Kompleksler, kişinin yaşamında ve sosyal ilişkilerinde başarısızlığa neden olur. Çünkü bu kimseler düşük benlik saygısına sahip olduklarından, bulundukları ortama uyum sağlayamaz ve yalnızlığa itilirler. Aşağılık kompleksi yaşayan kişi kendini diğer insanlardan daha değersiz ve yeteneksiz görür. Kişi yetersizlik duygusunu çeşitli şekillerde ifade eder ve sürekli savunma mekanizmaları üretir. Bu çoğu zaman aksi bir yorumla ortaya çıkar. Mesela kendini zayıf ve başarısız gören bir kişi sürekli başarılarından ve çevresinde beğenilen biri olduğundan bahseder. Oysa iç dünyasında yalnız ve güvensizdir.
KOMPLEKSLER NASIL ORTAYA ÇIKAR?
_Kişi kendisinin yetersiz ve değersiz olduğuna inanır.
_Eksiklik duygusu ile yaşar, topluma ve insanlara kin duyar.
_Yetersizliklerini farklı şekillerde gidermeye ve telafi etmeye çalışır.
?Kendini insanlardan soyutlayarak yalnızlığa çekilir.
?İnsanların kusurları üzerine yoğunlaşır.
?Başarılı insanlara hasmane tutum içindedir.
?Mutsuz ve huzursuzdur.
?İnsanlarla ilişkilerinde göz teması kurmaktan kaçınır.
?Başarısız olmaktan korkar.
KOMPLEKSLER ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE OLUŞUR
Ailede sürekli eleştirilen, başka çocuklarla mukayese edilen ve ayıpları yüzüne vurulan çocuklarda kompleks duygusu gelişir. Bu dönem şekillenen yetersizlik şeması çocuğun ileriki yaşamını da etkiler.
Aynı şekilde, çocuğun doğuştan getirdiği özellikleri sürekli övüldüğünde de çocukta üstünlük kompleksi gelişebilir. Bu çocuk da kendini diğer çocuklardan daha üstün, daha güzel ve daha zeki biri olarak görür ve bu düşüncesini ilişkilerine yansıtır. Zira çocuğun benlik kavramı aile ve çevre tarafından şekillenir. Dolayısıyla çevrenin ve ailenin çocuğa yüklediği anlam önemlidir.
Aşağılık kompleksinde, çocuk sürekli eleştirilmiş aşağılanmıştır, üstünlük kompleksinde ise çocuk aşırı övgü bombardımanına tutulmuş ve sürekli sen en iyisin vurgusu yapılmıştır. Her iki durumda da çocukta bir kompleks duygusu gelişmektedir.
DEĞERSİZLİK DUYGUSU
Ailede değer verilmeyen ve sürekli aşağılanan bir kişi başkalarına değer vermeyi bilemez. Çünkü kişi kendine nasıl bakıyorsa topluma ve insanlara da aynı gözle bakar. Bu nedenle anne-babalar ocuklarına değer vermeli ve onların ileride birer erişkin olacağını unutmamalıdırlar.
Çocuğa değer vermek:
Çocuğa vakit ayırmak;
Ailenin ortak kararlarında çocuğun fikrini sormak;
Çocuğu olumlu ve olumsuz taraflarıyla kabul etmek;
Çocuğu anlamaya çalışmak;
Dinlerken göz teması kurmak;
Düşüncelerine saygı göstermek;
Takdir etmektir.
Aile içinde kendini değerli hissetmeyen bir çocuk ileriki yaşantısında da değersizlik duygusu yaşar ve bunu insani ilişkilerine taşır. Değersizlik duygusu yaşayan bir kişi insanların kendisinden daha üstün ve yetenekli olduğuna inandığından kendini ifade edemez ve kabuğuna çekilir.
Güvensiz bir kişi bazı insanları aşırı yerer bazılarını ise aşırı yüceltir. Yücelttikleri insanların konumuna ulaşmak istediklerinden onlara yakınlık hissederler. Fakat yakınlaştıklarında da haset beslerler. Çünkü bu insanların varlıkları ona kendi yetersizliğini hatırlatır.
Kendilerini yetersiz hisseden kişiler daha çok toplumun ön saflarında yer alan kimselere yakın olmayı bir üstünlük olarak görürler ve bu kişilerin eteğine yapışmaya çalışırlar. Fakat küçük bir kusurlarını gördüklerinde de yerden yere vurur ve yaşadıkları rahatsızlığı ortadan kaldırmaya çalışırlar.
BİRKAÇ TAVSİYE
Allah her insanı biricik ve değerli yaratmıştır. Bu nedenle kişi kendisine bir insan olarak değer vermelidir.
Değer kavramı kişinin yaptığı iyi işlerle şekillenir. Bu istidat ise her kişide vardır bu nedenle insanın kendini değersiz hissetmesi anlamsızdır.
İnsan olmak değerli olmak için yeterlidir. Bu nedenle kişinin Allah?a şükretmesi gerekir.
İnsanların eleştirileri, beklentileri, yorumları kişinin kendini değersiz hissetmesi için etken olmamalıdır. İnsan Allah?ın kendisine hangi kıstaslar ile değer verdiğini bilmeli ve buna göre davranmalıdır.
Dışarıdaki kimseler ne derlerse desinler kişinin kendisiyle ilgili düşünceleri belirleyicidir.
Hayatımızın bazı dönemlerinde beklediğimiz başarıya ulaşamayabiliriz. Bu bizim yetersiz ve değersiz olduğumuzu göstermez.
Değerli olmakla başarılı olmak eşit tutulmamalıdır. Allah?ın razı olacağı her şey değerlidir ve kişi değer kıstaslarını buna göre yeniden belirlemelidir.
