Emeklilerin yeni dönemde alacağı maaş zammına ilişkin beklentiler gündemdeki yerini koruyor. Enflasyon farkının yanı sıra refah payı ve seyyanen zam seçenekleri de değerlendirilirken, artışın hangi kriterlere göre yapılacağı merak ediliyor. Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, olası zam düzenlemesine ilişkin değerlendirmelerinde yaş ve prim gün sayısının öne çıkabileceğini belirtti. Yılmaz'ın paylaştığı hesaplamalarda hem en düşük emekli aylığı hem de daha yüksek maaş alanların gelirlerinde uygulanabilecek farklı artış seçenekleri dikkat çekti. Ancak konuşulan rakamların henüz kesinleşmiş bir karar değil, olası zam senaryoları olduğu vurgulandı.
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 33 BİN TL OLACAK MI?
Emin Yılmaz'ın değerlendirmesinde en dikkat çekici başlıklardan biri en düşük emekli aylığına yönelik beklentiler oldu. Mevcut 23 bin 552 TL seviyesindeki taban aylığın yüzde 10 enflasyon farkıyla yaklaşık 26 bin TL'ye ulaşabileceğini belirten Yılmaz, bunun üzerine ilave bir artış yapılabileceğini ifade etti.
Kulislerde 4 bin, 5 bin, 6 bin ve 7 bin TL seviyelerinde ek zam seçeneklerinin konuşulduğunu aktaran Yılmaz, bu hesaplamalar doğrultusunda en düşük emekli aylığının 30 bin TL'nin üzerine çıkabileceğini değerlendirdi. Bazı senaryolarda 30 bin ile 33 bin TL, farklı hesaplamalarda ise 30 bin ile 35 bin TL aralığının gündeme geldiğini belirtti.
Yılmaz, özellikle taban aylığın altında gelir elde eden emekliler için seyyanen zam seçeneğinin önem taşıdığını söyledi. Verdiği bilgilere göre 5 milyon 17 bin emekli, mevcut 23 bin 552 TL'lik taban aylığın altında gelir elde ediyor. Bu gruba yönelik doğrudan ilave artış yapılması ihtimali üzerinde duruluyor.
EMEKLİ ZAMMINDA YAŞ VE PRİM GÜNÜ FORMÜLÜ
En düşük emekli aylığının üzerinde maaş alanlar için farklı bir artış sisteminin uygulanabileceğini belirten Yılmaz, refah payının kademeli olarak hesaplanabileceğini dile getirdi. Olası formülde yüzde 5, yüzde 10, yüzde 15 ve yüzde 20 olmak üzere dört ayrı artış diliminin değerlendirilmesi bekleniyor.
Bu sistemde emeklilerin yalnızca mevcut maaşlarına göre değil, yaşlarına ve çalışma hayatları boyunca ödedikleri prim günlerine göre de sınıflandırılması gündeme gelebilir. Yılmaz, 3 bin 600 gün prim ödeyenlerle 9 bin, 10 bin veya 11 bin gün prim ödeyenlerin aynı oranda refah payı almamasının mümkün olduğunu ifade etti.
Yaş kriterinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirten Yılmaz, Cumhurbaşkanı tarafından yapılan açıklamalarda yaş ve prim ifadelerinin kullanılmasına dikkat çekti. Bu iki kriterin birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı hesaplanacağı ise henüz netlik kazanmış değil.
54 YAŞ ALTI VE 66 YAŞ ÜZERİ İÇİN FARKLI ZAM SENARYOSU
Yılmaz'ın değerlendirmesinde yaş gruplarına göre uygulanabilecek refah payı oranları da yer aldı. Olası hesaplamaya göre 54 yaşın altındaki emekliler için yüzde 5, 55-59 yaş aralığındakiler için yüzde 10, 66 yaş üzerindeki emekliler için ise yüzde 20 oranında refah payı gündeme gelebilir.
Bu oranların kesinleşmiş bir düzenleme olmadığına dikkat çekilirken, yaş gruplarının ve sınırlarının farklı şekilde belirlenebileceği de ifade ediliyor. Yılmaz'ın üzerinde durduğu formülde yaş ve prim gününden kaynaklanan oranlar karşılaştırılarak emeklinin daha yüksek artış sağlayan dilime dahil edilmesi ihtimali bulunuyor.
Böyle bir sistemin uygulanması halinde uzun yıllar çalışarak yüksek prim ödeyenler ile ileri yaştaki emeklilerin zam hesaplamalarında farklı sonuçlar ortaya çıkabilir.
72 YAŞINDAKİ EMEKLİNİN MAAŞI 46 BİN 200 TL'YE ÇIKABİLİR
Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, olası zam sisteminin nasıl sonuç verebileceğini örnek hesaplamalarla anlattı. İlk örnekte 5 bin 100 prim günü bulunan, 72 yaşındaki ve 35 bin TL maaş alan bir emekliyi değerlendirdi.
Bu kişinin maaşına yüzde 10 enflasyon farkı eklendiğinde 3 bin 500 TL artış oluşuyor. Böylece emeklinin aylığı 38 bin 500 TL'ye yükseliyor. Prim gün sayısı üzerinden yüzde 10'luk refah payı dilimine girebilecek olan emekli, yaşı nedeniyle yüzde 20'lik dilimden de yararlanabilir.
Yılmaz'ın değerlendirdiği senaryoda yüksek olan yüzde 20'lik oranın uygulanması durumunda 38 bin 500 TL üzerinden 7 bin 700 TL ilave artış hesaplanıyor. Bu durumda söz konusu emeklinin maaşı 46 bin 200 TL seviyesine ulaşabiliyor.
7 BİN 100 PRİM GÜNÜ OLAN EMEKLİYE YÜZDE 15 HESABI
Yılmaz'ın ikinci örneğinde ise 7 bin 100 prim günü bulunan ve 51 yaşındaki bir emeklinin maaş hesabı ele alındı. Bu kişinin prim gün sayısına göre yüzde 15, yaşına göre ise yüzde 5'lik refah payı diliminde değerlendirilebileceği belirtildi.
İki kriterden daha yüksek olan oranın esas alınması halinde yüzde 15'lik artışın uygulanabileceği ifade edildi. Bu yaklaşım, çalışma hayatı boyunca daha fazla prim ödeyen emeklilerin ilave zamdan daha yüksek oranda yararlanabileceği ihtimalini ortaya koyuyor.
Öte yandan 9 bin prim gününe ulaşan emeklilerin yüzde 20'lik refah payı dilimine girebileceği yönünde de değerlendirmeler bulunuyor.
DÜŞÜK PRİM GÜNÜ OLAN EMEKLİLER NE KADAR ZAM ALACAK?
Olası zam formülünde hem yaş hem de prim gün sayısı düşük olan emeklilerin daha sınırlı artış alabileceği değerlendiriliyor. Özellikle 3 bin 600 prim günü bulunan ve yaş kriterinde de düşük dilimde yer alan kişilerin yüzde 5'lik refah payı seçeneğiyle karşılaşabileceği belirtiliyor.
Buna karşılık prim gün sayısı yüksek olan veya ileri yaş grubunda bulunan emeklilerin daha yüksek oranlı artıştan yararlanması mümkün olabilir. Ancak sistemin nasıl uygulanacağı, hangi yaş sınırlarının esas alınacağı ve prim günlerinin hangi aralıklara ayrılacağı henüz belli değil.
Emeklilerin maaşlarına yapılacak zamla ilgili kesin kararın açıklanması beklenirken, 30 bin-33 bin TL taban aylık senaryosu ve yüzde 20'ye ulaşabilecek refah payı hesaplamaları gündemdeki yerini koruyor. Şimdilik paylaşılan rakamların tamamı olası düzenleme senaryolarına dayanıyor.





