Emeklilik sisteminde yeni bir reform yapılıp yapılmayacağı, çalışma hayatındaki en sıcak başlıklar arasında yer alıyor. Milyonlarca vatandaş, EYT'yi kıl payı kaçırdıktan sonra umudunu kademeli emeklilik ihtimaline bağladı. Kamuoyunda ve sosyal medyada sıkça gündeme gelen erken emeklilik yolları, yaş ve prim günü tablosu hakkındaki gelişmeler yakından takip ediliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı cephesinden gelecek olası açıklamalar beklenirken, mevcut yasalar çerçevesinde erken emekli olmanın avantajları da sıkça araştırılıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI, YENİ BİR DÜZENLEME VAR MI?
Vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında yeni bir yasal düzenleme ihtimali geliyor. Şu an için hükümet kanadından ya da ilgili bakanlıklardan Meclis'e sunulan resmi bir kademeli emeklilik yasa teklifi bulunmuyor. Zaman zaman çeşitli formüller tartışılsa da resmi bir adım atılmadı. Bu sebeple sigortalılar için mevcut yasalardaki emeklilik şartları geçerliliğini koruyor. Olası bir reform hayata geçerse, sigortalılık süresi, yaş ve prim gün sayısı gibi kriterlerin sil baştan düzenlenmesi bekleniyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK NEDİR, KİMLERİ KAPSIYOR?
Kademeli emeklilik, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının ve istenen prim gün sayısının aşamalı olarak uygulanmasını ifade ediyor. Özellikle 3 Mart 2023'te çıkan EYT yasasından sadece birkaç gün veya birkaç ayla yararlanamayan çalışanlar, bu sistemin devreye girmesini talep ediyor. Böyle bir sistem uygulandığında, 1999 yılından sonra iş hayatına atılanlar için daha adil bir geçiş süreci planlanıyor.
EYT SONRASI ERKEN EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?
Yeni bir yasa çıkmasa da mevcut sosyal güvenlik sistemi bazı vatandaşlara erken emeklilik kapısını aralıyor. Ağır işlerde çalışanlar için yıpranma payı, engelli bireyler için vergi indirimi veya malulen emeklilik gibi seçenekler devrede kalmaya devam ediyor. EYT kapsamında ise 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlarda yaş şartı tamamen kalktı. Bu kapsama giren 4A (SSK) çalışanlarının 5000 ile 5975 gün arasında prim ödemesi, kadınların 20, erkeklerin ise 25 yıllık sigortalılık süresini doldurması gerekiyor.
KADINLARDA VE ERKEKLERDE ERKEN EMEKLİ OLMANIN YOLLARI NELER?
Mevcut yasalar kadın ve erkek çalışanlara prim günlerini artırma ya da sigorta başlangıcını geriye çekme imkanı sunuyor. Kadın çalışanlar, sigorta başlangıcından sonra dünyaya gelen çocukları için doğum borçlanması yapabiliyor. En fazla 3 çocuk için geçerli olan bu hak sayesinde kadınlar, 6 yıla kadar (2160 gün) fazladan prim kazanabiliyor. Bu imkan 4A, 4B (Bağ-Kur) ve 4C (Emekli Sandığı) çalışanlarının tamamını kapsıyor.
Erkek çalışanlar ise askerlik borçlanması ile avantaj sağlıyor. Eğer askerlik görevi, kişinin ilk defa sigortalı olduğu tarihten önce yapılmışsa, askerlik borçlanması sigorta başlangıç tarihini geri çekiyor ve emeklilik yaşını öne alıyor. Askerlik, sigorta başlangıcından sonra yapılmışsa sadece eksik prim günlerini tamamlamaya yardımcı oluyor. Ayrıca Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) içinde en az 10 yıl kalıp 56 yaşını tamamlayanlar da ek bir emeklilik geliri elde etme şansına sahip.
