‘‘Kıbrıslı Rumların Akdeniz‘de sondaja tek taraflı olarak başlaması birleşme müzakerelerine zarar veriyor‘‘
Uluslararası Kriz Grubu, Kıbrıslı Rumların Akdeniz‘de tek yanlı olarak gaz sondajına kalkışmasının kapsamlı çözüm müzakerelerine zarar verdiği uyarısında bulundu.
Brüksel merkezli düşünce kuruluşunun ‘‘Afrodit‘in hediyesi: Kıbrıs Gazı Yeni Bir Diyaloğu Ateşleyebilir mi?‘‘ başlıklı raporunda, ‘‘Akdeniz‘de keşfedilen doğalgaz yataklarını adanın bölünmüş iki toplumunu birbirinden daha da uzaklaştırıyor. Ancak Türkiye dahil tüm taraflar gazın kullanılması ve nakli konusunda bir diyalo?a girebilirlerse bu herkese zenginlik getirecek bir fırsat olabilir‘‘ denildi.
Raporda, ‘‘BM arabuluculuğunda yürütülen görü?meler ilerlemezken, Kıbrıs sorununun çözümü uzak gözüküyor. Gazın önemli miktarda gelir getirmesi on yıl sürebilir ve adanın statüsü çözülmeden gazın çıkarılması maliyetleri arttıracak ve büyük petrol şirketlerinin yatırımlarını kısıtlayacaktır. Halihazırda gaz aramaları devam ederken, taraflar karşılıklı avantaj sağlamak ve gerginlikleri önlemek amacıyla bağımsız güven arttırıcı adımlar atmalılar. Adadaki iki taraf da çıkardıkları hidrokarbon kaynaklarının gelirlerini paylaşmalı ve ortak kullanım ve dağıtımı tartışmak üzere bir danışma komisyonunda anlaşmalı‘‘ ifadesi kullanıldı.
Uluslararası Kriz Grubu‘nun Türkiye/Kıbrıs Proje Direktörü Hugh Pope, ‘‘Doğu Akdeniz‘deki doğalgazın kullanımı için ortak bir yaklaşım herkese yarar getirir, ancak tek taraflı davranışlar karın azalması, gerilimin artması ve mevcut projeleri sekteye uğratacak gecikmeler olması anlamına gelir. Ayrıca tüm Kıbrıslılar için çabuk ve gerçek ekonomik kazancı sağlayacak olan gelecekteki gaz gelirleri değil, Kıbrıs sorununun çözümüdür‘‘ dedi.
Düşünce kuruluşunun raporunda, ‘‘Rum yönetiminin sondaja tek taraflı olarak başlaması, doğal kaynakları paylaşma teminatını ihlal ediyor ve zaten kırılgan olan yeniden birleşme müzakerelerine zarar veriyor. Kıbrıslı Rumların gelecekte gaz gelirlerini paylaşmaya ilişkin muğlak vaatleri, KKTC‘yi tatmin etmiyor‘‘ tespiti yapıldı.
Raporda Türkiye‘ye Kıbrıslı Rumlarla diyalog kurması tavsiye edilerek ‘‘Türkiye‘ye do?algaz boru hattı projesi, Ankara‘yı Kıbrıslı Rumlarla işbirliği yapmanın yararı konusunda ikna edebilir‘‘ görüşü savunuldu.
Akdeniz‘deki gazın en ekonomik seçenek olan boru hattıyla Türkiye‘ye taşınması yerine sıvılaştırılarak ihraç edilmek istenmesi halinde maliyetin artacağı, gecikmeler yaşanacağı ve Kıbrıs sorununun çözülmemesi nedeniyle petrol şirketlerinin bu riski almaktan kaçınabileceği belirtilen raporda, bu nedenle taraflara çözüme odaklanmaları ve güven artırıcı hamleler yapmaları tavsiye edildi.
Raporda, Rumlara denizdeki hidrokarbon kaynaklarından sağlanacak gazın veya net gelirinin yüzde 20‘sini KKTC‘yle paylaşma güvencesi vermeleri ve bu oranın adanın kuzeyindeki sondaj çalışmalarında da elde edilecek muhtemel gelirler için de geçerli olması ve bu paylaşımın BM gözetiminde bir anlaşmayla güvence altına alınması istendi.
