Çalışma hayatında uzun süredir gündemde olan esnek ve hibrit çalışma modeli için yeni dönem başladı. Yapılan düzenlemeyle mesainin bir bölümünün ofiste, kalan bölümünün ise uzaktan yürütülmesinin önü açıldı.
Yeni modelin özel sektörün yanı sıra kamu alanında da uygulanması hedeflenirken, çalışanların sosyal haklarının korunacağı ve kazançlarında kesinti yapılmayacağı belirtildi.
HANGİ ESNEK ÇALIŞMA MODELLERİ UYGULANACAK?
Yeni çalışma düzeninde farklı modellerin uygulanabilmesinin önü açılıyor. Uzaktan çalışmada iş tamamen ev, kafe veya benzeri ofis dışı mekanlardan yürütülebilecek. Hibrit çalışma modelinde ise haftanın belirli günleri ofiste, diğer günleri evden çalışılabilecek.
Esnek saat uygulamasında çalışan, işe başlama ve bitiş saatlerini işverenle yaptığı anlaşmaya göre düzenleyebilecek. Dönemsel çalışma belirli ve çoğunlukla kısa süreli dönemleri kapsarken, yarı zamanlı çalışma tam zamanlı pozisyonlara göre daha az süreyle gerçekleştirilecek.
Sıkıştırılmış haftalarda ise haftalık çalışma süresi daha az sayıdaki güne dağıtılarak tamamlanabilecek.
Özellikle kadınların iş gücünde kalması ve iş-aile dengesini kurabilmesi, modelin gerekçeleri arasında gösteriliyor. Düşen doğurganlık oranlarının da dikkate alındığı belirtilirken, genç çalışanların daha esnek çalışma imkanlarına ilgi gösterdiği ifade ediliyor.
MESAİ SAATLERİ NASIL DEĞİŞECEK?
Esnek çalışma modelinde haftalık yasal çalışma süresinin korunması öngörülüyor. Bu kapsamda mesai saatleri 07.00-16.00 veya 12.00-21.00 şeklinde yeniden düzenlenebilecek.
Haftalık çalışma planı ise "4 gün ofis, 2 gün evden çalışma" gibi farklı modeller üzerinden oluşturulabilecek. Hangi gün ve saatlerde çalışılacağı çalışan ile işverenin karşılıklı mutabakatıyla belirlenecek.
Düzenlemeyle çalışma süresinin kısaltılmasına ilişkin mevcut taslakta bir hüküm bulunmadığı, 45 saatlik haftalık yasal çalışma süresinin korunacağı aktarıldı.
Çalışanların maaşlarında kesinti yapılmayacağı, esnek çalışma nedeniyle sosyal hakların da kaybedilmeyeceği belirtildi. "Çalışmada süreklilik" ilkesi kapsamında esnek çalışanların tam zamanlı çalışanlarla aynı sosyal haklardan yararlanmaya devam etmesi hedefleniyor.
Prim günleri, analık yardımları ve kıdem haklarına erişimin korunması, ayrımcılığa karşı denetimlerin ise sıkılaştırılması planlanıyor.
KAMUDA VE ÖZEL SEKTÖRDE SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?
Kamuda uygulanacak esnek çalışma düzenlemesinin memurları değil, kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanları kapsayacağı belirtildi. Kamu kurumlarında günün en az 5 saatini kapsayan "çekirdek zaman" uygulaması getirilecek.
Çekirdek zaman içerisinde kurumda bulunmak zorunlu olacak. Bunun dışındaki esnek zaman diliminde ise mekan bağımsız çalışma imkanı sağlanabilecek. Günlük 8 saatlik kamu mesaisi korunurken, işe giriş saatleri 2 saat öne çekilebilecek veya çıkış saatleri 3 saat sonraya esnetilebilecek.
Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nin 9. maddesinde yapılan değişiklikle hibrit çalışma da mevzuata işlendi. Çalışanın hangi günler ofiste, hangi günler uzaktan çalışacağı iş sözleşmesinde açık şekilde yer alacak.
Çalışanların çalışma düzeninde değişiklik yapılmasına ilişkin taleplerini yazılı olarak iletmesi gerekecek. İşveren ise bu taleplere 30 gün içinde yanıt verecek. Mevcut iş sözleşmelerinin de yeni kriterlere göre yenilenmesi öngörülüyor.
2027-2029 Orta Vadeli Program'da da yer alan esnek çalışma modelinin, çalışan lehine düzenlemeler içermesi nedeniyle geçmişte uzaktan çalışma uygulamalarından kaynaklanan işçi-işveren davalarına da etkisinin olabileceği belirtiliyor. Davaların niteliğine göre hukuki süreçlerin bundan etkilenebileceği kaydediliyor.
