İş dünyasının önde gelen isimleri ekonominin öncü göstergelerinde yakalanan iyileşmenin ‘yatırım iklimi‘ sağlanması için yeterli olmadığı görüşünde birleşiyor.
İş dünyasının önde gelen isimleri büyüme, sanayi üretimi, ihracat gibi öncü göstergelerde yaşanan olumlu gelişmelerin "yatırım ikliminin oluşması" için yeterli olmadığı görüşünde birleşiyor. 2009 yılının son çeyreğinde açıklanan büyüme rakamlarını yorumlayan iş dünyası, resesyondan çıkışı, ekonomideki büyümeyi sürdürülebilir buluyor. Baz etkisiyle yılın ilk çeyreğinde ekonominin çift haneli büyüyeceği görüşünde olan iş dünyası, 2010 ve 2011‘de yüksek büyüme hızının beklenmemesi gerektiğini vurguluyor. Türkiye‘nin büyüme hızını garanti altına alacak koşulları henüz yaratamadığına dikkat çekerek, yatırım ortamındaki ve işgücü piyasalarındaki aksaklıkların giderilmesi gerektiğine işaret ediyor. Anayasa değişikliği paketi tartışmalarının ekonomiyi gölgelememesini isteyen iş dünyası, bu konuda "uzlaşı" bekliyor.
Anadolu Endüstri Holding Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay Özilhan, IC Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Çeçen, Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu, TÜSİAD eski Başkanı Erkut Yücaoğlu, SETBİR Başkanı Erdal Bahçıvan ekonominin öncü göstergelerindeki gelişmeleri, Anayasa değişikliği paketi tartışmalarını ve paketin referanduma götürülmesi halinde ekonomiye yansımalarını değerlendirdi.
İbrahim Çeçen: "Özel sektöre yeni bir heyecan geldi"
IC Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Çeçen, işsizlik rakamları dışında, ekonominin öncü göstergelerinde yaşanan gerçekleşmenin özel sektöre yeni bir heyecan getirdiğini söyledi. Her sektörde canlanma yaşanmaya başladığını dile getiren Çeçen, özellikle turizm, enerji ve inşaat sektörlerinde heyecanın hissedildiğini vurguladı. Yatırım ortamında ve işgücü piyasalarında aksaklıkların giderilmesi gerektiğini vurgulayan Çeçen, canlanmanın ve büyümenin reformlarla desteklenmesi gerektiğini kaydetti. Çeçen, grup olarak kriz nedeniyle beklemeye aldıkları yatırımları hayata geçirmeye başladıklarını, enerji lisanslarını realize etmeye çalıştıklarını açıkladı. Bu alanda kredi musluklarının açıldığını aktaran Çeçen, şu an ellerinde toplam 800 milyon dolar büyüklüğünde 13 enerji lisansı bulunduğunu, bunun 300 milyon dolarlık bölümünü oluşturan 5 projeyi devreye soktuklarını bildirdi.
Sanayi grubunda hala önlerini göremediklerini belirten İbrahim Çeçen, bu nedenle sanayi alanında yatırımlara mesafeli olduklarını vurguladı. Çeçen, 2010 yılında ihracata dayalı şirketlerde 2008‘in rakamlarına yaklaşmayı umut ettiklerini ifade etti.
Tuncay Özilhan: "2010‘da yeni kapasite yatırımlarına ihtiyaç yok"
Anadolu Endüstri Holding Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay Özilhan, 2009 yılının son çeyreğinde Türkiye ekonomisinin büyümesinin önemli bir gelişme olduğunu belirterek, Ocak ve Şubat aylarına ilişkin açıklanan rakamların ekonomide iyileşmeyi ortaya koyduğunu, resesyondan çıkışın kalıcı olacağını vurguladı. Toparlanmanın tüm sektörlere yayılmış olduğunu gözlemlediklerini söyleyen Özilhan, ancak bu gelişmelerin yatırım ortamı için yeterli olmadığını ifade etti. Özilhan, "Henüz rakamlar o güveni vermiyor. Hala kapasite kullanım oranları düşük. Yatırımcının yeni kapasiteye ihtiyacı yok. Kişisel olarak 2010 yılında yeni bir kapasiteye ihtiyaç duyulacağını düşünmüyorum" dedi.
Son çeyrekteki büyümenin stokları erittiğini dile getiren Özilhan, krizden çıkışta stokların yeniden oluşturulmasının önemli bir rol oynayacağını ifade etti. Özilhan, gelişmeleri tekrar stoka geçme ve büyümeye karşı hazırlık olarak yorumladı.
Otomotiv ve inşaat krize dayanıksız
Bir süre önce enerji sektörüne 2 milyar euroluk yatırımla girme kararı alan Anadolu Grubu‘nun patronu Özilhan, bazı sektörlerin krize daha dayanıklı olduğunu vurguladı. Özilhan, gıda sektörünün, ambalajlı ürünler ve hızlı tüketim mallarının bu grupta yer aldığını belirterek, otomotiv ve inşaat gibi sektörlerin ise krizden olumsuz yönde etkilendiğini dile getirdi. Kriz döneminde yatırımlarını yavaşlattıklarını anımsatan Özilhan, "Ben şunu görüyorum: 2011 yılında ekonomi trendine girecek. Ancak 2007 ve 2008 yıllarındaki gibi olmayacak. Artık canlanan, büyüyen, balonların olduğu ekonomileri göremeyeceğiz. Büyük değerlenmeler, birtakım sektörlerdeki büyümeler kolay görünmüyor" dedi.
Ahmet Nazif Zorlu: "Tedbiri elden bırakmamak lazım"
Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu, yatırımcının 2007-2008‘de kriz Türkiye gelmeyecek gibi hareket ettiğini, ancak Türkiye ekonomisinin krizden olumsuz etkilendiğini belirtti. "Türkiye krizde maalesef küçüldü ve resesyona girdi" diyen Zorlu, ekonominin son çeyrekte büyümesinin sevindirici ve umut verici bir gelişme olduğunu kaydetti. Baz etkisi nedeniyle yılın ilk çeyreğinde çift haneli bir büyüme beklediğini dile getiren Zorlu, "Bu olumlu bir gelişme. Sonraki çeyreklerde de büyüme devam edecek. Ancak tedbiri elden bırakmamak lazım. Türk milleti olarak gevşememek lazım. Büyümeyi daha sağlıklı hale getirmek için hem iş dünyası, hem de hükümet olarak çabalamalıyız" dedi.
"Olumlu seyir, yatırımların artması için yeterli değil"
Ekonominin öncü göstergelerinde yaşanan olumlu seyrin yatırımların artması için yeterli olmayacağını söyleyen Zorlu, uzun bir süre daha Türkiye‘deki ve dünyadaki gelişmelerin takip edilmesi gerektiğini vurguladı. Grup olarak gündemlerine yeni yatırım almadıklarını ifade eden Zorlu, "Mevcut yatırımlarımızda, iyileştirme çalışmaları ve yatırımları yaptık. Kapasiteleri artırdık. Bu yıl yeni yatırımı gündeme almadık. Almayacağız da" diye konuştu.
"Korkuyoruz" diyen Zorlu, krize rağmen büyüyen Çin‘in parasının değerlenmediğini hatırlattı. Türk Lirası‘nda yaşanan artışlara dikkat çeken Zorlu, "Bir bakıyorsunuz Türk Lirası değerleniyor. Türk Lirası niye değerleniyor. Yatırımcı paraya göre hesap yapıyor. Türk Lirası yükselince dengeler bozuluyor. ABD hapşırdığında bırakın nezleyi Türkiye zatürre oluyor. Cari açık artıyor. TL artıyor. Korkuyoruz" dedi.
Erdal Bahçıvan: "Birçok sektör yatırım iklimine girecek durumda değil"
Türkiye Süt, Et, Gıda Sanayicileri ve Üreticileri Birliği (SETBİR) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan Türkiye ekonomisinin geçen seneden çok daha olumlu bir sürece girdiğini söyledi. Bahçıvan, 2009 yılının son çeyreğinde yaşanan büyümenin, sürdürülebilir olmasının önemli olduğunu vurgulayarak, önümüzdeki 3, 6 ve 9 aylık süreçler içinde bunun görüleceğini kaydederek şu açıklamalarda bulundu: "Ama kabul etmek lazım ki hem dünya hem Türkiye 2009‘dan çok daha iyi bir dönemi şu an için yaşıyorlar. Ben yılın ilk çeyreğinin baz etkisiyle rekor büyümeyle biteceğini tahmin ediyorum. İkinci çeyrekte de aynı etkiyi göreceğimize inanıyorum. Ama bu yatırımlardan kaynaklanan bir büyüme mi derseniz, hayır! Ne yazık ki henüz onu söyleyecek bir noktada değiliz. Maalesef, bizim sektörümüz de dahil olmak üzere bir çok sektör yeni bir yatırım iklimini girecek durumda değil."
