesiyle mümkün olabiliyor. Çalışma hayatı boyunca ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşan veya meslekte kazanma gücünü kaybeden sigortalılar için bir sosyal güvence olarak kurgulanan malulen emeklilik, karmaşık prosedürleri de beraberinde getiriyor. Sağlık raporlarının tek başına yetmediği bu sistemde, mevzuatın öngördüğü prim gün sayısı ve sigortalılık sürelerinin eksiksiz tamamlanması gerekiyor.
MALULEN EMEKLİLİKTE TEMEL KROTERLER VE İSTİSNALAR
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bir sigortalının malul sayılabilmesi ve kendisine aylık bağlanabilmesi için yerine getirmesi gereken zorunlu koşulları detaylandırdı:
-
Çalışma Gücü Kaybı: Sigortalının meslekte kazanma veya çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybettiğinin SGK Sağlık Kurulu tarafından onaylanması şarttır.
-
Sigortalılık Süresi: Genel kural olarak en az 10 yıllık sigortalılık süresinin bulunması gerekmektedir.
-
Prim Günü Şartı: Çalışanın sistemde en az 1800 gün ödenmiş priminin yer alması zorunludur.
-
Bakıma Muhtaçlık İstisnası: Başkasının bakımına muhtaç derecede ağır hastalığı bulunanlarda 10 yıllık sigortalılık süresi aranmaz, 1800 gün prim yeterlidir.
-
İşten Ayrılma Zorunluluğu: Başvuru sırasında 4/a ve 4/c'lilerin işten ayrılması, 4/b (Bağ-Kur) kapsamındakilerin ise prim borcunun olmaması şarttır.
RAPOR SÜRELERİ VE STATÜ DEĞİŞİKLİKLERİ NASIL ETKİLER?
Karakaş'ın dikkat çektiği bir diğer önemli nokta ise hastalık izinlerinin hesaplanma usulüdür. Kanser, verem ve akıl hastalıkları gibi ağır tablolarda sıhhi izin süresi 18 ay olarak uygulanırken, diğer rahatsızlıklarda bu süre azami 12 aydır ve gerekli görüldüğünde bir kat uzatılabilir. TSK personelinde ağır hastalıklarda sınır 3 yıla kadar çıkmaktadır. Kesin tedavisi imkansız rahatsızlıklarda ise izin süresinin bitmesi beklenmeden maluliyet işlemleri başlatılır. Farklı dönemlerde alınan raporlar arasında bir yıldan fazla ara yoksa süreler birleştirilmektedir. Statü değiştiren çalışanlar ise kazanılmış haklarını koruyarak gerekli şartları sağladıklarında malullük aylığından yararlanmaya devam edebilmektedir.
