Yağmur çamur demeden yollara düşen, "hız" baskısı altında çalışan binlerce motokurye ve dijital emekçi için beklenen adım atıldı. Yıllardır "esnaf kurye" modeliyle güvencesiz kaldıkları gerekçesiyle tartışılan sistemde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı devreye girdi. Artık patron koltuğunda oturan "algoritmalar" değil, yasal haklar konuşacak. Hükümetin masasında olan taslak, kayıt dışılığı bitirmeyi hedeflerken, çalışanların maaş sisteminde köklü bir değişikliği de beraberinde getiriyor.
Algoritma Patronluğuna Yasal Fren
Bakanlık tarafından yürütülen kapsamlı çalışmada, dijital platformlar iki ana başlıkta ele alındı: Bilgisayar başında sanal iş üretenler ve sahada ter döken kuryeler. Hazırlık sürecinde en dikkat çeken detay ise "algoritma şeffaflığı" oldu.
Çalışanların iş alma süreçlerini yöneten, puanlayan ve bazen de cezalandıran yapay zeka algoritmalarının sınırları netleştirilecek. Çalışanın "kendi patronu olma" özgürlüğü korunarak; istediği saatte çalışma ve dinlenme hakkının "güvence altına alınacağı" vurgulandı.
"Keyfi Çıkarma" Dönemi Bitiyor
Yeni düzenleme ile platformların tek taraflı kararlarla çalışanların hesaplarını kapatmasının veya iş ilişkisini sonlandırmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Sektörde sıkça şikayet konusu olan "keyfi işten çıkarmalar" artık yasal bir zemine oturtulacak.
Çalışanların sadece iş güvencesi değil; işsizlik sigortası, sağlık sigortası ve emeklilik gibi hayati haklara erişiminin de önü açılıyor. Ayrıca sendikal haklara erişimin kolaylaştırılması için de çalışmaların sürdüğü "ifade edildi".
Prim Derdi Kaynağında Çözülecek
Sistemin en can alıcı noktası ise ödeme yöntemindeki değişiklik. Sağlık hizmetinden yararlanamayan veya emeklilik primini yatırmakta zorlanan çalışanlar için "otomatik tahsilat" modeli geliyor.
Yeni sisteme göre sosyal güvenlik primleri, çalışana ödeme yapılmadan önce doğrudan platform tarafından kesilecek ve devlete ödenecek. Böylece çalışan, maaşını aldığında sigorta yükümlülüğünü de yerine getirmiş sayılacak. Bu hamleyle hem devletin vergi kaybının önlenmesi hem de binlerce gencin sosyal güvenlik şemsiyesi altına girmesi planlanıyor.
Gözler şimdi Meclis'e gelecek düzenlemenin detaylarına ve platformların bu maliyeti fiyatlara yansıtıp yansıtmayacağına çevrildi.
