Türk Silahlı Kuvvetleri’nin en seçkin unsurlarından Bordo Bereliler, zorlu arazi ve iklim koşullarında özel görevleri yerine getirmek üzere yetiştirilen personeliyle biliniyor. Bugünkü Özel Kuvvetler Komutanlığı’nın 1992’de oluşturulması nedeniyle kuruluş sürecinde Doğan Güreş adı öne çıkarken, teşkilatın tarihsel kökleri çok daha eskiye uzanıyor. Bu noktada 1952’de Seferberlik Tetkik Kurulu’nun başına geçen Daniş Karabelen, özel kuvvet yapılanmasının öncü isimlerinden biri olarak dikkat çekiyor.
Bordo Berelileri kim kurdu?
Bordo Bereliler olarak bilinen Özel Kuvvetler Komutanlığı’nın kuruluşunu doğrudan tek bir askere bağlamak doğru değil. Bugünkü Özel Kuvvetler Komutanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki özel harp yapılanmasının yıllar içerisinde geçirdiği kurumsal dönüşüm sonucunda ortaya çıktı.
Modern Özel Kuvvetler Komutanlığı 1992 yılında oluşturuldu. Bu yapılanmanın gerçekleştiği dönemde Genelkurmay Başkanlığı görevinde Orgeneral Doğan Güreş bulunuyordu.
Dolayısıyla Doğan Güreş, Bordo Berelilerin tarihsel anlamda tek başına “kurucusu” olarak değil, bugünkü Özel Kuvvetler Komutanlığı yapılanmasının oluşturulduğu dönemin Genelkurmay Başkanı olarak değerlendirilmelidir.
Bordo Berelilerin ilk komutanı kim?
Bordo Berelilerin tarihsel kökleri incelendiğinde Daniş Karabelen ismi öne çıkıyor. Ancak burada da bugünkü Özel Kuvvetler Komutanlığı ile onun öncülü olan yapılanmaları birbirinden ayırmak gerekiyor.
Karabelen, Eylül 1952’de kurulan Seferberlik Tetkik Kurulu’nun ilk başkanı olarak görev yaptı. Bu yapı, Türkiye’de özel harp ve gayrinizami harp faaliyetlerinin kurumsallaşmasındaki önemli dönüm noktalarından biri oldu.
Seferberlik Tetkik Kurulu ilerleyen yıllarda farklı isimler ve yapılanmalar üzerinden dönüşüm geçirerek Özel Harp Dairesi’ne, ardından bugünkü Özel Kuvvetler Komutanlığı’na uzanan kurumsal sürecin parçası haline geldi. Bu nedenle Daniş Karabelen, günümüzdeki özel kuvvet yapılanmasının tarihsel öncü isimlerinden biri kabul ediliyor.
Daniş Karabelen kimdir, nereli?
Daniş Karabelen, 1898 yılında İstanbul’da doğdu. Askerlik kariyerinin ilk yılları Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemindeki savaşlara denk geldi.
Birinci Dünya Savaşı sırasında genç yaşta cepheye gönderilen Karabelen, Filistin-Gazze cephesinde görev yaptı ve burada gazi oldu. Askerlik hayatı boyunca farklı görevler üstlenen Karabelen, ilerleyen yıllarda Türkiye’nin özel harp yapılanmasında önemli sorumluluklar aldı.
1956 yılında tümgeneral rütbesine yükselen Karabelen’in kariyerindeki en önemli başlıklardan biri ise Türkiye’de gayrinizami harp konusunda kurumsal bir yapılanmanın oluşturulması oldu.
Daniş Karabelen ABD’ye neden gönderildi?
İkinci Dünya Savaşı sonrasında değişen güvenlik dengeleri Türkiye’nin askeri yapılanmasında da yeni ihtiyaçları beraberinde getirdi. Karabelen, 1948 yılında özel savaş ve gayrinizami harp eğitimi amacıyla ABD’ye gönderilen subay grubunda yer aldı.
Kaynak metindeki bilgilere göre 16 subaydan oluşan ekipte Alparslan Türkeş ve Turgut Sunalp gibi daha sonra kamuoyunda tanınacak isimler de bulunuyordu.
Türkiye’ye dönüşünün ardından elde edilen askeri doktrin ve eğitimlerin kurumsal bir yapıya dönüştürülmesi için çalışmalar gerçekleştirildi. Bu sürecin önemli sonuçlarından biri 1952’de Seferberlik Tetkik Kurulu’nun oluşturulması oldu.
Seferberlik Tetkik Kurulu ne zaman kuruldu?
Seferberlik Tetkik Kurulu Eylül 1952’de kuruldu. Daniş Karabelen ise yeni yapılanmanın ilk başkanı olarak görevlendirildi ve 1960 yılına kadar bu görevini sürdürdü.
Kurul, Türkiye’nin özel harp ve gayrinizami harp kapasitesinin geliştirilmesi açısından önemli bir yapı olarak değerlendiriliyor. Daha sonraki yıllarda yaşanan kurumsal değişikliklerle Türkiye’nin özel kuvvet yapılanması farklı bir yapıya kavuştu.
Bu tarihsel süreç nedeniyle 1952’deki Seferberlik Tetkik Kurulu ile 1992’de kurulan Özel Kuvvetler Komutanlığı aynı yapı olarak değerlendirilmemeli; aralarındaki kurumsal devamlılık ve dönüşüm dikkate alınmalı.
Daniş Karabelen Kore Savaşı’nda hangi görevi yaptı?
Daniş Karabelen’in askeri kariyerinde Kore Savaşı da önemli bir yere sahip. Karabelen, 1952-1953 yıllarında Kore’de görev yapan 3. Türk Tugayı’nın yardımcı komutanlığını yürüttü.
Kore’deki görevlerinin ardından ABD tarafından Liyakat Lejyonu nişanı ile ödüllendirildi. Karabelen, birkaç yıl sonra tümgeneral rütbesine yükseldi.
Daniş Karabelen TMT’yi mi kurdu, Cankurt kod adı neydi?
Karabelen’in adı Kıbrıs Türklerinin savunma mücadelesi ve Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) ile de anılıyor. Kaynak metindeki bilgilere göre Karabelen, 1958 yılında TMT’nin oluşturulmasında önemli görev üstlendi.
Karabelen’in bu süreçte “Cankurt” kod adını kullandığı ve Türkiye’den yürütülen organizasyonun önemli isimlerinden olduğu aktarılıyor. Kıbrıs Türk toplumunun EOKA karşısındaki savunmasının örgütlenmesi, bu dönemin kritik gelişmelerinden biri oldu.
Türkiye ile Kıbrıs arasındaki gizli lojistik faaliyetlerde deniz yolundan silah ve mühimmat aktarılması da organizasyonun önemli parçaları arasında yer aldı. Böylece Karabelen’in askeri kariyeri, Türkiye’deki özel harp yapılanmasının yanı sıra Kıbrıs Türklerinin örgütlü savunma süreciyle de kesişti.
