Milyonlarca hak sahibinin yararlandığı dul ve yetim aylıklarında doğru bilinen yanlışlar, vatandaşların cebini yakma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor. Aylık alanların kuralları göz ardı etmesi veya bildirimde bulunmaması SGK tarafından geriye dönük faizli borç çıkarılmasına neden olabiliyor. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, her dosyanın kendi kanuni şartlarına göre değerlendirildiğini ve yapılan hataların telafisi güç mağduriyetler yaratabileceğini vurguluyor.
EVLENEN DUL EŞİN AYLIĞI KESİLİYOR MU?
Dul eş bakımından ölüm aylığının sona ermesine yol açan en önemli neden yeniden evlenme olarak öne çıkıyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, hak sahipliğinin kişiye ve kanuna göre değiştiğini belirterek "Dul eş, kız çocukları, erkek çocukları, malul çocuklar ile anne ve baba açısından farklı hükümler uygulanıyor. Bu nedenle 'Bir yakınım çalışmaya başladı ama aylığı kesilmedi.' ya da 'Komşum evlendiği halde aylığı devam ediyor.' gibi karşılaştırmalar çoğu zaman yanıltıcı sonuçlar doğuruyor" açıklamasında bulundu.
Erdursun, resmî evlilik yapılması halinde aylığın kesileceğini belirterek "Bu nedenle evlenme bilgisinin SGK’ya zamanında bildirilmesi gerekir. Özellikle kurum kayıtlarına geç bildirilen evlilikler nedeniyle oluşan yersiz ödemeler, daha sonra hak sahiplerinden geri istenebilmektedir" sözleriyle uyarıda bulundu.
KIZ VE ERKEK ÇOCUKLARINDA AYLIK HANGİ DURUMLARDA KESİLİR?
Kız çocuklarında en çok hata evlilik ve çalışma konusunda yaşanıyor. Evlenilmesi, kanundaki istisnalar dışında sigortalı çalışılması ya da kendi sigortalılığı nedeniyle gelir/emekli aylığı bağlanması durumunda ödemeler durduruluyor. Boşanma veya dul kalınması halinde yeniden aylık bağlanabilse de başvuruların geciktirilmesi hak kayıplarına yol açıyor.
Erkek çocuklarında ise 18, 20 ve 25 yaş sınırları ile öğrencilik durumu belirleyici oluyor. Öğrenciliğin bitmesi veya yaş sınırının dolmasıyla aylık kesildiğinden, eğitimdeki değişikliklerin SGK'ya bildirilmesi gerekiyor. Malul çocuklarda ise en az yüzde 60 iş gücü kaybı şartı aranıyor; kontrol muayenesinde maluliyetin bittiğinin anlaşılması ya da çalışmaya başlanması halinde aylık sona eriyor. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu ile 5510 sayılı Kanun kapsamındaki dosyaların farklı kurallara tabi olduğu hatırlatılıyor.
SGK YERSİZ ÖDEMELERİ FAİZİYLE GERİ İSTİYOR
Şartlar değiştiği halde bildirim yapılmaması durumunda SGK ödenen tutarları yasal olarak geri alıyor. Erdursun, uygulamada en çok yapılan hataları şöyle sıraladı:
-
Ölüm aylığının hiçbir şartta kesilmeyeceğini düşünmek.
-
Evlilik veya çalışma bilgisini SGK’ya bildirmemek.
-
Öğrenim durumundaki değişiklikleri zamanında Kuruma iletmemek.
-
Herkes için aynı sosyal güvenlik kurallarının geçerli olduğunu sanmak.
-
Sosyal medyada paylaşılan doğrulanmamış bilgilere göre hareket etmek.
