Milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren maaş hesaplamalarında süreç değişiyor. Artık emekli olmak, çalışma hayatına veda etmek anlamına gelmiyor; aksine özellikle yüksek maaşlılar için yeni bir kazanç kapısına dönüşüyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun'un paylaştığı son veriler, aynı işi yapan emekli ile normal çalışan arasındaki uçurumu gözler önüne serdi. Emekli bir çalışanın işçi haklarının kesinlikle ortadan kalkmadığına dikkat çekilirken, bordrolara yansıyan rakamlar dikkat çekti.
ASGARİ ÜCRETTEKİ GİZLİ MAKAS
Maaş bordrolarındaki dikkat çeken detay asgari ücret kaleminde ortaya çıktı. Normal şartlarda uygulanan rakam ile emeklinin cebine giren tutar arasındaki farkın nedeni netleşti. Uzman isim bu durumu, "Asgari Ücret 28.075 TL’dir ancak emekli çalışanlarda Asgari Ücret 30.18,16 TL’dir" ifadeleriyle aktardı. Aradaki bu farkın sırrı ise prim kesintilerinde gizli. Sistemdeki teknik işleyişi detaylandıran Erdursun, "Emekli çalışandan işsizlik primi kesilmez. Sigorta primi oranı daha düşüktür. Asgari ücrette brüt sabit olduğu için fark otomatik ortaya çıkar." şeklinde konuştu.
TAVANDAN ÖDEYENLERE 18 BİN LİRA FARKI
Brüt ücret üzerinden anlaşılan iş sözleşmelerinde asıl büyük avantajın yüksek maaşlı grupta olduğu kaydedildi. Gelir skalası yükseldikçe çalışanın eline geçen net paranın katlandığı ifade edilirken, Erdursun "Emekli olduktan sonra brüt ücretle çalışanların ücret avantajı vardır. Brüt ücret aynı olsa bile kesinti yapısı değiştiği için net maaş ciddi şekilde farklılaşır" diyerek gelir planlamasının önemine işaret etti.
Konunun sadece asgari ücretle sınırlı kalmadığını vurgulayan Erdursun, bordrolardaki sıçramayı "Asgari ücrette fark sınırlı ama nettir. Brüt yükseldikçe avantaj büyür. Tavan ücrette aylık 15–18 bin TL bandında net fark oluşabilir" sözleriyle ifade etti.
TAZMİNAT VE İZİN HAKLARI YANIYOR MU?
Kafaları en çok karıştıran "Emekli olunca içerideki haklar ne olacak?" sorusu da yanıt buldu. Emekli olup çalışan kişinin statüsünün hukuken işçi olarak devam ettiği; ihbar, fazla mesai ve resmi tatil ücretlerinin korunduğu hatırlatıldı. Aynı işyerinde devam edenler için sürecin nasıl işlediğini anlatan Erdursun,
"Eğer emekli olduktan sonra aynı işyerinde yeniden çalışmaya başlarsa, hukuken yeni bir sözleşme kurulmuş olur. Bu ikinci dönemde işveren haksız fesih yaparsa kıdem hakkı doğabilir. Çalışan haklı nedenle ayrılırsa yine kıdem gündeme gelebilir. Ancak istifa halinde kıdem hakkı oluşmaz. Dolayısıyla ikinci dönem kıdem hakkı, fesih şekline bağlıdır"
İhbar süreleriyle ilgili sistemin aynı kaldığına dikkat çeken uzman isim, "Bildirim sürelerine uyulmazsa, işveren feshederse ihbar öder. İşçi bildirimsiz ayrılırsa ihbar tazminatı gündeme gelir. Statü değişmez, kurallar aynıdır" bilgisini paylaştı.
Yıllık izin hesaplamalarında ise kronometre yeniden başlıyor.
Sıfırdan başlayan bu izin hakkı sürecindeki yaş detayına parantez açan Erdursun, "Kıdem, ihbar ve yıllık izin hakları devam eder. Ancak yıllık izin hesabı yeni sözleşmeyle sıfırlanır; 50 yaş üstü için en az 20 gün kuralı uygulanır" uyarısında bulundu.
