ÖZEL HABER
Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı ve akademisyen Prof. Dr. Elif Dağlı aileleri önemli bir hususta uyarıyor…
"Çocuklarımızın nikotin ürünleri ile heba edilmesini istemiyoruz" diyen Dağlı, “Tütün Kontrolü Demokrasi, Eşitlik ve Refahla İlişkili” dedi.
TÜTÜN SALGININA SON VERMENİN YOLU YENİ KANUN DEĞİL, DOĞRU PLAN VE UYGULAMADIR!
Bu ay içinde Meclis'e geleceği belirtilen yeni tütün yasasına ilişkin değerlendirmelerde bulunmak ve yeni nesil ürünlerin oluşturduğu tehditlere dikkat çekmek amacıyla İstanbul’da bir toplantı düzenlendi.
Toplantıda görüşlerini açıklayan Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı ve akademisyen Prof. Dr. Elif Dağlı şunları söyledi:
* “Ülkemizin birçok soruna çözüm aradığı günlerdeyiz. Sağlık ve çocuklarımız her şeyden daha önemli. İkisinin de tehdit altında olduğunu gördüğümüz için acilen basın kuruluşlarından destek istemeye karar verdik.”
* “1987 yılından beri tütün ve nikotin endüstrisine karşı mücadele veren bir çocuk solunum hastalıkları hekimiyim. Turgut Özal’ın vergi gelirini arttırmak için Amerikan sigara firmasının fabrika açma yetkisini verdiğinde, sivil toplum olarak çok tepki göstermiştik. Keza, kazanan yabancı firma; kaybeden Türk tütünü köylüsü ve kanser olan halkımız oldu. Kapitülasyonlar geri geldi.”
* “Son günlerde ne oldu? Gazetelerde, medyada yeni bir tütün kanunu maddeleriyle yer aldı. Adı geçen mevzuat her mecrada farklı şekilde sunuldu. Ancak hiçbir kamu otoritesi tarafından onaylanmadı.”
* “Gerçek nedir? Tütün kanunlarımız yeterlidir. Yenisi değil, olanın uygulanması gereklidir. İkinci bir Özal vakası ile bu sefer çocuklarımızın nikotin ürünleri ile heba edilmesini istemiyoruz.”
ÖNEMLİ BULGULAR VE KRİTİK ÇAĞRILAR
Toplantıda e-sigara kullanımına ilişkin veriler şöyle aktarıldı ve şu kritik çağrılar yapıldı;
* “Şubat-Nisan 2026 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri pediatri polikliniklerine başvuran 10-19 yaş arası 488 adölesanı kapsıyor. Bulgular şöyle: Katılımcıların %21,9’u en az bir kez, %12,5’i son 30 gün içinde e-sigara kullanmıştır. Yaş arttıkça e-sigaranın fiziksel olarak zararsız olduğuna dair inanış ve ürünü sosyal kabul aracı olarak görme eğilimi artmaktadır.”
* “Yeni nesil ürünlerin üretimine izin verilmemelidir. İthalat yasağı kalıcı hale getirilmelidir. Yurtiçi ve yurtdışı satış ve dağıtım açık biçimde yasaklanmalıdır. Kullanımı kamusal ve özel alanlarda yasaklanmalıdır. Yasak kapsamındaki ürünlerin pazarlanmasına yönelik açık veya örtülü her türlü ticari faaliyet suç kapsamına alınmalıdır. Yolcu beraberinde yurda giriş istisnası kaldırılmalıdır. Karar vericilere açık çağrımızdır!”
* “Yakında Meclis’e geleceği söylenen kanun tasarısı çok sayıda gazete ve TV kanalında haber konusu oldu. Aslında, resmi veya siyasi makamlar tarafından herhangi bir teyit veya yalanlama olmadı, ama haberlerde iki politikanın ön plana çıktığını gördük: 2040’ta tüm tütün ürünlerinin üretim ve ticaretinin yasaklanması ve 1 Ocak 2015 doğumlulardan başlamak üzere nesle dayalı sigara satış yasağı. Finlandiya, Yeni Zelanda, İskoçya, İsveç, Kanada, Malezya, Bangladeş, Danimarka, Vatikan, Hollanda, Avustralya, Fransa ve Britanya sonlandırma hedefi açıklayan ülkeler. Kapsamlı bir plan dahilinde, hedef seçilen tarihte, tüketimi %5’in altına düşürmeyi hedefliyorlar. Dikkat, üretim ve ticaret yasağı yok, %5’in altında sönümlendirme var. Belli bir tarih itibariyle tüm tütün ürünlerinin üretimini ve ticaretini yasaklayan tek örnek: Butan. Ancak, kaçakçılık artışının COVID-19’un sınır aşırı bulaşma riskini artıracağı endişesiyle 2021’de Butan bu düzenlemeden vazgeçti.”
* “4207 sayılı Tütün Kontrolü Kanunumuzun hükümleri iyi uygulanmadı, yetersiz kaldı. Sonuç: Sigara satışı, son 12 yılda her yıl yaklaşık %5 artış hızıyla büyüyerek 2025’te 160 milyar adete ulaştı. Sağlık Bakanlığı’nın Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması 2023 verilerine göre Türkiye’de tütün kullanma oranları erkeklerde %46,1, kadınlarda %23,6, her iki cins için %34,8’e yükseldi. Bu hacim ve sıklık verileri dünya ortalamasının hem çok üzerinde hem de yönü farklı; dünyada düşerken, bizde artıyor. Eğer kanun tasarısında 2040 varsa, kanunu yapanlar bu soruya ne yanıt veriyor? Sigara şirketleri ne diyor? Merak konusu.”
* “İkinci nesle dayalı satış yasağı Britanya’da yürürlük kazandı. Adı Tütün ve E-sigaralar Kanunu olan kanunda, 1 Ocak 2009’dan sonra doğanlara sigara satışı yasaklanırken, spesifik olarak e-sigaranın satışı 18 yaş üstü tüm nesiller için ömür boyu garanti altına alındı. Sonlandırma perspektifinden, bizim için doğru ve yanlış model çok açık: Maldivler modeline evet, Butan modeline, Britanya modeline hayır diyoruz.”
* “Türkiye’de 18 yaş altında bağımlı hale gelmiş tütün kullanan yüzbinlerce çocuk var. Bu kohortlarda tüketim azalmıyor, artıyor. Satış yasağına rağmen bu çocuklar sigaraya ve diğer ürünlere rahatça erişebiliyor. Türkiye gibi büyüyen bir piyasada, yeni tütün ve nikotin ürünlerini de piyasa sürmek, çılgınlık olur, akıldışılık olur, hatta suç teşkil eder!”
* “Haberlerde ince sigara yasağından söz ediliyor. İşte bu hemen şimdi yapılabilir! Slim ve ultra slim sigaralar, endüstrinin daha az toksin, daha az nikotin aldatmacasıyla piyasaya sürdüğü yanıltıcı, aldatıcı ürünlerdir. Standart sigara, hemen şimdi! Gazete haberlerinde geçmiyor ama, el değmişken, sigara filtresi de derhal yasaklanmalıdır. Sigara filtresi tek kullanımlık en büyük plastik atıktır.”
* “Sonlandırma stratejisi gütmek için aslında kanundan çok, plana ihtiyaç var. Plan ve uygulamasına. Daha açık ifade etmek gerekirse, yeni tütün ve nikotin ürünlerinin üretiminin, iç ve dış ticaretinin, dağıtım ve satışının spesifik olarak yasaklanması gerekiyor. Uzmanlar tütün salgınıyla mücadele için salgına neden olan yapısal, siyasi ve sosyal dinamiklerin değiştirilmesi gerektiğini söylüyorlar. Başka türlü olmuyor sonlandırma. İşte bu değişimleri planlamadan, gündeme getilien 2040 yasağı da, dumansız nesil de, abesle iştigal, bir istek listesi, belki başka bir politikanın paravanı olarak karşımızda duruyor.”
ELİF DAĞLI KİMDİR?
Prof. Dr. Elif Dağlı, çocuk sağlığı ve çocuk göğüs hastalıkları alanında uzmanlaşmış bir Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı ve akademisyen…
* 1974-1980 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamladı.
* 1980-1985 yılları arasında pediatri (çocuk sağlığı ve hastalıkları) ihtisasını aldı.
* 1982-1983 yıllarında immünoloji dalında master yaptı.
* 1990-2010 yılları arasında Marmara Üniversitesi'nde Çocuk Göğüs Hastalıkları bilim dalının kuruculuğunu ve başkanlığını yürüttü.
* Temel uzmanlık alanları, Kistik fibrozis, alerjik astım, bronşit ve solunum yolu enfeksiyonları.
* Tütün ve tütün ürünleriyle mücadele alanındaki çalışmalarıyla da bilinmektedir…
