Ratko Mladiç öldü mü, kimdir, kaç yaşındaydı, neden “Bosna Kasabı” deniyordu, neden hapisteydi, Srebrenitsa Soykırımı ve Bosna Savaşı'ndaki rolü neydi? Bosna Savaşı'nın en çok tartışılan isimlerinden eski Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladiç'in öldüğü yönündeki haberler, ismini yeniden dünya gündemine taşıdı. Uluslararası mahkemede soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından hüküm giyen Mladiç, özellikle 1995'te yaşanan Srebrenitsa Soykırımı ve Saraybosna kuşatması nedeniyle tarihin en karanlık sayfalarından biriyle özdeşleşti.
Ratko Mladiç Öldü mü?
Ratko Mladiç'in öldüğü bildirildi. Ölüm haberinin gündeme gelmesiyle birlikte Bosna Savaşı, Srebrenitsa Soykırımı ve Mladiç hakkında verilen uluslararası mahkeme kararları yeniden araştırılmaya başlandı.
Mladiç, mahkûmiyetinin ardından cezasını Lahey'deki süreç kapsamında çekiyordu. İlerleyen yaşı ve sağlık sorunları nedeniyle sağlık durumu da geçmiş yıllarda birçok kez gündeme gelmişti.
1943 doğumlu olan Mladiç, 83 yaşındaydı.
Ratko Mladiç Kimdir?
Ratko Mladiç, Bosna Savaşı sırasında Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun komutanlığını yapan eski Sırp askerî yetkilidir. 12 Mart 1943 tarihinde, günümüzde Bosna-Hersek sınırları içerisinde bulunan Kalinovik yakınlarındaki Bojanoviçi köyünde dünyaya geldi.
Askerî eğitimini Belgrad'da alan Mladiç, Zemun'daki askerî lisenin ardından Askerî Akademiye devam etti. Yugoslavya'nın parçalanma sürecinde yükselen askerî kariyeri, 1990'ların başında Balkanlar'daki çatışmalarla yeni bir boyut kazandı.
1991'de Hırvatistan'daki çatışmalar sırasında Knin bölgesinde görevlendirildi. Bosna-Hersek'te savaşın başlamasıyla birlikte ise kariyerinin ve daha sonra hakkındaki uluslararası davaların merkezine yerleşecek döneme girdi.
Ratko Mladiç Neden “Bosna Kasabı” Deniyordu?
Mladiç'in uluslararası kamuoyunda “Bosna Kasabı” olarak anılmasının temelinde, komutası altındaki Bosnalı Sırp güçlerinin Bosna Savaşı sırasında gerçekleştirdiği suçlar bulunuyor.
Bosna-Hersek'in bağımsızlığını ilan etmesinin ardından Bosnalı Sırpların oluşturduğu yapının askerî kanadında önemli görev üstlenen Mladiç, 12 Mayıs 1992'de Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun komutanlığına getirildi.
1992 ile 1995 arasındaki savaş boyunca bu görevini sürdüren Mladiç'in ismi özellikle Srebrenitsa ve Saraybosna'da yaşananlarla dünya kamuoyunun gündemine oturdu.
Uluslararası yargı makamları, yıllar süren yargılama sonucunda Mladiç'i çok sayıda ağır suçtan sorumlu tuttu.
Srebrenitsa Soykırımı'nda Ne Oldu?
Srebrenitsa Soykırımı, Temmuz 1995'te 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuğun öldürülmesiyle sonuçlanan ve uluslararası mahkemeler tarafından soykırım olarak hükme bağlanan katliamdır.
Birleşmiş Milletler tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa, 11 Temmuz 1995'te Ratko Mladiç'in komutasındaki Bosnalı Sırp kuvvetlerinin kontrolüne geçti.
Bölgenin ele geçirilmesinin ardından Boşnak siviller ayrıştırıldı. Takip eden günlerde binlerce Boşnak erkek ve çocuk sistematik şekilde öldürüldü ve kurbanların önemli bir bölümü toplu mezarlara gömüldü.
Yıllar sonra yürütülen çalışmalar sonucunda toplu mezarlar açıldı, kurbanların kimliklerinin belirlenmesi amacıyla DNA incelemeleri gerçekleştirildi.
Srebrenitsa'da yaşananlar, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Avrupa topraklarında gerçekleşen en ağır kitlesel suçlardan biri olarak tarihe geçti.
Ratko Mladiç'in Bosna Savaşı'ndaki Rolü Neydi?
Ratko Mladiç, 1992-1995 Bosna Savaşı boyunca Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun en üst düzey askerî komutanıydı.
Bu nedenle savaş sırasında gerçekleştirilen birçok askerî operasyon ve sivillere karşı işlenen suçla ilgili uluslararası soruşturmaların başlıca isimlerinden biri haline geldi.
Srebrenitsa'nın yanı sıra Saraybosna kuşatması da Mladiç hakkındaki yargı sürecinin önemli başlıklarından biriydi.
Bosna-Hersek'in başkenti Saraybosna yıllarca kuşatma altında kaldı. Kentte yaşayan siviller bombardıman ve keskin nişancı saldırıları nedeniyle ağır kayıplar verdi.
Mladiç'in komutan olarak taşıdığı sorumluluk, daha sonra Lahey'de görülen davanın da merkezinde yer aldı.
Ratko Mladiç Neden Hapisteydi?
Ratko Mladiç, soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş hukukunun ihlali kapsamındaki suçlardan mahkûm edildiği için hapisteydi.
Bosna Savaşı'nın sona ermesinden sonra Mladiç hakkında uluslararası düzeyde arama süreci başladı. Ancak eski komutan uzun süre yakalanamadı.
Yıllarca firari olarak yaşayan Mladiç, savaşın ardından uluslararası kamuoyunun en çok aranan savaş suçu şüphelilerinden biri haline geldi.
Hakkındaki suçlamaların merkezinde Srebrenitsa Soykırımı, Saraybosna'da sivillere yönelik saldırılar, zorla yerinden etmeler ve Bosna'nın farklı bölgelerinde işlenen insanlığa karşı suçlar bulunuyordu.
Ratko Mladiç Ne Zaman Yakalandı?
Yıllarca devam eden arama çalışmalarının ardından Ratko Mladiç, 26 Mayıs 2011'de Sırbistan'da yakalandı.
Yakalanması dünya genelinde geniş yankı uyandırdı. Mladiç kısa süre içerisinde Lahey'e gönderilerek eski Yugoslavya'daki savaş suçlarını yargılamak üzere oluşturulan uluslararası mahkemenin karşısına çıkarıldı.
Böylece yaklaşık 16 yıl boyunca devam eden firar dönemi sona erdi.
Mladiç'in yargılanması, Bosna Savaşı sırasında yaşananların hukuki olarak kayıt altına alınması bakımından da uluslararası kamuoyunun yakından izlediği davalardan biri oldu.
Ratko Mladiç Hangi Cezayı Aldı?
Mladiç hakkında uzun süren yargılama sonucunda 22 Kasım 2017'de müebbet hapis cezası verildi.
Mahkeme, Mladiç'i Srebrenitsa'da soykırımın yanı sıra insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarını içeren 10 ayrı suçtan mahkûm etti.
Karara karşı temyiz süreci işletildi. Ancak 2021 yılında verilen nihai kararla müebbet hapis cezası onandı.
Böylece Ratko Mladiç hakkındaki uluslararası ceza yargılamasının en önemli aşaması kesinleşmiş oldu.
Ratko Mladiç'in Kızı Ana Mladiç Kimdi?
Ratko Mladiç'in özel hayatındaki en çok gündeme gelen olaylardan biri kızı Ana Mladiç'in ölümü oldu.
Ana Mladiç, henüz 23 yaşındayken Mart 1994'te Belgrad'da yaşamını yitirdi. Ölümünün intihar olduğu bildirildi.
Ana Mladiç'in ölümünün nedenleri konusunda yıllar içerisinde farklı iddialar ortaya atıldı. Bazı basın organlarında genç kadının babasının Bosna'daki faaliyetleri nedeniyle psikolojik olarak etkilendiği ileri sürüldü. Ancak bu iddialar konusunda farklı anlatımlar bulunduğu için kesinleşmiş bilgiler ile basına yansıyan iddiaları birbirinden ayırmak gerekiyor.
Srebrenitsa Neden Hâlâ Dünya Gündeminde?
Srebrenitsa, yalnızca Bosna-Hersek'in değil, Avrupa'nın yakın tarihindeki en ağır insanlık trajedilerinden birinin sembolü olmaya devam ediyor.
Soykırımda hayatını kaybeden ve kimliği belirlenen kurbanların cenazeleri, yıllar sonra dahi bulunan kalıntıların teşhis edilmesinin ardından Potoçari Anıt Mezarlığı'nda toprağa veriliyor.
Her yıl 11 Temmuz'da gerçekleştirilen anma törenlerinde kurbanlar anılırken, dünyanın farklı ülkelerinden devlet yetkilileri, diplomatlar ve binlerce kişi Srebrenitsa'da bir araya geliyor.
Ratko Mladiç'in adı ise uluslararası mahkemelerin kesinleşmiş hükümleri nedeniyle Srebrenitsa Soykırımı, Bosna Savaşı, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla birlikte tarihe geçti.
