Bilim dünyasında uzun periyotlu geçici sinyaller olarak adlandırılan bu ışınım türü, görece yeni tanımlanan bir uzay fenomeni olarak biliniyor. İlk kez 2005 yılında fark edilen ancak 2022’den itibaren yoğun biçimde incelenen bu sinyaller, saniyeler içinde defalarca sinyal gönderen pulsarlardan çok daha uzun aralıklarla atım yapıyor.
İLK KEZ GÜNEŞ BENZERİ YILDIZ ÇEVRESİNDE GÖRÜLDÜ
Araştırma ekibi, Aralık 2024 ile Eylül 2025 tarihleri arasında GPM J071507-114153 kodlu kaynaktan gelen toplam 214 atımı kayıt altına aldı. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmaya göre bu keşif, kırmızı cüce yerine Güneş benzeri G tipi bir yıldızın yörüngesinde dolanan beyaz cüceden gelen radyo atımlarının ilk tespiti oldu.
Daha önce 2022 ve 2023 yıllarında keşfedilen benzer iki sinyalin 18 ve 21 dakikalık periyotlara sahip olduğu belirlenmiş, fakat bu uzun atımları hangi gök cisminin ürettiği netleştirilememişti.
BEYAZ CÜCENİN YÖRÜNGE HAREKETİ İZLENDİ
Bilinen 12 uzun periyotlu geçici kaynaktan en az dördünün beyaz cüce ve kırmızı cüce ikililerinden oluştuğu biliniyordu. Radyo verilerini 100 saat boyunca işleyen bilim insanları, gelen atımlar üzerinden beyaz cücenin yörünge hareketini ilk kez doğrudan takip etmeyi başardı.
Çalışmanın başyazarı Avustralya Curtin Üniversitesinden gök bilimci Sam McSweeney, bulguları şu sözlerle aktardı:
"Atımlar ilk kez beyaz cücenin eşlikçisi etrafındaki yörünge hareketini görebileceğimiz kadar net. Bu nedenle atımların beyaz cüceye yakın bir bölgeden, hatta belki de beyaz cücenin kendisinden geldiğini biliyoruz."
5 BİN IŞIK YILI UZAKTAKİ FIRTINALAR SAPTANDI
Curtin Üniversitesinden sorumlu yazarlardan Natasha Hurley-Walker ise beyaz cüce atımlarının, eşlikçi yıldızdaki parlamaları tespit etmelerine de olanak tanıdığını bildirdi. Hurley-Walker, "Radyo dalga boylarını kullanarak 5.000 ışık yılından daha uzakta bulunan bir yıldızda meydana gelen fırtınaları saptayabilmemiz şaşırtıcı." ifadelerini kullandı.
Keck Gözlemevi ile yürütülen optik gözlemler de eşlikçi yıldızın Güneş benzeri yapısını doğruladı. Araştırmacılar, gelecekte yakalanacak benzer sinyallerin geleneksel yöntemlerle gözden kaçan beyaz cücelerin bulunmasını kolaylaştıracağını öngörüyor.
