Şanlıurfa’da 24 Eylül 2026 saat 10.40’ta meydana gelen 5,4 büyüklüğündeki Karaköprü depremi, kentteki fay hatlarını yeniden gündeme taşıdı. AFAD depremin derinliğini 7,39 kilometre olarak ölçerken Prof. Dr. Okan Tüysüz sarsıntının yaklaşık 70 kilometre uzunluğundaki Bozova Fayı üzerinde meydana geldiğini değerlendirdi. MTA’nın güncel Türkiye Diri Fay Haritası da bölgedeki aktif tektonik yapıları gösteriyor. Uzmanlar Bozova Fayı’nın büyük deprem üretme potansiyelinin bulunduğunu ancak 24 Eylül’deki depremin hemen ardından daha büyük bir deprem geleceğinin söylenemeyeceğini özellikle vurguluyor.
Şanlıurfa’da fay hattı nereden geçiyor?
Şanlıurfa ve çevresindeki deprem tehlikesi tek bir fay hattıyla sınırlı değil. Bölgede Bozova Fayı, Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı ve daha geniş ölçekte Doğu Anadolu Fay Sistemi ile Arap Levhası’nın hareketleri etkili oluyor. MTA’nın 2026 Türkiye Diri Fay Haritası, bölgedeki diri fayların güncel dağılımını gösteriyor.
Şanlıurfa açısından son depremle birlikte en fazla gündeme gelen yapı Bozova Fayı oldu. Fay genel olarak kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanıyor ve Şanlıurfa ile Adıyaman arasındaki tektonik sistemin önemli parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Bozova Fayı nereden geçiyor?
Bozova Fayı’nın kuzeybatıda Durak köyü civarından başlayarak güneydoğu yönünde Küçük Tülmen çevresine kadar izlenebildiği belirtiliyor. Arıkök ile Bozova arasındaki bölümde fayın Şanlıurfa-Adıyaman yolu doğrultusuna yakın bir güzergâh izlediği aktarılıyor.
Fay ayrıca Atatürk Barajı’nın güneyindeki bölgeyle yakın ilişkili. Prof. Dr. Şükrü Ersoy da 24 Eylül depremi sonrasında yaptığı değerlendirmede Atatürk Barajı’nın güneyindeki Bozova Fayı dahil bölgede farklı aktif fayların bulunduğuna dikkat çekti.
Bozova Fayı kaç kilometre uzunluğunda?
Bozova Fayı’nın uzunluğuna ilişkin çalışmalarda kullanılan tanımlara göre farklı rakamlar bulunuyor. Şanlıurfa İl Afet Risk Azaltma Planı’nda yaklaşık 30 kilometrelik bir yapıdan söz edilirken daha sonraki paleosismoloji araştırmalarında fay yaklaşık 50-55 kilometrelik bir sistem olarak ele alındı.
Prof. Dr. Okan Tüysüz ise 24 Eylül’deki deprem sonrasında yaptığı ilk değerlendirmede Bozova Fayı’nı yaklaşık 70 kilometre uzunluğunda tanımladı. Bu farklılıklar, bilimsel çalışmalarda fayın hangi segmentlerinin birlikte değerlendirildiğine bağlı olabiliyor.
Karaköprü depremi Bozova Fayı’nda mı oldu?
Prof. Dr. Okan Tüysüz’ün ilk değerlendirmesine göre 5,4 büyüklüğündeki deprem Bozova Fayı üzerinde meydana geldi. Tüysüz, depremin doğrudan 6 Şubat 2023 depremlerini meydana getiren Doğu Anadolu Fayı’nın devamı veya artçısı olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.
Bununla birlikte bir depremin hangi fay segmentinde gerçekleştiğinin kesinleştirilmesi; odak mekanizması çözümleri, artçıların dağılımı ve ayrıntılı sismolojik incelemelerle yapılır. Bu nedenle uzmanların ilk değerlendirmeleriyle daha sonra yayımlanacak bilimsel çalışmaların birbirinden ayrılması gerekiyor.
Şanlıurfa depremi kaç büyüklüğünde oldu?
AFAD kayıtlarına göre deprem 24 Eylül 2026 saat 10.40.58’de Karaköprü’de 5,4 büyüklüğünde meydana geldi. Sarsıntının derinliği 7,39 kilometre olarak ölçüldü.
Kandilli Rasathanesi ilk ölçümünde büyüklüğü 5,8 olarak duyurdu, ardından veriyi 5,5 olarak revize etti. Deprem Şanlıurfa’nın yanı sıra Adıyaman, Gaziantep, Diyarbakır, Malatya, Kahramanmaraş, Elazığ ve Mardin’de de hissedildi.
Bozova Fayı aktif mi?
Bozova Fayı’nın aktifliği konusunda geçmiş çalışmalarda farklı değerlendirmeler bulunuyor. Şanlıurfa İl Afet Risk Azaltma Planı’nda fayın aktifliğine ilişkin jeolojik ve morfolojik bulguların farklı araştırmacılar tarafından tartışıldığı, Bozova çevresindeki depremlerin de bu değerlendirmelerde dikkate alındığı belirtiliyor.
Prof. Dr. Süleyman Pampal ise 24 Eylül depreminden sonra Bozova Fayı’nı aktif ve büyük deprem üretme potansiyeline sahip bir fay olarak nitelendirdi. Pampal, Atatürk Barajı’nın yer seçimi çalışmalarında da bölgedeki aktif fayların dikkate alındığını anlattı.
Bozova Fayı büyük deprem üretebilir mi?
Uzmanların açıklamalarında fayın uzunluğu nedeniyle büyük deprem üretme potansiyelinin bulunduğu belirtiliyor. Prof. Dr. Okan Tüysüz, yaklaşık 70 kilometrelik bir fayın teorik olarak 7 büyüklüğüne varabilecek deprem üretme kapasitesine sahip olabileceğini söyledi.
Bu ifade, Bozova Fayı’nda 7 büyüklüğünde bir depremin yakın zamanda gerçekleşeceği anlamına gelmiyor. Depremlerin tam zamanı mevcut bilimsel yöntemlerle önceden belirlenemiyor; fayın potansiyeli ile kısa vadeli deprem tahmini birbirinden farklı konular.
Şanlıurfa depremi büyük depremin habercisi mi?
Prof. Dr. Şükrü Ersoy, mevcut depremden hareketle “ardından daha büyük deprem gelecek” sonucuna varılamayacağını belirtti. Ersoy, Şanlıurfa’daki sarsıntının 6 Şubat depremlerinin artçısı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ve bölgedeki sismik hareketliliğin izlenmesi gerektiğini söyledi.
Prof. Dr. Osman Bektaş da Karaköprü’deki sarsıntıyı daha büyük bir depremin habercisi olarak değerlendirmedi. Bektaş, bunu orta büyüklükte ve sığ bir deprem olarak tanımlarken 2023 depremlerinden kaynaklanan gerilme değişimlerinin bölgedeki faylar üzerindeki etkisinin sürdüğüne dikkat çekti.
Okan Tüysüz daha büyük deprem için ne dedi?
Prof. Dr. Okan Tüysüz, Bozova Fayı’nın deprem üretme kapasitesi ile 24 Eylül’deki depremin ardından kısa vadede yaşanabilecek gelişmelerin birbirine karıştırılmaması gerektiğini belirtti. Tüysüz, yakın dönemde daha büyük bir deprem beklentisi bulunmadığını ifade etti.
Tüysüz aynı zamanda artçıların devam edebileceğini ve 4,1 büyüklüğüne, hatta biraz üzerine çıkabilecek artçıların görülebileceğini söyledi. Bu nedenle özellikle hasar şüphesi bulunan yapılarda dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
Naci Görür Şanlıurfa depremi için ne dedi?
Prof. Dr. Naci Görür, 24 Eylül’deki depremi değerlendirirken 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında bölgedeki gerilme değişimine dikkat çekti. Görür, Güneydoğu Bindirme Kuşağı ve Arap Levhası çevresinde enerji birikiminin sürdüğünü ifade etti.
Görür ayrıca depremin meydana geldiği bölgenin hem Doğu Anadolu Fayı’na hem de Bozova Fayı’na yakınlığına işaret etti. Bu değerlendirme, 24 Eylül depreminin doğrudan Doğu Anadolu Fayı üzerinde gerçekleştiği anlamına gelmiyor.
Şanlıurfa’da hangi bölgelerde deprem riski var?
Deprem tehlikesi değerlendirilirken yalnızca bir yerleşimin fayın tam üzerinde bulunup bulunmadığına bakılmıyor. Faya uzaklık, zeminin yapısı, depremin derinliği, büyüklüğü ve yapı stokunun dayanıklılığı sarsıntının oluşturabileceği hasarı doğrudan etkiliyor.
Prof. Dr. Şükrü Ersoy da 5 büyüklüğünü aşan depremlerin özellikle kırsal alanlardaki veya depreme dayanıklı olmayan yapılarda hasara neden olabileceğini belirterek zemin koşullarının önemine dikkat çekti.
MTA Şanlıurfa diri fay haritasına nasıl bakılır?
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, 2026 Türkiye Diri Fay Haritası’nı çevrim içi olarak kullanıma sunuyor. Sistem üzerinden şehir veya ilçe aranarak diri faylar ve jeolojik faylar ayrı katmanlarda görüntülenebiliyor.
Harita bölgesel fayların konumunu incelemek açısından yararlı olsa da tek bir bina veya parselin deprem güvenliğini göstermez. Bir yapının güvenliği için zemin etüdü, yapı projesi ve mühendislik incelemesi gerekir.
