Yaz aylarının gelmesiyle birlikte memleket hasreti çeken gurbetçilerimiz sınır kapılarından akın akın giriş yapmaya başladı. Trafikte peş peşe dizilen lüks araçların üzerinde parlayan sarı plakalar ise ister istemez vatandaşın gözüne takılıyor. Almanya veya Fransa'dan gelen otomobiller standart beyaz plakalarıyla yollarda süzülürken, Hollanda'dan gelen araçların neden inatla sarı rengi tercih ettiği yıllardır kafalarda büyük bir soru işaretiydi. Oysa bu renk tercihinin ardında estetik bir tasarımdan ziyade, hayat kurtaran tarihi bir güvenlik detayı yatıyor.
1898'den bugüne uzanan asırlık serüven
Hollanda'nın plaka konusunda dünyaya öncülük eden ülkelerden biri olduğu vurgulandı. 1898 yılında bu sistemi hayata geçiren üçüncü devlet olarak kayıtlara geçen ülkede, trafiğe çıkan ilk plakanın sadece '1' rakamından oluştuğu ve Groningen'de yaşayan Bay Van Dam adına tescillendiği ifade edildi. 2 numaralı plakanın ise kardeşine verildiği aktarıldı. 1906 yılına gelindiğinde eyaletleri temsil eden harf ve rakamlardan oluşan sisteme geçilirken, 1951'de günümüzde de aşina olduğumuz 'XX-99-99' formatındaki yan kodlu mavi plakaların yollara çıktığı hatırlatıldı.
Karanlıkta yanan far korkusu ezber bozdu
1930'lu yıllarda Dr. R.A. Biegel tarafından hazırlanan raporda en kötü notu sarı plakanın almasına karşın, 1960'lardaki yeni testlerin tüm tabloyu değiştirdiği belirtildi. Dönemin Ulaştırma Bakanlığı'nın talimatıyla yapılan görünürlük testlerinde, arkadaki beyaz plakaların gece karanlığında adeta tehlike saçtığı tespit edildi. Beyaz yansıtıcı yüzeyin, karşı yönden gelen bir aracın farlarıyla karıştırılabileceği tehlikesine dikkat çekildi. Sürücülerin gece yolculuğunda öndeki aracı kendi şeritlerine giren bir otomobil gibi algılamaması için uluslararası anlaşmaların da ışığında en güvenli formülün siyah harfli sarı plaka olduğu kanıtlandı.
Sahteciliğe karşı 'GAIK' kalkanı devrede
İlk olarak 1975'te popülerleşen ve 1978'de resmen başlatılan sarı plakaya geçiş sürecinin ardından, asıl büyük devrimin 2000'li yılların başında yapıldığı kaydedildi. Şubat 2000'de devreye alınan GAIK (Kontrollü Plaka Dağıtımı ve Toplama) sistemiyle sahte plaka üreten şebekelerin oyununun bozulduğu ifade edildi. Üzerinde 'NL' ibaresi bulunan mavi şeritli yeni plakaların, kopyalamayı imkansız kılan güvenlik kodlarıyla donatıldığı aktarıldı. Ayrıca muayene istasyonlarına giden eski model araçların plakalarının da bu yeni nesil sarı versiyonlarla sökülüp değiştirildiği bildirildi.
Gözler şimdi akıllı otonom araç çağında otomotiv teknolojilerinin, plaka güvenlik standartlarında yeni bir global devrime yol açıp açmayacağında.
