Ortadoğu'yu ateş çemberine çeviren ve küresel piyasaları sarsan savaşta nefesler tutuldu. Beyaz Saray ile Tahran yönetimi arasında savaşı sonlandıracak tek sayfalık mutabakat zaptı, piyasalarda adeta deprem etkisi yarattı. Bugüne kadar benzer barış iddialarını anında yalanlayan İran'ın şaşırtıcı bir hamleyle masada olduğunu doğrulamasıyla kafalar karıştı. Tarihi barış umudu, piyasalarda kartların yeniden dağıtılmasına yol açarken, jeopolitik risk priminin hızla düşmesi tüm fiyatlamaları altüst etti.
PETROL ÇAKILDI ALTIN NEDEN REKOR KIRDI?
Savaşın biteceği beklentisi ekranlardaki rakamları anında değiştirdi. Brent petrolün varil fiyatı, ABD'nin İran ile mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğuna ilişkin haberlerin ardından yüzde 13 gibi devasa bir azalışla 97,21 dolara, WTI ise 91,54 dolara düştü. Pompada indirim beklentisi oluşurken, Kapalıçarşı cephesinde ise gram altın yüzde 3'ün üzerinde değer kazanarak 6 bin 804 liradan alıcı bulmaya başladı. Serbest piyasada gram altın yüzde 3,48 yükseliş kaydederek 6 bin 853 liraya tırmandı. Küresel çapta ons altın ise yüzde 3,51 yükselişle 4 bin 717 dolara fırladı. İç piyasada Borsa İstanbul tarafında da yüzlerin güldüğü, BİST 100 endeksinin 14 bin 952 TL seviyelerinde yüzde 3 artış kaydettiği aktarıldı.
GİZLİ DİPLOMASİNİN PERDE ARKASINDA NELER OLUYOR?
Siyasi arenada en çok konuşulan konu ise Tahran'ın eşine az rastlanır tavır değişikliği oldu. CNBC'ye konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Washington’dan gelen 14 maddelik taslak teklifini resmi olarak değerlendirdiklerini duyurdu. ABD’li yetkililere göre bu metin, tarafları savaştan çıkarıp daha kapsamlı nükleer müzakerelere taşıyacak temel bir çerçeve niteliğinde. Axios'un çarpıcı iddiasına göre, savaşın başından bu yana iki ülke ilk kez bir anlaşmaya bu kadar yaklaştı ve Tahran'ın kilit başlıklar hakkındaki nihai yanıtını 48 saat içinde iletmesi bekleniyor.
Barış kapısını aralayan en büyük hamlenin ABD Başkanı Donald Trump'tan geldiği kaydedildi. Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki askeri ablukayı içeren "Özgürlük Operasyonu" kararını askıya alarak diplomasinin önünü açtı. Perde arkasında Jared Kushner ve Steve Witkoff tarafından yürütülen bu gizli diplomasinin, Hürmüz'deki askeri ablukanın tamamen kaldırılmasını hedeflediği vurgulandı.
TARİHİ 14 MADDELİK TASLAKTA HANGİ ŞARTLAR VAR?
Sızan mutabakat metninin detayları, masadaki pazarlığın ne kadar çetin olduğunu kanıtlıyor. Masadaki şartlara göre Hürmüz Boğazı üzerindeki tüm kısıtlamalar karşılıklı olarak kaldırılacak. İmzalar atılırsa ilk etapta 30 günlük bir ara dönem başlayacak, silahlar susacak ve müzakereler İslamabad veya Cenevre'de devam edecek.
Kritik aşamada fonlar ve uranyum takası devreye girecek. İran uranyum zenginleştirmeyi durdururken, ABD ise İran'ın dondurulan milyarlarca dolarlık fonunu serbest bırakacak. Tahran'ın, elindeki yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumu doğrudan ABD'ye nakletmek gibi geçmişte kesin olarak karşı çıktığı en radikal seçeneği bile kabul ettiği ifade edildi. En pürüzlü konunun nükleer faaliyetlerin durdurulma süresi olduğu, ABD'nin en az 12 ila 15 yıllık bir yasak (moratoryum) talep ettiği, ayrıca BM denetçilerine İran'da ani baskın yetkisi verileceği dikkat çekildi. Anlaşmanın nihai şartlara bağlı olduğu, görüşmelerin çökmesi halinde ABD ordusunun Hürmüz'deki operasyonlara ve ablukaya derhal geri döneceği kaydedildi.
