İş sözleşmelerinin feshi durumunda çalışanların hak kazandığı yasal güvenceler, mevzuatta yapılan dönemsel reformlara göre farklılıklar gösteriyor. Sosyal güvenlik hukukunda meydana gelen yapısal değişiklikler, personelin istihdam süresi boyunca biriktirmesi gereken yükümlülükleri doğrudan etkiliyor.
İş hukuku uzmanları, uzun yıllardır uygulanan 15 yıllık hizmet süresi ve 3.600 prim ödeme günü kriterinin tüm sigortalı personeli kapsamadığına dikkat çekiyor. Emeklilik sisteminin mali dengelerini korumak amacıyla geçmişten bugüne yapılan mevzuat güncellemeleri, personelin işten ayrılırken tabi olacağı kuralları katmanlı hale getirmiş durumda.
EYLÜL 1999 ÖNCESİ TESCİL EDİLENLERİN HAKLARI
İlk tescil kaydı 8 Eylül 1999 ve daha önceki tarihlere dayanan çalışanlar için geleneksel kurallar geçerliliğini koruyor. Bu gruptaki işçilerin, 15 yıllık sigortalılık süresini ve toplamda 3.600 günlük prim ödemesini tamamlamış olmaları yeterli kabul ediliyor. Söz konusu kriterleri yerine getiren personel, yaş haddini doldurmamış olsa dahi Sosyal Güvenlik Kurumu üzerinden temin edeceği resmi evrakla işverene başvurup tazminat talebinde bulunabiliyor.
MİLLENYUM DÖNEMİ VE SONRASI SEÇENEKLERİ
Sisteme ilk girişi 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında gerçekleşen çalışanlar için iki opsiyonlu bir model uygulanıyor. Bu dönemdeki sigortalılar, ya hizmet yılına bakılmaksızın 7.000 prim gününü doldurarak ya da 25 yıllık bir sigortalılık süresinin yanında 4.500 prim gününü tamamlayarak ayrılma hakkı kazanıyor. 2008 sonrasındaki girişlerde ise 25 yıl şartı tamamen ortadan kalkarken, kademeli olarak 4.600 günden başlayıp 5.400 güne kadar yükselen bir prim baremi aranıyor.
YARGI KARARLARINA GÖRE TEKRAR KULLANIM
Mevzuattaki en çarpıcı durumlardan birini, 30 Nisan ile 1 Mayıs 2008 tarihleri arasındaki bir günlük fark oluşturuyor. Bir gün önce sigortalı olan kişi 25 yıl beklemek zorundayken, bir gün sonra giren kişi için sadece prim günü yeterli sayılıyor. Öte yandan, yüksek yargı içtihatlarına göre yaş dışındaki emeklilik kriterleriyle tazminat alma hakkı aynı gerekçeyle sadece bir defa tesis edilebiliyor. Ancak birey ilerleyen süreçte yaş şartını da tamamlayıp nihai olarak emekliğe hak kazandığında, son iş yerinde de bir yıllık kıdemi varsa yeniden tazminat alabiliyor.
