Kaşgar Sultanı Tuğluk Timur Han ın Müslüman olmasına ve
akabinde çok ibret verici neticelerin meydana gelmesine sebep olan hadiseyi
hepimize ders olur diye gündemimize almak istiyorum.
Ele alacağımız olay 1864 1930 yılları arasında yaşayan ve
İslâm Daveti adlı eserinde anlatan İngiliz müsteşrik S. Thomas Arnold
anlatıyor.
Ele alınan olay Kaşgar Sultanı Tuğluk Timur Han ın
Müslüman olmasıyla ilgilidir. Bu zat henüz şehzade iken bir vesile ile
tanıştığı tasavvuf üstadı Şeyh Cemaleddin vasıtasıyla Müslüman olmuştur. İslâm
Daveti adlı eserde anlatıldığına göre olayın cereyanı şöyle vukua gelmiştir.
Buhara dan gelen Şeyh Cemaleddin müridanıyla beraber
kırda gezinti yaparken Şehzade Tuğrul Timur un kendisi için av yapmak üzere
ayırdığı bölgeye bilmeyerek girmiş. Bu gezintinin haberi kendisine ulaşınca
şehzade o kişilerin yakalanıp huzura getirilmesini emretmiş.
Şeyh Cemaleddin ve arkadaşları huzura çıkarıldıklarında
Şehzade öfke ile bağırarak:
İzin almadan benim bölgeme nasıl girersiniz diye
sorar.
Şeyh Cemaleddin:
Girdikleri yerin yasaklığını bilmediklerini, buraların
yabancısı olduklarını beyan eder.
Şehzade, Şeyh Cemaleddin ve arkadaşlarının İranlı
olduklarını öğrenince hakir görür bir tavırla:
Köpek bile İranlılardan üstündür, der. Şeyh Cemaleddin şu
karşılığı verir:
Şehzade hazretleri doğru söylüyor. Eğer Allah bizi din
ile şereflendirmeseydi, biz köpeklerden de aşağı olurduk.
Şeyhin bu sözü şehzadenin zihnini allak bullak eder. Bir
müddet sonra şeyhi tekrar huzuruna çağırır:
Söylediklerinle ne demek istiyorsun Hak din ne demek
Şeyh Cemaleddin, şehzadeye kâfirliği o kadar korkunç bir
şekilde anlatır ki, şehzade ürperir. Dalalette olduğunu anlar. Müslüman olur.
Ancak Müslümanlığı açığa vurmaz. Şeyhe tahta geçtikten sonra açıklayacağını
söyler. O zaman tarafından kendini ziyaret etmesini söyler.
Şeyh Cemaleddin memleketine döner. Hastalanır. Oğlu
Reşidüddin i çağırır şu vasiyette bulunur.
Oğlum! Tuğluk Timur yakın gelecekte kral olacak. Bunu
duyduğun zaman ona git. Benim selamımı söyle. Bana verdiği sözü hatırlat.
Reşidüddin vasiyeti yerine getirir. Tuğluk Timur
Müslümanlığını ilan eder. Böylece İslâm dini Cengiz Han oğlu Çağatay ın
evlatlarının hükümdarlığındaki ülkelerde yayılır.
Gönül erlerinin çalışmalarıyla dünyaya korku salan
Moğollar da Müslüman olurlar.
Günümüzde de durum aynıdır. Zamanımız Tuğluk Timur un,
Moğolların kalbine girmesini bilenler, bugünkü Moğolların da kalbine
girebilirler. İşte o zaman her şey kökünden hallolur, inşallah...
