ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) ile UNICEF'in sahadan derlediği son veriler, 1950'den bu yana kaydedilen en şiddetli iklim krizlerinden birinin eşiğinde olduğumuzu kanıtladı. Ekim ayından itibaren 100 civarında ülkede 347 milyonu aşkın çocuk, aşırı sel ve kuraklık döngüsünün tam ortasında kalacak.
2015 Zirvesi Erkenden Yıkıldı
Klimatologları asıl tedirgin eden detay, okyanustaki ısınmanın hızı ve zamanlaması oldu.
Pasifik'in doğusunda deniz yüzeyi sıcaklıkları normalin tam 3 derece üzerine çıktı. Özellikle "Niño-3.4" adı verilen kritik bölgede sıcaklık sapması eylül sonunda 3,11 dereceyi bularak, 2015'teki 3,08 derecelik o ünlü rekoru şimdiden altüst etti. Normal şartlarda kışın ortasında, yani olayın zirve yaptığı dönemde görülmesi gereken bu değerlerin henüz sonbahar başlarken aşılması tehlikenin boyutunu gösteriyor. NOAA, önümüzdeki kış aylarında "tarihi" büyüklükte bir El Niño yaşanma ihtimalini yüzde 75 olarak hesaplıyor.
Krizin Coğrafyası: Tarlalar Kuruyacak, Şehirleri Su Basacak
İklimdeki bu kırılma, yeryüzünün farklı köşelerini bambaşka felaketlerle vurmaya hazırlanıyor.
UNICEF kayıtlarına göre doğrudan risk altındaki 347 milyon çocuğun yarısından fazlası (190 milyon) Asya-Pasifik coğrafyasında yaşıyor. Doğu ve Güney Afrika ile Latin Amerika'da 41'er milyon, Avrupa ve Orta Asya'da ise 22 milyon çocuk olağandışı hava şartlarının hedefinde.
Kolombiya, Filipinler ve Papua Yeni Gine'de tarlalar kuruyup su kaynakları tükenirken, Afganistan ve Çad gibi zaten çatışmaların gölgesindeki ülkelerde açlık krizi daha da derinleşecek. Somali cephesinde ise kuraklığın yerini yıkıcı seller ve taşan sularla yayılan ölümcül salgın hastalıklar alacak.
Sosyal Çöküş: Çocuk Yaşta Evlilikler Fırlıyor
Meselenin sadece bozulan havalardan ibaret olmadığına dikkat çeken UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, El Niño'nun çocuklar için doğrudan yerinden edilme, hastalık ve yetersiz beslenme anlamına geldiğini vurguluyor.
Tarım arazileri kuruyup aileler geçim kapılarını kaybettiğinde, ekonomik kriz hızla sosyal bir çöküşe evriliyor. Çocuklar okullarından koparılıyor, ailelerinden ayrılmak zorunda kalıyor ve istismara açık hale geliyor. Bunun en çarpıcı ve acı örneği 2022'de Etiyopya'da yaşanmıştı; kuraklığın kasıp kavurduğu bölgelerde küçük yaşta evlendirilen kız çocuklarının oranı bir yıl içinde yüzde 119 fırlamıştı.
1 Dolardan Kaçıp 15 Dolar Ödüyoruz
Göz göre göre yaklaşan bu felakete rağmen, küresel insani yardım bütçesinin yüzde 1'inden bile azı kriz öncesi hazırlıklara ayrılıyor. Oysa sahadaki matematik çok net: Kriz gelmeden önce erken uyarı ve altyapı önlemlerine harcanan her 1 dolar, felaket sonrasında enkaz kaldırmak ve hayat kurtarmak için harcanacak 15 dolarlık masrafın önüne geçiyor.
Şimdi tüm dünyanın gözü, krizin tepe noktasına ne kadar yaklaşıldığını gösterecek olan 8 Ekim tarihli yeni NOAA raporuna çevrildi.
