Veda Hutbesi

Bismillâhirrahmanirrahim.

Hamd ü sena sadece ALLAH Teâlâ ya layıktır. Biz de Ona hamd ederiz. Ondan yardım dileriz. Bizi affetmesini niyaz ederiz. Ona tevbe ederiz. Nefislerimizin şerlerinden, yaptıklarımızın kötülüklerinden ALLAH Teâlâ ya sığınırız. Hidayete gideceklerini bildiği için ALLAH Teâlâ nın hidayete erdirdiğini, hiçbir kimse saptıramaz. Yine sapacağını bildiği için saptırdığını da hiçbir kimse hidayete erdiremez. ALLAH Teâlâ dan başka hiçbir ilâh olmadığına, ALLAH Teâlâ nın birliğine ve    ALLAH Teâlâ nın kulu ve peygamberi olduğuma şahadet ederim.

Ey ALLAHın kulları! Sizlere ALLAH Teâlâ dan korkmayı tavsiye ederim. Sizleri ALLAH Teâlâ ya itaat etmeye teşvik ederim. Böylece en hayırlı şeyle başlamış olurum. Bundan sonra:

Ey insanlar! Sözümü iyi dinleyin. Sizleri aydınlatayım. Hac usullerini benden öğrenin! Muhakkak olarak bilmiyorum, belki bu seneden sonra bir daha sizinle burada buluşamayacağım. Bu nasihatlerimi, burada bulunan bulunmayana ulaştırsın.

Ey insanlar! Bugünün hangi gün olduğunu bu ayın hangi ay olduğunu, bu beldenin hangi belde olduğunu biliyor musunuz Orada bulunan sahabe: "Bu belde mukaddes bir belde, bu ay mukaddes bir ay, bugün de mukaddes bir gündür" diye cevap verdiler.

Ey insanlar! Bu günleriniz nasıl mukaddes bir gün, bu aylarınız nasıl mukaddes bir ay ve bu beldeniz Mekke de nasıl mukaddes bir belde ise Rabbinize kavuşuncaya kadar canlarınız, mallarınız da öylece mukaddestir ve birbirinize haramdır. Acaba, hakkıyla vazifemi tebliğ ettim mi   Şahid ol ya Rab!

Ey insanlar! Bilin ki herkes cinayetinden, bizzat kendisi sorumludur. Cinayet işleyen kendine karşı cinayet işlemiş sayılır. Hiçbir babanın cinayetinden oğlu sorumlu tutulmaz. Binaenaleyh çocuk babasına karşı cinayet işlemesin. Baba da çocuğuna karşı cinayet işlemesin. Haberiniz olsun ki!  Müslüman, müslümanın kardeşidir.

Ey insanlar! Kimin yanında bir emanet varsa onu sahibine versin. Borç mutlaka yerine verilecek, ödenecek; kiralanan şey de sahibine iade edilecektir. Kefil tazminatla mükelleftir. Cahiliyet devrine ait her çeşit faiz kaldırılmıştır. İlk kaldırdığım faiz Abdülmuttalib in oğlu Amcam Abbasın faizi idi. Fakat sizin için esas anaparayı alma hakkı vardır. Böylece ne kimseye zulmetmiş olursunuz ne de zulmedilmiş olursunuz. ALLAH Teâlâ, faiz yoktur diye hükmetti. İyi bilin ki cahiliyyet adetlerinden her şey şu iki ayağımın altındadır.

Ey ashabım! Cahiliyyet devrinde güdülen kan davaları da kaldırılmıştır. Kaldırdığım ilk kan davası; Abdülmuttalib in torunu Rabiatül-Harisin oğlu Amirin kan davasıdır. Cahiliyet devrinden kalan  bütün örf ve adetler kaldırılmıştır. Ancak Kâbe ye dair hizmet işleri ve hacca gelenlere su vermek adetleri bakidir. Kasıtla öldüren kısas edilecektir. Sopa ve taşla öldürülen ise kasden öldürülmüşe benzer. Sopa ve taşla öldürülenin yüz deve diyet hakkı vardır; Bunu artıran cahiliyyet devrinin insanı gibidir. Zulmetmeyiniz, zulmetmeyiniz, zulme uğramayınız!

Ey insanlar! Artık şeytan bu topraklarınızda kendisine tapılmaktan ümidini kesmiştir. Fakat tapılmaktan hariç basit gördüğünüz amellerinizde şeytana uymanız onu memnun kılacaktır. Dininizi muhafaza hususunda ondan çok sakınınız.

Ey insanlar! Kadınların haklarına riayet etmenizi ve bu hususta ALLAH Teâlâ dan korkmanızı tavsiye ederim. Çünkü onlar, emriniz altındadır. Sizin üzerinizde kadınlarınızın ve kadınlarınız üzerinde de sizin karşılıklı haklarınız vardır. Kadınlarınızın üzerinde olan sizin haklarınız şunlardır: Kadınlarınızın: Aile yatağında sizden başka hiçbir kimseyi ayak bastırmamaları, izniniz olmadan sevmediğiniz hiçbir kimseyi evlerinize almamaları, fuhuş ve rezaletle bulunmamalarıdır. Şayet kadınlar bu yasaklananlardan birini yaparlarsa, ALLAH Teâlâ, siz erkeklere kadınları hafif bir şekilde dövmenize, onları yataklarında yalnız bırakmanıza ve evlenmelerine mani olmanıza izin vermiştir. Şayet kadınlar bu fena hallerinden vazgeçer size itaatte bulunurlarsa, üzerinizde onların hakkı şudur: Kadınlarınızın rızkını ve mutad olan giyim eşyasını temin etmektir. Kadınlar sizin yanınızda yardımcılardır. Bir şeye malik değillerdir. Siz kadınları ALLAH Teâlâ nın emaneti olarak aldınız. Onları ALLAH Teâlâ nın emriyle kendilerinize hanım edindiniz. Kadınlar hakkında ALLAH Teâlâ dan korkun, onlara karşı merhametli davranın, hayrı tavsiye edin. Hiçbir kadın erkeğinin izni olmaksızın evinden birşey harcayamaz. Ashaptan bazıları yemek de mi veremez deyince, Resûlullah (S.A.V.) Efendimiz şöyle buyurdu: Yemek insanların en üstün malıdır. Vazifemi tebliğ ettim mi Şahid ol yâ Rab.

Ey insanlar! Müminler ancak kardeştir. Bir müslümana, müslüman kardeşinin malından hiçbir şey helal değildir. Ancak isteyerek verdiği helâldir. Haksızlık da yapmayın. Haksızlığa boyun da eğmeyin.

Ey ashabım! Nefsinize de zulmetmeyiniz. Nefsinizin de, üzerinizde hakkı vardır. Vazifemi tebliğ ettim mi Şahit ol ya Râb.

Ey ashabım!  Benden sonra kâfirler gibi olmayın. Birbirinizin boynunu vurmayın. Ben sizlere ALLAH Teâlâ nın kitabını ve Peygamberinin sünnetini bıraktım. Onlara sarıldığınız müddetçe asla doğru yoldan şaşmayacaksınız. Vazifemi tebliğ ettim mi Şahit ol Ya Rab.

Ey İnsanlar! Rabbiniz birdir. Hepiniz Hz. Adem (A.S.) ın çocuklarısınız. Hz. dem (A.S.) ise topraktandır. ALLAH Teâlâ katında en hayırlı ve kıymetli olanınız ondan en çok korkanınızdır. Şüphesiz ki ALLAH Teâlâ çok iyi bilen ve her şeyden haberdar olandır. İyi bilin ki, Arabın Arab olmayana; Arab olmayanın Arap olana, sarı ırktan olanların zencilere, zencilerin de sarı ırktan olanlara üstünlüğü ancak ALLAH Teâlâ dan korkmakladır. Vazifemi tebliğ ettim mi Şahit ol Ya Rab.

Ey insanlar! ALLAH Teâlâ dan korkun, halife olarak başınıza burnu, kulağı kesik bir köle dahi seçilmiş olsa ALLAH Teâlâ nın kitabıyla hükmettiği müddetçe onu dinleyin ve ona itaat edin.

İnsanlar! ALLAH Teâlâ dan korkun beş vakit namazınızı kılın. Ramazan ayındaki oruçlarınızı tutun. Mallarınızın zekâtını verin, amirlerinize itaat edin ki Rabbinizin cennetine giresiniz.

Ey insanlar! Ben hepinizden önce Kevser Havzına varacağım. Sizin çokluğunuzla diğer milletlere iftihar edeceğim. Benim yüzümü karartmayın. Ben birtakım insanları kurtaracağım. Bir takımları da benim kendilerini kurtarmamı isteyecekler. Ben Ya Rab! Ashabım, ashabcıklarım diyeceğim. ALLAH Teâlâ da: "Senden sonra, onların neler yaptığını, sen bilmezsin" buyuracak.

Ey insanlar! Cenab-ı Hak, her hak sahibine hakkını vermiştir. Her varisin, miras malından olan nasibini beyan etmiştir. Artık varise vasiyyet etmek caiz değildir. Varisin dışında olanlara vasiyyet ise, miras malının sadece üçte bir miktarına kadar caizdir. Çocuk kimin döşeğinde doğmuş ise ona aittir. Zina eden için mahrumiyet vardır. Bunların hesapları ise ALLAH Teâlâya aittir. Babasından başkasını baba edinene veya efendisinden başkasını efendi edinene ALLAH Teâlâ, melekler ve bütün insanlar lanet ederler. Böyle bir kişiden ne mal, ne de can fedakârlığı kabul edilmez.

Ey insanlar! Aşırı gitmekten sakının. Geçmiş ümmetlerin mahvolmalarının sebebi: Dinde aşırı gitmeleriydi.

Ey insanlar! Yarın beni sizden soracaklar. Ne diyeceksiniz Risaletimi tebliğ ettim mi İlahi vazifemi yaptım mı Bütün Ashab-ı Kiram:

- "Evet, yemin ederiz, ALLAH Teâlâ nın risaletini tebliğ ettin, vazifeni yaptın. Bize vasiyyet ve nasihatte bulundun. Böylece şahadette bulunuruz" dediler. Bunun üzerine Resûl-i Ekrem (S.A.V.) Efendimiz mübarek şahadet parmağını göğe kaldırarak, sonra da cemaat üzerine çevirip indirerek: