Yapılan ekonomik analizler, maaşlara yansıtılan zamların sadece ileriye dönük bir koruma sağladığını, geçmiş altı ay boyunca günbegün eriyen satın alma gücünün (reel kaybın) ise vatandaşın cebinden kalıcı olarak çıktığını gösteriyor.
Dünya Gazetesi'nden Naki Bakır'ın makroekonomik analizine göre, zam oranları ile enflasyon arasındaki kısır döngü çarpıcı bir tablo ortaya koydu.
Emeklinin Cebi "Ekonomik İllüzyon" ile Eridi
Temmuz ayında SSK ve BAĞ-KUR emeklilerine, geçmiş altı ayın enflasyonu olan %17,76 oranında zam yapıldı ve en düşük emekli aylığı 23.552 TL'ye yükseltildi. İlk bakışta bu oran enflasyonun tam karşılığı gibi görünse de, uzmanlar durumu bir çeşit "ekonomik illüzyon" olarak tanımlıyor.
Ocak ayı başında 20.000 TL maaş alan bir emeklinin aylığı, enflasyon karşısında aydan aya eriyerek haziran sonunda reel olarak 16.985 TL'ye kadar düştü.
-
Altı ayda toplam 120.000 TL maaş alan bu emeklinin eline geçen paranın reel değeri sadece 107.365 TL oldu.
-
Emeklinin mutfağından ve pazar filesinden eksilen net tutar ise 12.635 TL olarak hesaplandı.
Bu tablo, 20.000 TL aylık alan bir vatandaşın neredeyse 20 günlük gelirinin hiç harcanamadan enflasyon çarklarında buharlaştığı anlamına geliyor. Ocak ayında 30.000 TL maaş alan bir emeklinin altı aylık toplam kaybı ise 18.953 TL'yi buldu. Yeni yapılan zam, geçmiş aylardaki bu erimeyi geriye dönük olarak tazmin etmiyor.
Memurlar İlk Yarıda "19 Gün Bedavaya" Çalıştı
Memur ve memur emeklileri ise temmuz ayında toplu sözleşme zamlarına eklenen enflasyon farkı ile birlikte %13,52 oranında zam alabildi. Bu oran, son altı aylık enflasyonun bile gerisinde kalarak memur maaşlarının reelde ocak ayındaki seviyesinin de altına düşmesine neden oldu.
Yılın ilk yarısına 60.000 TL maaşla başlayan bir memurun cebindeki paranın 6 aylık erime kronolojisi şu şekilde gerçekleşti:
-
Ocak: %4,84 enflasyonla reel değer 57.230 TL'ye düştü (Kayıp: 2.770 TL)
-
Şubat: Alım gücü 55.585 TL'ye geriledi (Kayıp: 4.415 TL)
-
Mart: Reel maaş 54.527 TL'ye indi (Kayıp: 5.473 TL)
-
Nisan: Yüksek enflasyon atağıyla maaş 52.339 TL'ye çakıldı (Kayıp: 7.661 TL)
-
Mayıs: Alım gücü 51.459 TL'ye geriledi (Kayıp: 8.541 TL)
-
Haziran: Maaşın reel değeri 50.955 TL ile en dip noktayı gördü (Aylık kayıp: 9.045 TL)
Altı ay boyunca kâğıt üzerinde toplam 360.000 TL alan bu memurun parasının piyasadaki gerçek karşılığı 322.095 TL oldu. Memurun cebinden uçup giden tutar tam 37.905 TL olarak kayıtlara geçti. Uzmanlara göre bu durum, bir memurun 6 aylık dilimde tam 19 gün bedavaya çalıştığını gösteriyor.
Aynı oranda zam alan memur emeklileri de benzer bir kayıp yaşadı. Ocak ayında 35.000 TL aylık alan bir memur emeklisinin altı aylık süreçte kalıcı olarak kaybettiği tutar 22.111 TL oldu.
Uzmanların Ortak Görüşü: Yapılan zamlar geçerli olduğu ayın daha ilk gününden itibaren enflasyonla yeniden erime sürecine giriyor. Sabit gelirliler, maaşları kağıt üzerinde artsa da enflasyonun arkasından koşmaya ve geçmişin faturasını ceplerinden ödemeye devam ediyor.
