Fransa'da 2018 yılında akaryakıt vergilerine tepki olarak başlayan Sarı Yelekliler hareketi, ülkenin en geniş katılımlı toplumsal protestolarından birine dönüştü. Hayat pahalılığı, vergi politikaları ve alım gücü üzerinden büyüyen eylemler, Paris başta olmak üzere çok sayıda kentte gerçekleştirildi.
Fransa'da 17 Kasım 2018 tarihinde başlayan Sarı Yelekliler protestoları, ekonomik taleplerle ortaya çıkan bir halk hareketi olarak tarihe geçti. Fransızca adı Gilets Jaunes olan hareket, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan ve ulaşım için otomobile bağımlı olan vatandaşların akaryakıt vergilerine yönelik tepkisiyle büyüdü. Başlangıçta sosyal medya üzerinden örgütlenen gösteriler, ilerleyen haftalarda ülke genelinde hükümet politikalarının protesto edildiği eylemlere dönüştü.
Sarı Yelekliler kimdir?
Sarı Yelekliler, Fransa'da ekonomik ve sosyal talepler doğrultusunda bir araya gelen göstericilerin oluşturduğu toplumsal harekettir.
Hareketin katılımcıları arasında işçiler, emekliler, küçük işletme sahipleri, dar gelirli vatandaşlar ve kırsal bölgelerde yaşayan kişiler bulunuyordu.
Geleneksel siyasi partilerden ve sendikalardan bağımsız biçimde ortaya çıkan hareket, sosyal medya aracılığıyla geniş kitlelere ulaştı. Protestoların başlangıcında merkezi bir yönetim yapısı veya bütün katılımcıları temsil eden tek bir lider bulunmuyordu.
Sarı Yelekliler hareketi neden başladı?
Protestoların temelinde Fransa hükümetinin akaryakıt vergilerini artırma planı yer alıyordu.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron yönetimi, fosil yakıt tüketimini azaltmaya yönelik çevre politikaları kapsamında yeni vergi düzenlemeleri hazırladı.
Özellikle işe gitmek ve günlük ihtiyaçlarını karşılamak için otomobil kullanmak zorunda olan vatandaşlar, akaryakıt maliyetlerinin artmasına karşı çıktı.
17 Kasım 2018'de ülke genelinde düzenlenen gösterilerde yollar, kavşaklar ve bazı ulaşım noktaları protestocular tarafından kapatıldı.
Sarı Yelekliler neden sarı yelek giyiyor?
Hareketin adı, göstericilerin kullandığı fosforlu sarı güvenlik yeleklerinden geliyor.
Fransa'da sürücülerin araçlarında bulundurmak zorunda olduğu bu yelekler, trafik kazası veya araç arızası gibi durumlarda görünürlüğü artırmak amacıyla kullanılıyor.
Kolay ulaşılabilen ve belirli bir siyasi partiyle özdeşleşmeyen sarı yelekler, protestoların ortak sembolü haline geldi.
Sarı Yelekliler ne istiyor?
Hareketin talepleri zaman içerisinde akaryakıt vergilerinin kaldırılmasının ötesine geçti.
Öne çıkan talepler arasında akaryakıt vergilerinin düşürülmesi, asgari ücretin artırılması, emeklilerin alım gücünün korunması, sosyal yardımların iyileştirilmesi ve vergi yükünün daha adil dağıtılması bulunuyordu.
Bazı göstericiler, servet vergisinin yeniden uygulanmasını ve vatandaşların doğrudan referandum başlatabilmesini sağlayacak düzenlemeleri savundu.
Macron'un istifasını isteyen gruplar da protestolara katıldı. Ancak hareket içindeki bütün katılımcılar aynı siyasi talepleri paylaşmıyordu.
Sarı Yelekliler hareketinin lideri kim?
Sarı Yelekliler hareketinin bütün katılımcılar tarafından kabul edilmiş tek bir lideri bulunmuyordu.
Protestoların yayılmasında sosyal medya kampanyaları etkili oldu. Akaryakıt fiyatlarına karşı internet üzerinden imza kampanyası başlatan Priscillia Ludosky ve gösteri çağrılarında bulunan Éric Drouet, hareketin ilk döneminde tanınan isimler arasındaydı.
Farklı bölgelerdeki eylemciler, kendi grupları ve sosyal medya ağları üzerinden organizasyonlar gerçekleştirdi.
Fransa'da Sarı Yelekliler protestolarında neler yaşandı?
2018'in son aylarında Paris ve diğer büyük şehirlerde düzenlenen gösterilerde polisle bazı protestocular arasında çatışmalar yaşandı.
Başkent Paris'teki Şanzelize Caddesi ve Zafer Takı çevresi, protestoların öne çıkan noktaları oldu.
Bazı eylemlerde araçlar ateşe verildi, iş yerleri zarar gördü ve çok sayıda kişi gözaltına alındı. Polis müdahaleleri sırasında yaralanan göstericiler de oldu.
Hükümet, artan tepkilerin ardından 2019 yılı için planlanan akaryakıt vergisi artışını iptal etti.
Sarı Yelekliler hareketi sona erdi mi?
2018'de başlayan kitlesel protestolar, sonraki yıllarda daha düşük katılımlı gösterilerle devam etti.
2022 yılında hareketin dördüncü yıl dönümünde Paris'te yeniden protestolar düzenlendi. Göstericiler, alım gücü, sosyal adalet ve vatandaşların referandum hakkı gibi taleplerini sürdürdü.
Sarı Yelekliler, Fransa'daki hayat pahalılığı ve ekonomik eşitsizlik tartışmalarında etkisi devam eden toplumsal hareketlerden biri olarak anılıyor.
