Şakir Yücetürk /İstanbul
Soru: Hangi hayvanlardan kurban kesilir? Geyik ve ceylan eti yenildiği halde kurban olmaz mı? Balık kurban edilir mi?
Cevap: Kurbanlar yalnız koyun, keçi, deve ve sığır cinsi hayvanlardan kesilebilir. Manda da sığır cinsinden sayılır. Bunların erkekleri ile dişileri eşittir. Bununla birlikte koyun cinsinin erkeğini kurban etmek daha faziletlidir. Keçinin erkeği ile dişisi kıymetçe müsavi olursa dişisini kurban etmek daha faziletlidir. Devenin veya sığırın erkeği ile dişisi et veya kıymet bakımından aynı olurlarsa dişisini kurban etmek daha faziletlidir. (el- Kâsâni, Bedais Sanai: 5/69-80, el-Meydani, el- Lübab: 3/ 265.İbn-i Abidin, Reddü’l Muhtar 5/226 v.d.Zeylâi et-Tebyin 6/7 İbnü’l – Humam, Fethü’l Kadir: 8/76 Ö.N. Bilmen İslam İlmihali: 410)
Geyik, ceylan, yaban sığırı gibi yabani hayvanlar ile tavuk, horoz, kaz gibi evcil hayvanlar kurban edilemezler. Bu hayvanlardan herhangi birini kurban niyetiyle kesen haram işlemiş olur. Çünkü bunda Mecusilere benzeyiş vardır. ( Ö. Nasuhi Bilmen B. İslam İlmihali sf: 411
Balığın kurban edildiğine dair hiçbir devirde rastlanmamıştır.
Koyun ve keçi ya birer yaşını geçmiş bulunması veya koyunların 6 aylık olduğu halde birer yaşında imiş gibi gösterişli olmalıdır. Peygamberimiz Efendimiz (s.a.v.) buyurmuştur ki: “Koyun cinsinden kurban olarak cezea yeterlidir.” ( ibn-i Mâce Edahi 7 Ahmed bin Hambel, Müsned: 6/ 368)
“Cezea” bir yaşını tamamlamamış koyun manasına geldiği gibi, altı ayını doldurmuş fakat bir yaşındaki koyunlar gibi gösterişli olan kuzuyu da ifade eder.
Cezea sığır nev’inde 3, deve cinsinde 5 yaşına basmış hayvan demektir. (eş-Şevkani, Neylü’l Evtâr, 4/ 350) Bu sebeple deve 5 yaşını, sığır 2 yaşını bitirmiş olunca kurban edilebilir.
Bir koyun veya keçi bir kişi için kurban kesilebilir.
Bir deve veya sığır ise birden 7 kişiye kadar kurban kesilebilir. Hz. Cabir’den (r.a. ) rivayet edilmiştir: Hudeybiye’de Rasulullah (s.a.v.) Efendimiz ile birlikte kurban kestik. Deveyi de sığırı da 7 kişi için kurban kestik. ( Müslim, Hacc 352) Ancak ortaklardan her birinin Müslüman olup bu hayvanın yedide birine malik bulunması ve kendi hissesini Allah rızası için kesecek olması şarttır.
Sema Doğan / Manisa
Soru: Ortaklaşa büyük baş hayvanı kurban etmeye karar veren kişilerin 3,5 ya da 7 kişi olarak tek rakamlı olması gerekir diyenle var. 2, 4, 6 gibi çift sayı olsa kurban olmaz mı?
Ortaklardan birisi kurban niyetiyle değil de et almak için ortaklığa karışsa bunu da söylese diğer ortakların durumu ne olur?
Kurbanı kesen zata kurban uzuvlarından kesim ücreti verilebilir mi?
Adak, Akika , Udhuyye ve nafile kurbanlar için aynı büyükbaş hayvana ortak olunabilir mi?
Cevap: Ortaklardan sığır eti için ortak olan varsa ve bu biliniyorsa, hiçbirinin kurbanı caiz olmaz. Ortaklardan birinin veya bir kaçının ölmesi veya bunaması kurbana zarar vermez.
Bir sığıra 3, 5, 7 kişi gibi tek rakamlı olacak şartı aranmaz, böyle bir şart yoktur. 2, 3, 6 kişi gibi çift sayı da olabilir; böyle olmasının kurbana zararı yoktur.
Kurban sadece eti değil, tüm beden kurban olduğundan, etiyle, derisiyle sakatatlarıyla kurban sayılır. Bunlardan hiçbirisi:
Kesim,
Ayırım,
Dağıtım ücreti gibi yerlere karşılık olarak verilemez. Ortak kesilen kurbanlarda, hissedarlardan her birinin kurbanlarını kurban maksadıyla kesmiş olmaları gerekir. Ortakların her birinin ibadet niyetiyle katılmış olmaları kaydıyla bir kısmı udhuyye, diğer bir kısmı ise adak, akika, nafile kurbanı olarak niyet edebilirler. (Kasani, Bedayi: C/4 Sf: 71)
