Kamuoyunda uzun süredir beklenen 12. Yargı Paketi torba kanun teklifi, özellikle miras paylaşımı ve ortaklığın giderilmesi davalarında adeta devrim niteliğinde köklü değişiklikler getiriyor. İnternet arama motorlarında milyonlarca kişinin "miras hukuku değişti mi", "12. yargı paketi maddeleri neler" ve "ortaklığın giderilmesi davasında yeni düzenleme nasıl olacak" sorularını yoğun şekilde araması, bu konunun toplumsal önemini gözler önüne seriyor. Aile varlıklarının korunmasından yargı sürelerinin kısaltılmasına, yasal faiz oranlarından bilirkişi sistemine kadar hukuk sistemini baştan aşağı yenileyecek yasa teklifinin detayları büyük bir merak konusu oldu. İşte yeni yargı paketi ile ilgili en çok aranan tüm soruların yanıtları ve konuya dair tüm merak edilenler...
TBMM Başkanlığına sunulan yeni torba kanun teklifi, adalet sisteminde işleyişi hızlandıracak ve vatandaşların mağduriyetini önleyecek çok sayıda kritik madde içeriyor. Düzenlemenin en çok dikkat çeken ve arama motorlarında trend olan kısmını ise miras kalan taşınmazların satışı oluşturuyor. Bugüne kadar akrabalar arasında uzlaşılamayan ve mahkemeye taşınan ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davalarında, aile yadigarı ev, arsa ve araziler icra yoluyla değerinin çok altında yabancılara satılabiliyordu. Yeni yasa teklifiyle birlikte bu durum tamamen engelleniyor ve aile bağlarının, mal varlıklarının korunması amaçlanıyor. Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuk mahkemelerindeki dava süreçleri, bilirkişi raporları, tek hakimle görülecek davaların sınırı ve yasal faiz işletim sistemi de yeni baştan şekilleniyor. Peki, yeni torba kanun teklifi neleri değiştiriyor, kimleri etkiliyor? İşte yeni dönemde uygulanacak o kurallar...
MİRAS KALAN TAŞINMAZLARIN SATIŞI NASIL OLACAK?
Yeni yasa paketiyle birlikte, miras kalan konut, arsa ve arazi gibi taşınmazların icra kanalıyla değerinin altında yabancılara satılmasının önüne geçiliyor. Bu kapsamda, taşınmazlar için düzenlenecek ilk açık artırmaya dışarıdan katılım sağlanamayacak; ihale kapalı devre yöntemiyle sadece mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Miras yoluyla geçen taşınmazların alımında aile bireylerine öncelik tanınarak aile varlıklarının korunması amaçlanacak.
GEREKSİZ BİLİRKİŞİ RAPORU ALAN HAKİME CEZA MI VERİLECEK?
Yargılama sürelerini kısaltmayı hedefleyen paket, teknik veya özel bir uzmanlık gerektirmeyen, sadece hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvuran hakim ve cumhuriyet savcılarına yönelik disiplin işlemi getiren bir düzenleme barındırıyor. Bu tür durumlarda hakim ve savcılara uyarma cezası verilebilecek. Böylece bilirkişilik mekanizmasının yalnızca zorunlu hallerde kullanılması ve davaların daha ekonomik yürütülmesi sağlanacak.
TEK HAKİMLE GÖRÜLECEK DAVALARIN SINIRI NE KADAR OLDU?
Mahkemelerin üzerindeki iş yükünü azaltmak amacıyla idari yargıdaki yetki sınırları genişletiliyor. Alınan karara göre; konusu 486 bin Türk lirasını aşmayan iptal ve tam yargı davaları ile kamu görevlileri ve öğrencileri ilgilendiren belirli uyuşmazlıklar artık heyet yerine tek hakim tarafından hızla karara bağlanacak. Yazılı yargılama usulünün geçerli olduğu davalarda ise iki duruşma arasındaki süre üç ayı geçemeyecek.
YARGITAY BOZMA YETKİSİNE NASIL BİR SINIRLAMA GETİRİLDİ?
Yargıtay’ın bozma yetkisine de sınırlandırma getiriliyor. İstinaf kontrolünden geçmiş dosyalarda Yargıtay, bundan sonra sadece görev veya yetki gibi usul gerekçeleriyle bozma kararı veremeyecek. Bu sayede dosyaların mahkemeler arasında yıllarca gidip gelmesi engellenecek.
YASAL FAİZ ORANLARI NASIL HESAPLANACAK?
Paranın enflasyon karşısında değer kaybetmesini engellemek adına sabit yasal faiz uygulamasına son veriliyor. Sözleşmeyle faiz oranının netleştirilmediği durumlarda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) reeskont oranının yüzde 80'i temel alınarak dinamik bir faiz belirlenecek. Destekten yoksun kalma ve çalışma gücü kaybı tazminatlarında da faiz işletim sistemi değişiyor. Gelecekte elde edilmesi muhtemel gelirler üzerinden hesaplanan tazminatların faizi, artık olayın yaşandığı tarihten itibaren değil, mahkemenin karar verdiği tarihten itibaren başlatılacak.
12. YARGI PAKETİNDEKİ DİĞER ÖNEMLİ MADDELER NELERDİR?
Yeni yasal düzenlemeler kapsamında öne çıkan diğer maddeler ise şu şekilde sıralandı: İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin vazifeleri esnasında işledikleri kötü muamele suçlarında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı uygulanamayacak. Kişilerden alınan genetik veriler beraat veya takipsizlik durumunda derhal imha edilecek; diğer durumlarda ise 20 yıl sonra cumhuriyet savcısı gözetiminde yok edilecek. Adli emanete alınan dijital veriler, kararın kesinleşmesini izleyen 15 yılın ardından silinecek. İdare aleyhine hükmedilen para alacaklarında doğrudan doğruya icra takibi yapılamayacak. Hak sahipleri önce ilgili kuruma başvuracak; kurumun bir ay içinde ödeme yapmaması durumunda icra süreci başlatılabilecek.
