Türkiye'nin yakın dönem istihbarat tarihinde öne çıkan Mustafa Hiram Abas, MİT bünyesinde uzun yıllar görev yaptı ve teşkilatın üst yönetimine kadar yükseldi. Kamuoyunda “Bay Pipo” lakabıyla tanınan Abas'ın yaşamı, 26 Eylül 1990'da İstanbul'da uğradığı silahlı saldırıyla sona erdi. Aradan geçen yıllara rağmen istihbarat kariyeri, suikastın arka planı ve Kurtlar Vadisi'ndeki Aslan Akbey karakteriyle kurulan bağlantı tartışılmaya devam ediyor.
Hiram Abas kimdir, Bay Pipo lakabı nereden geliyor?
Tam adı Mustafa Hiram Abas olan eski istihbaratçı, 1932 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Gençlik yıllarında boksla ilgilenen Abas, 1952'de Saint-Joseph Fransız Lisesi'nden mezun oldu.
Üniversite eğitimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde tamamlayan Abas, 1957 yılında mezuniyetinin ardından askerlik görevini yaptı. Daha sonra meslek hayatını istihbarat alanında şekillendirdi.
Hiram Abas, kamuoyunda özellikle “Bay Pipo” lakabıyla tanındı. Bu isim daha sonra Soner Yalçın ve Doğan Yurdakul'un Abas'ın yaşamını konu alan kitabının adına da taşındı.
Hiram Abas MİT'te hangi görevi yaptı?
Hiram Abas'ın kariyerinin önemli bölümünü Milli İstihbarat Teşkilatı bünyesindeki görevleri oluşturdu. Türkiye'nin yanı sıra yurt dışında da çeşitli görevler üstlenen Abas, özellikle 1970'li ve 1980'li yıllarda teşkilat içerisinde öne çıktı.
12 Mart 1971 döneminde aktif görevlerde bulunan Abas, 1978 yılında MİT'ten ayrıldı. Daha sonraki dönemde teşkilata geri dönerek üst düzey görevler üstlendi.
Kariyerindeki en önemli görevlerden biri MİT Müsteşar Yardımcılığı oldu. Abas, böylece teşkilatın yönetim kademesindeki önemli isimlerden biri haline geldi.
1988 yılında yayımlanan ve kamuoyunda tartışmalara neden olan MİT raporunun ardından Abas'ın teşkilattaki görevi yeniden sona erdi.
Hiram Abas neden öldürüldü, suikastı kim üstlendi?
Hiram Abas, 26 Eylül 1990 tarihinde İstanbul'da silahlı saldırıya uğrayarak hayatını kaybetti. Abas, işine gitmek üzere evinden ayrıldığı sırada aracının yakınında gerçekleştirilen saldırının hedefi oldu.
Silahlı saldırının sorumluluğunu dönemin yasa dışı örgütlerinden Devrimci Sol (Dev-Sol) üstlendi. Bununla birlikte suikastın arka planına ilişkin yıllar içerisinde farklı değerlendirme ve iddialar ortaya atıldı.
Bu nedenle Hiram Abas cinayeti, yalnızca bir silahlı saldırı olarak değil, Türkiye'nin yakın dönem siyasi ve istihbarat tarihinin tartışmalı olaylarından biri olarak da kayıtlara geçti.
Hiram Abas kaç yaşında öldü?
1932 yılında İstanbul'da doğan Hiram Abas, 58 yaşında hayatını kaybetti. Ölüm tarihi 26 Eylül 1990 olarak kayıtlara geçti.
Abas'ın öldürülmesi, MİT'in üst kademelerinde görev yapmış bir istihbaratçının İstanbul'da silahlı saldırıya uğraması nedeniyle dönemin en fazla konuşulan olaylarından biri oldu.
Ölümünün üzerinden uzun yıllar geçmesine rağmen Abas'ın adı, Türkiye'nin istihbarat tarihini konu alan araştırmalarda ve yakın siyasi tarihe ilişkin tartışmalarda yer almaya devam ediyor.
Hiram Abas ile Aslan Akbey arasındaki bağ ne?
Hiram Abas'ın adı yıllar sonra Kurtlar Vadisi dizisindeki Aslan Akbey karakteri üzerinden de araştırılmaya başlandı. Dizide Selçuk Yöntem tarafından canlandırılan Aslan Akbey'in Hiram Abas'tan esinlenerek oluşturulduğu yönünde çeşitli değerlendirmeler bulunuyor.
Ancak Aslan Akbey karakterinin doğrudan Hiram Abas'ı temsil ettiğini doğrulayan resmi bir bilgi bulunmuyor. Bu nedenle iki isim arasında kurulan bağlantının doğrulanmış bir biyografik eşleştirme olarak sunulmaması gerekiyor.
Karakterin istihbaratçı kimliği ve hikâyedeki konumu nedeniyle yapılan benzetmeler, Hiram Abas'ın adının Kurtlar Vadisi ile birlikte anılmasının temel nedenlerinden biri haline geldi.
Bay Pipo kitabında Hiram Abas nasıl anlatılıyor?
Hiram Abas'ın hayatının geniş kitleler tarafından yeniden araştırılmasında Bay Pipo kitabının da önemli bir yeri bulunuyor. Gazeteciler Soner Yalçın ve Doğan Yurdakul tarafından kaleme alınan eser, Abas'ın istihbarat dünyasındaki yaşamını merkezine alıyor.
Kitabın tam adı “Bay Pipo – Bir MİT Görevlisinin Sıradışı Yaşamı: Hiram Abas” olarak biliniyor. Eserde Abas'ın meslek hayatı ve Türkiye'nin yakın dönemindeki çeşitli gelişmeler üzerinden kapsamlı bir anlatı sunuluyor.
Hiram Abas'ın hayatı ve MİT kariyerindeki önemli bilgiler
Hiram Abas'ın yaşam öyküsü İstanbul'dan başlayarak Türkiye'nin istihbarat teşkilatının üst kademelerine kadar uzandı. Eğitim hayatının ardından istihbarat alanına yönelen Abas, farklı dönemlerde teşkilattan ayrılıp yeniden görev aldı.
MİT Müsteşar Yardımcılığına kadar yükselmesi, “Bay Pipo” lakabıyla tanınması ve 1990 yılında suikast sonucu öldürülmesi, yaşam öyküsündeki en dikkat çekici başlıklar arasında yer aldı. Ölümünün ardından hakkında yazılan kitaplar ve popüler kültürde kurulan benzerlikler de Abas'ın adının sonraki kuşaklar tarafından araştırılmasını sağladı.
