Bir dönem kuruyemiş tezgâhlarının vazgeçilmez ürünlerinden olan beyaz ay çekirdeği, son yıllarda marketlerde daha az görülmeye başladı. Türkiye'de beyaz çekirdeğin satışına yönelik bir yasak bulunmuyor. Üretim maliyetleri, siyah çekirdekle rekabet ve değişen tüketici tercihleri, geleneksel beyaz çekirdeğin piyasadaki payını azalttı.
Türkiye'de yıllarca en çok tüketilen kuruyemişler arasında bulunan beyaz ay çekirdeği, yerini büyük ölçüde siyah ve çizgili kabuklu çeşitlere bıraktı. Marketlerde ve kuruyemişçilerde beyaz çekirdeğin eskisi kadar kolay bulunamaması, ürünün yasaklandığı iddialarını da beraberinde getirdi.
Ancak beyaz çekirdeğin üretimi ve satışı devam ediyor. Ürünün raflarda azalmasının arkasında tarımsal üretim koşulları ve pazardaki değişim bulunuyor.
Beyaz çekirdeğin satışı yasaklanmadı
Türkiye'de beyaz ay çekirdeğinin üretimini, satışını veya tüketimini yasaklayan genel bir karar alınmadı. Ürün, bazı kuruyemişçilerde, yerel pazarlarda ve internet üzerinden satış yapan işletmelerde bulunabiliyor.
Beyaz çekirdeğin büyük marketlerde daha az yer alması, satışının yasaklandığı anlamına gelmiyor. Üretim miktarının azalması ve siyah çekirdeğin daha yaygın satılması, tüketicilerin beyaz çekirdeğe ulaşmasını zorlaştırıyor.
Beyaz çekirdeğin üretimi neden azaldı?
Geleneksel beyaz ay çekirdeğinin üretiminde verim ve maliyet sorunları öne çıkıyor. Bazı siyah ve hibrit çerezlik ayçiçeği çeşitlerinin daha yüksek verim sağlaması, üreticilerin bu çeşitlere yönelmesinde etkili oluyor.
Gübre, sulama, mazot, işçilik ve tohum maliyetleri de çiftçilerin üretim tercihlerini belirliyor. Daha kolay pazarlanabilen ve yüksek talep gören çekirdek çeşitleri, üreticiler açısından ön plana çıkıyor.
Siyah çekirdek beyaz çekirdeğin yerini aldı
Türkiye'de siyah ay çekirdeğinin yaygınlaşmasında tüketici tercihleri ve ithal ürünlerle rekabet etkili oldu. Özellikle Çin'den ithal edilen çerezlik ay çekirdeği çeşitleri, geçmiş yıllarda yerli üreticilerin karşılaştığı rekabet koşullarını değiştirdi.
Siyah çekirdeğin daha büyük taneli çeşitlerinin yaygınlaşması ve paketli kuruyemiş pazarındaki ağırlığının artması, beyaz çekirdeğin raflardaki yerini azalttı. Bununla birlikte Türkiye'de siyah çekirdek de üretiliyor.
Beyaz çekirdek Türkiye'de hâlâ üretiliyor
Beyaz çekirdeğin üretimi tamamen sona ermedi. Kayseri Ticaret Borsasının Aralık 2025 işlem kayıtlarında beyaz ay çekirdeği ayrı bir ürün olarak yer aldı.
Denizli'nin Çivril ilçesi başta olmak üzere bazı üretim bölgelerinde de geleneksel beyaz çekirdeğin yetiştirilmesi ve pazarlanması sürüyor. Kayseri, Denizli ve Konya, Türkiye'nin çerezlik ayçiçeği üretiminde öne çıkan iller arasında bulunuyor.
Beyaz çekirdek nereden satın alınabilir?
Beyaz ay çekirdeği, bazı yerel kuruyemişçilerde ve semt pazarlarında satılmaya devam ediyor. Çevrim içi kuruyemiş mağazalarında da beyaz çekirdek çeşitleri bulunabiliyor.
Ürünün fiyatı; üretim bölgesi, tane büyüklüğü, kavurma yöntemi ve ambalaj miktarına göre değişiyor. Beyaz çekirdeğin her satış noktasında siyah çekirdekten daha pahalı olduğu söylenemiyor.
Beyaz çekirdek ile siyah çekirdek arasındaki fark
Beyaz ve siyah çekirdek, çerezlik ayçiçeğinin farklı çeşitlerinden elde ediliyor. Kabuk rengi, tane büyüklüğü, kabuk kalınlığı ve kavurma özellikleri ürüne göre değişebiliyor.
Beyaz çekirdek geleneksel yerli çeşitlerle özdeşleşirken siyah çekirdeğin hem yerli üretimi hem de ithalatı bulunuyor. İki ürünün besin değerleri ise çeşidine, işlenmesine ve tuz miktarına bağlı olarak farklılık gösterebiliyor.
